Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 228 kararda bu başlıkta 234 şikâyet inceledi ve 74 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| İhlal | 74 | %32 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 67 | %29 |
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 26 | %11 |
| İhlal olmadığı | 17 | %7 |
| Süre aşımı | 12 | %5 |
| Başvurunun reddi | 11 | %5 |
| Düşme | 8 | %3 |
| Kişi bakımından yetkisizlik | 5 | %2 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 5 | %2 |
| Zaman bakımından yetkisizlik | 3 | %1 |
| Anayasal ve kişisel önemin olmaması | 3 | %1 |
| Konu bakımından yetkisizlik | 2 | %1 |
| İşlemden kaldırılma | 1 | %0 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların mülkiyet hakkı incelemelerinde en çok atıf yapılan genel ilke paragrafları, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
5271 sayılı Kanun’un 141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (j) bendinde, eşyasına veya diğer malvarlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı hâlde elkonulan veya zamanında geri verilmeyen kişiler için tazminat talebinde bulunabilme imkânı tanınmaktadır. Bu yol bir yandan başvurucunun maruz kaldığı elkoyma işleminin hukuka aykırılığının tespiti, diğer yandan da uğradığı zararın tazmini imkânını sağlamaktadır. Bu nedenle 5271 sayılı Kanun’un 141. maddesi ile öngörülen hukuk yolu başvurucunun şikâyetleri açısından erişilebilir ve elverişli bir çözüm olanağı ve makul ölçüde bir başarı imkânı sunmaktadır.
5271 sayılı Kanun’un 141. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (j) bendinde, eşyasına veya diğer mal varlığı değerlerine, koşulları oluşmadığı hâlde el konulan veya korunması için gerekli tedbirler alınmayan ya da eşyası veya diğer mal varlığı değerleri amaç dışı kullanılan veya zamanında geri verilmeyen kişiler için tazminat talebinde bulunabilme imkânı tanınmaktadır.
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) içtihatlarında da değinildiği üzere temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla öngörülen mekanizmaların sadece teoride mevcut olması yeterli olmayıp, bu mekanizmaların özellikle pratikte de ulaşılabilir ve etkin olması gerekmektedir (Tanrıkulu/Türkiye, B. No: 23763/94, 8/7/1999, § 76).
Anayasa’nın 35. maddesinde bir temel hak olarak güvence altına alınmış olan mülkiyet hakkı kişiye -başkasının hakkına zarar vermemek ve yasaların koyduğu sınırlamalara uymak koşuluyla- sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma, semerelerinden yararlanma ve tasarruf etme olanağı veren bir haktır (Mehmet Akdoğan ve diğerleri, B. No: 2013/817, 19/12/2013, § 32). Dolayısıyla malikin mülkünü kullanma, semerelerinden yararlanma ve mülkü üzerinde tasarruf etme yetkilerinden herhangi birinin sınırlanması, mülkiyet hakkına müdahale teşkil eder.
Anayasa’nın 35. maddesine göre kişilerin mülkiyet hakları ancak kanunun öngördüğü usullerle ve kamu yararı gereği sınırlandırılabilir. Anayasa’nın 13. maddesinde yer alan ölçülülük ilkesi gereği kişilerin mülkiyet haklarının sınırlandırılması hâlinde elde edilmek istenen kamu yararı ile bireyin hakları arasında adil bir dengenin kurulması gerekmektedir. Bu adil denge, başvurucunun şahsi olarak aşırı bir yüke katlandığının tespit edilmesi durumunda bozulmuş olacaktır .
Mülkiyet hakkına yapılan müdahalenin, bireyin çıkarları ile kamunun genel yararı arasında bulunması gereken adil dengeyi bozmaması gerekmektedir. Müdahalenin ölçülülüğünü değerlendirirken mahkeme, bir taraftan ulaşılmak istenen meşru amacın önemini ve diğer taraftan müdahalenin niteliğini, başvurucunun ve kamu otoritelerinin davranışlarını da gözönünde tutarak başvurucuya yüklenen külfeti dikkate alacaktır (Lavrechov/Çek Cumhuriyeti, B. No: 57404/08, 20/6/2013, § 44).
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (26 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- M.K., B. No: 2022/37764, 21/4/2026: Başvuru, kararın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Cengiz Özışık, B. No: 2023/89301, 9/4/2026: Başvuru, ceza soruşturması kapsamında mal varlığı üzerine uzun süredir elkoyma tedbiri uygulanması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Süre aşımı (12 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Rahmi Çalışkan, B. No: 2024/37959, 22/4/2026: Başvuru, el konulan silahın rayiç bedelinin ödenmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Ş.N.Ö., B. No: 2023/10416, 23/12/2025: Başvuru, kamu görevinden çıkarılmaya bağlı olarak idareye teslim edilen silah ve eklerinin iade edilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (67 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Seyfi Gür, B. No: 2021/41572, 11/2/2026: Başvuru, mahkûmiyet kararı veren hâkimin bu karara yönelik itirazı incelemeye yetkili olan yüksek görevli mahkemenin heyetinde de görev alması nedeniyle tarafsız mahkemede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Erdoğan Çiçek, B. No: 2021/18355, 6/1/2026: Başvuru; gözaltında kötü muameleye maruz kalınması ve bu konuda etkili bir ceza soruşturması yürütülmemesi nedeniyle kötü muamele yasağının, gözaltı tedbirinin hukuki olmaması ve yasal süreyi aşması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, soruşturma sürecinde el konulan eşyaların iade edilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının, bazı işlem ve eylemler nedeniyle de özel hayat ve aile hayatına…
Anayasal ve kişisel önemin olmaması (3 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Çağatay Alaçam ve diğerleri, B. No: 2021/22090, 24/12/2025: Başvuru, kişilik haklarını ihlal ettiği ileri sürülen internet içeriklerine erişimin engellenmesi ve/veya içeriğin çıkarılması yönündeki taleplerin reddedilmesi nedeniyle şeref ve itibarın korunması hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Martın Murphy O'connor, B. No: 2018/30784, 9/6/2021: Başvuru, bir kılıcın müzeye teslim edilmesine karar verilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Konu bakımından yetkisizlik (2 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Fatih Aytuğ, B. No: 2019/16063, 22/11/2022: Başvuru, ceza soruşturması kapsamında el konulan paranın suçta kullanıldığı gerekçesiyle müsaderesine karar verilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- M.S., B. No: 2016/66491, 24/6/2020: Başvuru, gözaltında bulunulan süre boyunca sistematik işkenceye maruz kalınması ve tutulma koşulları nedeniyle kötü muamele yasağının, haksız gözaltına alınma nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, bu süreçte mesleğinden uzaklaştırılma nedeniyle de mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Kişi bakımından yetkisizlik (5 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Lütfi Morkoç, B. No: 2020/31715, 18/11/2025: Başvuru, şirketlerin alacaklarına tedbir uygulanması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Cafer Tekin İpek ve diğerleri, B. No: 2015/18176, 25/5/2022: Başvuru, terör örgütü yöneticiliği, terörizmin finansmanı, zimmet ve terör örgütü propagandası yapma suçlarından dolayı başlatılan ceza soruşturması sırasında verilen arama, elkoyma ve kayyım atama kararları nedeniyle mülkiyet hakkı ile ifade ve basın özgürlüğünün ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Zaman bakımından yetkisizlik (3 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Halit Esat Beşok, B. No: 2015/4074, 10/10/2019: Başvuru, ceza kovuşturması neticesinde suçtan elde edilen mal varlığının müsadere edilmesine karar verilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Hüseyin Udum, B. No: 2014/14551, 21/6/2017: Başvuru, beraatle sonuçlanan bir suç isnadı kapsamında taşınmaza el konulması ve el konulan taşınmazın makul olmayan bir sürede, zarara yol açılarak iade edilmesi nedenleriyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 74 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 62, manevi tazminat 10, ihlalin tespiti 2, gereği için gönderme (mahkeme/savcılık) 2, genel mahkemelerde dava açma 1, yargı kararının icra edilmesi 1, tbmm'ye çağrı 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Son ihlal kararları
- C.Ş., B. No: 2021/50096, 2/9/2026: Başvuru, el konulan dijital materyallerin müsadere edilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Erdoğan Kapıcıoğlu ve Erol Kapıcıoğlu, B. No: 2021/12624, 22/7/2026: Başvuru, ceza kovuşturması kapsamında uzun süreden beri silah üzerindeki elkoyma tedbirinin devam etmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Reha Yağız, B. No: 2023/67503, 20/5/2026: Başvuru, ruhsatları iptal edilen silahların bedelleri ödenmeden veya üçüncü bir kişiye devrine fırsat verilmeden mülkiyetinin kamuya geçirilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Salih Emekçi, B. No: 2023/96159, 22/4/2026: Başvuru; ceza davasında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının, ceza kovuşturması sonunda verilen müsadere kararının hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının kesinleştirilmesiyle birlikte infazı nedeniyle de mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2015 | 3 | 0 | %0 |
| 2016 | 13 | 2 | %15 |
| 2017 | 12 | 5 | %42 |
| 2018 | 14 | 2 | %14 |
| 2019 | 38 | 12 | %32 |
| 2020 | 27 | 0 | %0 |
| 2021 | 9 | 6 | %67 |
| 2022 | 13 | 1 | %8 |
| 2023 | 12 | 5 | %42 |
| 2024 | 19 | 9 | %47 |
| 2025 | 33 | 14 | %42 |
| 2026 | 41 | 18 | %44 |
Mülkiyet hakkı: bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası