Müsadere ve elkoyma: Anayasa Mahkemesi hangi durumda mülkiyet hakkını ihlal sayıyor?

Sonuçlar: ret nedenlerinin başında yolun tüketilmemesi geliyor

228 kararda 234 şikâyet var. 74'ünde ihlal bulundu; 67'si başvuru yollarının tüketilmemesi, 26'sı açıkça dayanaktan yoksunluk, 12'si süre aşımı nedeniyle reddedildi, 17'sinde ihlal olmadığına karar verildi.

İhlal kararları son yıllarda artıyor: 2024'te 9, 2025'te 14, 2026'da şimdiye kadar 18 şikâyette ihlal bulundu. İhlal bulunan şikâyetlerin 62'sinde yeniden yargılamaya, 10'unda manevi tazminata hükmedildi.

HAGB kararıyla birlikte müsadere

En sık görülen ihlal türü bu. Hükmün açıklanması geri bırakıldığında sanık hükmü temyiz edemiyor; ama müsadere kararı HAGB kararının kesinleşmesiyle infaz ediliyordu. Genel Kurul, orman alanına fıstık ağacı diktiği için hakkında HAGB kararı verilen ve ağaçları müsadere edilen başvurucunun davasında, müsaderenin hukuka uygunluğunu tartışma yolu askıya alınarak infaz edilmesini malike aşırı bir külfet saydı (Süleyman Başmeydan [GK], B. No: 2015/6164, 20/6/2019, §§ 62–64).

Bu ilke 2026'da da çok sayıda kararda uygulanıyor. Orman işgali suçundan hakkında HAGB kararı verilen ve itirazı reddedilen başvurucu için sonuç aynıydı (Mehmet Emin Taş, B. No: 2022/30808, 22/4/2026, §§ 11–12). HAGB kararının kendisinin ifade özgürlüğüne etkisi hakaret, propaganda ve ifade özgürlüğü sayfasında anlatılıyor.

Gerekçesiz müsadere

Müsadere kararı, eşyanın suçta kullanıldığı, suçtan elde edildiği ya da suçun konusu olduğu tespit edilerek gerekçelendirilmeli. Mahkûmiyet hükmünde hakkında karar verilmeyen hard disk ve telefonların, kesinleşmeden sonra iade istenince ek kararla müsadere edilmesi bu nedenle ihlal sayıldı. Mahkemeye göre savunma imkânı tanınması tek başına yetmiyor; itirazların ilgili ve yeterli gerekçeyle karşılanması gerekiyor (C.Ş., B. No: 2021/50096, 2/9/2026, §§ 16–18).

Ceza davası düşme kararıyla bittiği hâlde müsaderenin kaldırılmadığı bir olayda ise mahkeme başvurudan sonra araçların iadesine karar verince başvuru düştü (Ege-Han Nakliyat Otomotiv İnşaat Turizm Ticaret Ltd. Şti., B. No: 2021/12083, 17/6/2026, §§ 24, 26).

Elkoymanın süresi

Mülkiyeti sınırlayan bir tedbir kapsamı ve süresi bakımından orantılı olmalı. Hâlâ süren bir ceza davasında silah üzerindeki elkoymanın on beş yılı aşması ihlal sayıldı ve 55.000 TL manevi tazminata hükmedildi (Erdoğan Kapıcıoğlu ve Erol Kapıcıoğlu, B. No: 2021/12624, 22/7/2026, §§ 6–7). Buna karşılık yaklaşık 3 yıl 3 ay sürüp kaldırılan bir elkoyma makul bulundu (Cengiz Özışık, B. No: 2023/89301, 9/4/2026, §§ 12–13).

Ceza davası bittikten sonra tedbirin sürmesi de sorun. Satıcının zimmet suçundan yargılandığı davada başvurucunun satın aldığı taşınmaza konulan tedbir, satıcı ölüp dava düştükten sonra da kaldırılmamış; ek kararda kaldırılmasının hukuk mahkemesinden istenebileceği belirtilmişti. Mahkeme, başvurucunun itirazlarına ilgili ve yeterli gerekçe gösterilmediğini belirterek ihlal kararı verdi (Feride Soyarslan, B. No: 2020/35203, 14/1/2026, §§ 33–35).

Elkoyma bittiyse önce CMK 141

Elkoyma kaldırıldıktan sonra yapılan şikâyetlerde Anayasa Mahkemesi önce CMK m. 141'deki tazminat yolunun tüketilmesini arıyor. Bu yol hem elkoymanın hukuka aykırılığının tespitini hem zararın tazminini sağlıyor. Yirmi yılı aşkın süren elkoyma kaldırıldığı hâlde bu davayı açmayan başvurucunun şikâyeti bu nedenle reddedildi (Ayla Uzan Ashaboğlu, B. No: 2020/12364, 2/5/2024, §§ 19–22). Tüketme, bu alandaki ret nedenlerinin başında geliyor.

Elkoyma kararının kendisine itiraz ve iade talebi elkoyma kararı nedir yazısında anlatılıyor.

Şirketler, kayyım ve muvazaa

Şirket hisselerinin devri muvazaalı sayılarak şirketin mal varlığına el konulması ve kayyım atanması, muvazaa değerlendirmesinde takdir hatası ya da keyfîlik bulunmadığı için ihlal sayılmadı (Ö.K. [GK], B. No: 2018/27526, 14/9/2023, §§ 105–106). Beş üye bu sonuca katılmadı.

KHK ile kapatılan bir eğitim kurumundan taşınmaz satın alan şirketin alımı muvazaalı sayılarak taşınmaz Hazineye geçirildiğinde ise sonuç farklıydı: Genel Kurul, satışın muvazaalı olmadığına dair sonuca etkili itiraz ve delillerin tartışılmadığını belirterek ihlal buldu (Ayyıldız Maden Mermer İnşaat ve İnşaat Malzemeleri Sanayi Ticaret Ltd. Şti. [GK], B. No: 2020/35644, 28/3/2024, §§ 66–67).

Gümrükte bildirilmeden yurda sokulmaya çalışılan döviz için verilen idari para cezası da, toplam ceza bildirime konu paranın çok üzerinde olduğu için orantısız bulundu (Mohamed Kashet ve diğerleri [GK], B. No: 2015/17659, 20/6/2019, §§ 63–65).

Ruhsatı iptal edilen silahlar

KHK ile kamu görevinden çıkarılanların silah ruhsatlarının iptali çok sayıda başvuruya konu oldu. Silahların bedeli ödenmeden ve üçüncü kişilere devrine izin verilmeden kamuya geçirilmesi, daha hafif bir müdahaleyle aynı amaca ulaşılabileceği için ihlal sayıldı (Reha Yağız, B. No: 2023/67503, 20/5/2026, §§ 16–17). İdarenin rayiç bedel yerine alım bedeli ve kondisyon puanı üzerinden hesapladığı tutarı ödemesi de kanunun açık lafzıyla bağdaşmadığı için ihlal sonucunu doğurdu (Emre Kılıç, B. No: 2023/71934, 18/2/2026, §§ 49–51).

Buna karşılık zatî demirbaş tabancası iade edilmeyen başvurucuya idare bedelini ödemeyi teklif ettiği için ihlal bulunmadı (Ali Gülgür, B. No: 2024/68088, 11/2/2026, §§ 18–19).

Dosyanızda nelere bakabilirsiniz?

1. Müsadere kararı HAGB ile birlikte mi verildi ve infaz edildi mi?
2. Müsadere kararında eşyanın suçla bağlantısı somut olarak gösterilmiş mi? Kesinleşmeden sonra ek kararla mı verildi?
3. Elkoyma ne zamandan beri sürüyor? Dava devam ediyor mu, bitti mi?
4. Elkoyma kaldırıldıysa CMK m. 141'e göre tazminat davası açtınız mı?
5. Ceza davası bittikten sonra tedbirin kaldırılmasını istediniz mi, ret kararının gerekçesi ne?
6. Silahınız kamuya geçirildiyse size devir imkânı ya da rayiç bedel ödemesi sunuldu mu?

Bu soruları Başvuru Testi ile adım adım cevaplayabilir, sonucu benzer kararlar ve beklenecek giderimle birlikte görebilirsiniz.

Bu sayfa nasıl hazırlandı?

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası'nda yayımlanan bireysel başvuru kararlarından, Mahkemenin mülkiyet hakkı altında "müsadere ve elkoyma" olarak sınıflandırdığı şikâyetleri içeren 228 kararın sonuç ve giderim bilgileri Mahkemenin kendi sınıflandırmasından sayıldı. Belirleyici 14 karar tek tek okundu: Genel Kurul kararları, son dönemin tipik ihlal kararları ve ret örnekleri. Sayfadaki her tespit ilgili kararın paragraf numarasıyla verildi; alıntıların kararda birebir geçtiği, künyelerin ve sonuçların Mahkemenin kayıtlarıyla uyuştuğu denetlendi.