Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 85 kararda bu başlıkta 94 şikâyet inceledi ve 38 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.

Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?

Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.

SonuçŞikâyetOran
İhlal38%40
Açıkça dayanaktan yoksunluk31%33
Başvuru yollarının tüketilmemesi10%11
İhlal olmadığı9%10
Kişi bakımından yetkisizlik2%2
Düşme2%2
Süre aşımı1%1
Başvurunun reddi1%1

Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?

Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:

Terör örgütleri, görüşlerinin toplum içinde yayılmasını ve fikirlerinin kökleşmesini hedefleyerek bu amacın gerçekleşmesine yönelik her türlü vasıtaya başvurabilmektedirler. Terörün veya terör örgütlerinin propagandasının da söz konusu vasıtalardan biri olduğunda kuşku yoktur. Bununla birlikte akılda tutulması gereken ilk şey Türk hukukunda terör ile bağlantılı her tür düşünce açıklamasının değil yalnızca terör örgütlerinin cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek, övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propagandanın yapılmasının suç olarak kabul edilmiş olduğudur.
Ayşe Çelik, B. No: 2017/36722, 9/5/2019, § 43 · 11 kararda atıf
İfade özgürlüğüne ilişkin bireysel başvurularda ifadelerin bağlamlarından koparılarak incelenmesi Anayasa’nın 13. ve 26. maddelerinde yer alan ilkelerin uygulanmasında ve elde edilen bulguların kabul edilebilir bir değerlendirmesinin yapılmasında hatalı sonuçlara ulaşılmasına neden olabilir (Mehmet Ali Aydın, § 76). (f) Nihai Değerlendirmeler
Meki Katar [GK], B. No: 2015/4916, 3/10/2019, § 58 · 5 kararda atıf
Anayasa Mahkemesinin görevi, bu denetimi yerine getirirken derece mahkemelerinin yerini almak değil, onların takdir yetkilerini kullanarak verdikleri kararların Anayasa'nın 26. maddesi açısından uygunluğunu denetlemektir. Anayasa Mahkemesi bunu yaparken eldeki başvurunun koşulları ile beraber özellikle terörle mücadeleye bağlı zorlukları da gözönüne almaktadır. (2) Somut Olayın Değerlendirilmesi (a) Müdahalenin Zorunlu Bir Toplumsal İhtiyacı Karşılaması
Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019, § 76 · 5 kararda atıf
Anayasa Mahkemesi daha önce Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri (aynı karada bkz. §§ 115-118) kararında terör örgütünün propagandasını yapma suçunun Türk hukukundaki görünümüne ilişkin bazı tespitlerde bulunmuştur. İlk olarak 3713 sayılı Kanun'un 7. maddesinde yapılan değişiklik ile terör örgütünün propagandasını yapma suçu çok sayıda ve her türde ifadeyi kapsayacak şekilde geniş yorumlanabilecek bir fiil olmaktan çıkarılmaya, terör örgütünün şiddet ve tehdit yöntemlerini meşru gösterme veya övme ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik etme şeklinde tanımlanarak suça hukuki belirlilik kazandırılmaya çalışılmıştır. İkinci olarak Yargıtay da Türk hukukunda terör ile bağlantılı her tür düşünce açıklamasının değil yalnızca terör örgütlerinin cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek, övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde propagandasının yapılmasının suç …
Figen Yüksekdağ Şenoğlu ve diğerleri, B. No: 2016/39759, 30/3/2022, § 73 · 3 kararda atıf · paragrafın başı; tamamı kararda
Terör örgütleri, görüşlerinin toplum içinde yayılmasını ve fikirlerinin kökleşmesini hedefleyerek bu amacın gerçekleşmesine yönelik her türlü vasıtaya başvurabilmektedir. Terörün veya terör örgütlerinin propagandasının da söz konusu vasıtalardan biri olduğunda kuşku yoktur. Terör, başta ifade özgürlüğü olmak üzere demokratik toplumun tüm değerlerine düşmandır. Terörün olduğu yerde temel hak ve özgürlüklere yer yoktur. Bu nedenle terörizmi, terörü ve şiddeti meşrulaştıran, öven ya da teşvik eden sözler ifade özgürlüğü kapsamında görülemez.
Zübeyde Füsun Üstel ve diğerleri [GK], B. No: 2018/17635, 26/7/2019, § 79 · 3 kararda atıf
Geniş güvenlik önlemleri altında yapılan toplantıda PKK'nın kurucusu A.Ö.nün lider olarak benimsendiğine ilişkin sloganlar ile dışa vurulan düşünce açıklamasının zamansal açıdan şiddet tehlikesine neden olduğu değerlendirilmiştir. Şöyle ki somut olayda çatışma ortamının bulunduğu bir durumda başka bazı sloganlar (bkz. § 13) yanında PKK terör örgütünün kurucusu ve örgütün eylemlerinin birinci dereceden sorumlusu olan A.Ö.nün lider olarak gören sloganların atılması ile örgütün korkutucu gücünden faydalanılarak kişiler ve toplum sindirilmeye çalışılmıştır. Dolayısıyla somut olayın koşullarında terör örgütünün veya liderinin benimsendiğini gösteren övgü dolu sözlerin terör suçlarının işlenmesi tehlikesine yol açtığı ve başkalarını terör örgütünün cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerine başvurmayı teşvik ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Söz konusu koşullar dikkate alındığında mahkûmiyete …
M.M.B., B. No: 2015/15088, 8/1/2020, § 58 · 3 kararda atıf · paragrafın başı; tamamı kararda

Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?

Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.

Açıkça dayanaktan yoksunluk (31 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda

  • Ahmet Beyazso ve diğerleri, B. No: 2022/107762, 3/3/2026: Başvuru, kişilerin katıldığı nevruz etkinliğinde "Devrim Çarkı" ve "Dağlıca" isimli marşları söylemeleri dolayısıyla terör örgütünün propagandasını yapma suçundan tutuklanmaları ve tutukluluk incelemelerinin süresinde yapılmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
  • Faruk Porsuk ve diğerleri, B. No: 2021/18068, 14/10/2025: Başvuru, silahlı terör örgütü üyeliği suçuyla ilgili olarak yapılan yargılamada hukuka aykırı olarak elde edildiği iddia edilen delillere dayanılarak mahkûmiyet kararı verilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

Süre aşımı (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda

  • Selahattin Demirtaş (7), B. No: 2017/37747, 30/9/2020: Başvuru, bir açık hava toplantısında yapmış olduğu konuşma nedeniyle başvurucu hakkında halkı kin ve düşmanlığa tahrik suçunu işlediği gerekçesiyle yürütülen kovuşturmanın ertelenmesine karar verilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

Başvuru yollarının tüketilmemesi (10 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda

  • Ahmet Beyazso ve diğerleri, B. No: 2022/107762, 3/3/2026: Başvuru, kişilerin katıldığı nevruz etkinliğinde "Devrim Çarkı" ve "Dağlıca" isimli marşları söylemeleri dolayısıyla terör örgütünün propagandasını yapma suçundan tutuklanmaları ve tutukluluk incelemelerinin süresinde yapılmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile ifade özgürlüğünün ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
  • Nazan Sala, B. No: 2020/35622, 9/2/2023: Başvuru, tutuklamanın hukuki olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

Kişi bakımından yetkisizlik (2 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda

  • Cafer Tekin İpek ve diğerleri, B. No: 2015/18176, 25/5/2022: Başvuru, terör örgütü yöneticiliği, terörizmin finansmanı, zimmet ve terör örgütü propagandası yapma suçlarından dolayı başlatılan ceza soruşturması sırasında verilen arama, elkoyma ve kayyım atama kararları nedeniyle mülkiyet hakkı ile ifade ve basın özgürlüğünün ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?

Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 38 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 27, manevi tazminat 18, ihlalin tespiti 1, tbmm'ye çağrı 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.

Son ihlal kararları

  • Mesut Demircan ve Zeyyat Ağaoğlu, B. No: 2023/32552, 8/4/2026: Başvuru; sosyal medya hesabı üzerinden yapılan paylaşımlardan dolayı terör örgütü propagandası yapma suçundan mahkûm edilme nedeniyle ifade özgürlüğünün, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
  • H.A. [GK], B. No: 2023/91027, 8/1/2026: Başvuru, Anayasa Mahkemesinin ihlal kararına dayanılarak yapılan yeniden yargılama talebinin reddedilmesi nedeniyle ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ve bireysel başvuru hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
  • Fehmi Harsak ve diğerleri, B. No: 2023/104341, 3/12/2025: Başvuru; haksız yakalama ve gözaltına alma işlemlerinden doğan manevi zararın tazmini istemiyle açılan davada yeterli tazminata hükmedilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, tazminat miktarı belirlenirken ifade özgürlüğüne ve toplantı hakkına müdahale edildiğinin dikkate alınmaması nedeniyle ifade özgürlüğü ile toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının, yargılamaların uzun…
  • Orhan Çınar, B. No: 2021/12256, 3/12/2025: Başvuru, terör örgütünün propagandasını yapma suçundan açılan kamu davasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesinin ifade özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.

Yıllara göre şikâyetler

Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:

YılŞikâyetİhlalİhlal oranı
201411%100
201533%100
201720%0
2018130%0
2019105%50
2020103%30
2021124%33
2022104%40
202350%0
202455%100
20251711%65
202662%33

İfade özgürlüğü: bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası

Kaynak

  1. Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, bireysel başvuru kararları