Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 99 kararda bu başlıkta 99 şikâyet inceledi ve 15 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| Düşme | 30 | %30 |
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 19 | %19 |
| İhlal | 15 | %15 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 12 | %12 |
| Süre aşımı | 8 | %8 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 7 | %7 |
| İhlal olmadığı | 4 | %4 |
| Başvurunun reddi | 2 | %2 |
| Konu bakımından yetkisizlik | 1 | %1 |
| İşlemden kaldırılma | 1 | %1 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Sınır dışı edilme kararı nedeniyle özel ve aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddialarını içeren başvuruların incelenmesinde çözümlenmesi gereken ilk husus sınır dışı işleminin tesis edildiği tarihte yabancı kişinin bulunduğu ülkede bir özel ve/veya aile hayatının mevcut olup olmadığının ortaya konulmasıdır.
Anayasa'da aile hayatı kapsamında korunan aile ilişkileri temel olarak anne, baba ile çocuk arasındaki ilişkilerdir. Anayasa’nın 20. ve 41. maddeleri, anne-baba ve çocuk arasındaki bağın devamlılığını sağlamak üzere tedbirler alınmasını isteme hakkını ve kamusal makamların bu tür tedbirleri alma konusunda pozitif yükümlülüğünü içermektedir (Serpil Toros, B. No: 2013/6382, 9/3/2016, § 67; Selim Adıyaman, B. No: 2013/8846, 9/3/2016, § 45). Bu doğrultuda sınır dışı etme ve ülkeye kabul ile ilgili başvurularda aile kavramının çekirdek aile olarak yani çiftler arasındaki ilişkiler ile ebeveyn ve küçük çocuklar arasındaki ilişkileri kapsayacak şekilde ele alınması gerekmektedir. Yetişkin çocukların ise aileye bağımlı ve muhtaç olduklarının ispat edilebildiği ölçüde aile kavramına dâhil edilebilmeleri mümkündür.
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (19 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Bahareh Mohammadtaghıpoorgoldooz, B. No: 2018/26768, 8/4/2026: Başvuru; sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkı ile kötü muamele yasağının, sınır dışı etme sürecinin özenli yürütülmemesi nedeniyle Anayasa Mahkemesince verilen tedbir kararının gereği yerine getirilemeden yabancının menşe ülkesine sınır dışı edilmesi nedeniyle bireysel başvuru hakkının, idari gözetim kararının hukuka aykırı olması ve tutma nedeninin bildirilmemesi…
- G.Z., B. No: 2021/54284, 18/11/2025: Başvuru, sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle kötü muamele yasağı ile yaşam, özel hayata ve aile hayatına saygı haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Süre aşımı (8 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Sabah Noorı Hammood Albeyati, B. No: 2021/52406, 17/2/2026: Başvuru, G-87 tahdit kodunun iptali talebiyle açtığı davanın reddedilmesi nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, yaşam hakkının, adil yargılanma hakkının ve ayrımcılık yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Osman Kahya, B. No: 2024/54133, 14/1/2026: Başvuru, sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle yaşam hakkı ile aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (12 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- A.N., B. No: 2022/33712, 17/7/2025: Başvuru; sınır dışı etme kararı nedeniyle kötü muamele yasağı ile aile hayatına saygı hakkının, bu karara karşı açılan davanın süre aşımından reddi nedeniyle de kötü muamele yasağıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Lalazar Aghayeva, B. No: 2020/14880, 25/3/2025: Başvuru, sınır dışı etme kararı verilmesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkı ile kötü muamele yasağının, sınır dışı etmenin usul güvencelerine aykırı olması nedeniyle yerleşme hürriyeti ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının, hukuka aykırı tutulma nedeniyle de kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Konu bakımından yetkisizlik (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Yulıa Matur (anıkeeva), B. No: 2015/4459, 7/2/2018: Başvuru, Türk vatandaşı ile evliliğine rağmen sınır dışı edilmesi nedeniyle aile hayatına saygı hakkının, koşulları oluşmamasına rağmen verilen sınır dışı etme kararının iptali amacıyla açılan davanın reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının, haksız olarak idari gözetim merkezinde tutulma nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 15 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 15, manevi tazminat 1, sınırdışı edilmeme 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Son ihlal kararları
- Hekmat Al Zaım, B. No: 2021/29101, 4/3/2026: Başvuru, sınır dışı edilme kararı nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Muhammet Hayr Bedeviye, B. No: 2022/16161, 10/2/2026: Başvuru, sınır dışı edilme kararı nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Bılal Padalı Chasanoglou, B. No: 2021/14332, 28/1/2026: Başvuru, Türkiye'ye giriş yasağı nedeniyle aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Suheyb El Asri, B. No: 2022/563, 2/10/2025: Başvuru; menşe ülkesine sınır dışı edilmesinde sakınca görülen yabancının güvenli üçüncü ülkeye sınır dışı edilmesine karar verilmesi nedeniyle yaşam hakkı, kötü muamele yasağı ve aile hayatına saygı hakkının, sınır dışı etme kararının iptali talebiyle açılan davada bazı usul güvencelerine aykırı davranılması nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2013 | 1 | 0 | %0 |
| 2015 | 1 | 0 | %0 |
| 2017 | 1 | 0 | %0 |
| 2018 | 2 | 0 | %0 |
| 2019 | 3 | 0 | %0 |
| 2020 | 13 | 1 | %8 |
| 2021 | 7 | 2 | %29 |
| 2022 | 13 | 4 | %31 |
| 2023 | 2 | 1 | %50 |
| 2024 | 20 | 3 | %15 |
| 2025 | 23 | 1 | %4 |
| 2026 | 13 | 3 | %23 |
Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı: bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası