Engelli Bakım Merkezi 2026: 7 Ekim Yönetmeliği, Devlet Desteğiyle Ücretsiz Kalma Şartları, Bakım Ücreti, Başvuru ve Merkez Açma

Devlet desteğiyle kalma şartları

1. Bakıma muhtaçlık: Erişkinde "tam bağımlı", çocukta "çok ileri düzeyde özel gereksinimi var", "belirgin özel gereksinimi var" veya "özel koşul gereksinimi var" ibareli sağlık kurulu raporu ve günlük hayatı başkasının yardımı olmadan sürdüremediğinin sosyal inceleme raporuyla belirlenmesi (Yönetmelik m. 3/1-d).
2. Gelir: Hanede kişi başına düşen aylık gelirin net asgari ücretin üçte ikisinden az olması; 2026'da sınır 18.717 TL. Hanedeki tüm bireylerin gelirleri toplanır; ilk bakıma muhtaç engelliden sonraki her bakıma muhtaç engelli iki kişi sayılır (Sosyal Hizmetler Kanunu ek m. 7; Yönetmelik m. 56/3).
3. Sosyal inceleme ve kurul kararı: İl müdürlüğü veya sosyal hizmet merkezi sosyal inceleme raporu hazırlar; il bakım değerlendirme kurulu yerleştirme ve hizmet modeli (yatılı, gündüzlü, evde) hakkında karar verir ve merkezi belirler (m. 56/4-5).
4. Önce evde bakım: Aile evde bakım koşullarına sahipse öncelikle evde bakım yardımı veya hizmeti önerilir; bakım merkezi, ailenin bakımı üstlenemeyeceği durumda alternatif modeldir (m. 4/1-i).

Raporda yazan engel durumu ile sosyal incelemede görülen durum farklıysa il müdürlüğü 18 Mayıs 2026 tarihli Sağlık Raporları Yönetmeliğine göre yeni rapor alınmasını ister (m. 56/6-c). Rapora itiraz için engelli raporuna itiraz yazısına bakabilirsiniz.

Bakanlığın merkeze ödediği ücret

Memur aylık katsayısı 1 Temmuz–31 Aralık 2026 döneminde 1,575512'dir. Teşvik, Bakım Hizmetleri Kalite Standartlarında yüzde 60 ve üzeri karşılama oranına sahip yatılı merkezlere kademeli olarak verilebilir; bakım ücreti ile teşvikin toplamı iki net asgari ücreti geçemez (Yönetmelik m. 65/1). Bakanlık ödemesi, bakım hizmetinin başladığı tarih itibarıyla başlar ve Bakım Merkezi Yönetim Sistemi üzerinden merkezin hesabına yapılır (m. 60/1-ç, 66).

Başvuru, inceleme ve itiraz

1. Bildirim ve dilekçe: Engellinin kendisi, ailesi, akrabası, muhtar, sağlık kuruluşu, kolluk veya zabıta il müdürlüğüne ya da sosyal hizmet merkezine bildirimde bulunabilir; ön görüşmeden sonra dilekçe alınır (m. 54).
2. Belgeler: T.C. kimlik numarası, engelli sağlık kurulu raporu, hanedekilerin gelir ve mal beyanı ile taahhüdü, iki fotoğraf; vasi varsa vesayet kararı; anne-baba boşanmışsa boşanma kararı. Yatılı ve sürekli bakım için 18 yaş altında koruma ve bakım merkezine yerleştirme kararı, kısıtlanması gereken yetişkinde kısıtlama ve yerleştirme kararı (m. 55/1). Mahkeme kararları ve fotoğraf sosyal incelemeden sonra da verilebilir (m. 55/2); kısıtlama kararı yoksa kabul ve ayrılışta engellinin kendi talebi esas alınır (m. 55/3).
3. Süre: İl müdürlüğü başvuruyu bir ay içinde sonuçlandırır (m. 56/1).
4. Ret ve itiraz: Olumsuz karar 30 gün içinde yazılı bildirilir; sosyal inceleme raporu sonucundaki karara 15 gün içinde il müdürlüğüne itiraz edilir (m. 56/6). Acil durumlarda yerleştirme işlemleri ayrıca düzenlenmiştir (m. 57).

Vasi atanması ve kısıtlama kararı için sulh hukuk mahkemesine başvurulur; bu kararların alınması yerleştirmeyi geciktirebileceği için başvuruyla birlikte başlatılması süreci hızlandırır.

Merkezde kalış: izin, ayrılma, aile

• Grup ve oda düzeni: 0-6, 7-12, 13-18 ve 19 yaş üstü gruplar ile 13 yaş üstünde kadın ve erkekler ayrı kat veya bölümlerde kalır (m. 27); faaliyetteki merkezler yaş grubu düzenlemesini 1 Ocak 2028'e kadar yapar, yatak odaları en çok dört kişiliktir (geçici m. 1).
• Refakatçi yakın: Engelli veya yasal temsilcisi isterse engelli olmayan bir yakın merkezde birlikte kalabilir; kalış koşulları ve ödenecek ücret sözleşmeyle belirlenir (m. 27/5).
• İzin: Yıl içinde toplam 30 güne kadar (m. 62).
• Ayrılma: Reşit ve ayırt etme gücüne sahip engellinin veya yasal temsilcinin talebi, gelir veya engel durumunun değişip yerleştirmeye uygun olmaması, 30 günden fazla izinsiz terk, işe yerleşme gibi hâllerde il müdürlüğü onayıyla ilişik kesilir (m. 63).
• Aile: Hastanede yatışta refakat esas olarak ailenindir; aynı ilde yaşayan aile iki ayda en az bir kez ziyaret eder (m. 78, 80). Bakım giderlerinden Türk Medeni Kanununun 364. maddesi kapsamında altsoy, üstsoy ve kardeşler sorumludur; Bakanlık nafaka yükümlülerine dava açabilir (m. 79).

Ücretli, indirimli ve ücretsiz kontenjan

Bakanlık ödemesi şartlarını taşımayan engelli, ailesinin veya kendisinin ödediği ücretle de merkezde kalabilir. Bu durumda tam bağımlı olma şartı aranmaz, engelli sağlık kurulu raporu yeterlidir; aile seçtiği merkezle sözleşme yapar ve il müdürlüğü en geç 5 iş günü içinde yerleştirme onayı verir (m. 61/2-3). Merkezlerin uygulayacağı ücret, her yıl aralık ayında vali yardımcısı başkanlığındaki il komisyonunun belirlediği taban ücretin altında olamaz (m. 61/1). Her merkez kapasitesinin yüzde üçü kadar engelliyi ücretsiz kabul eder; bu kontenjandan Bakanlık ödeme ölçütlerine uymayan ama ekonomik ve sosyal yoksunluk içindeki engelliler yararlanır (m. 61/5-6).

Merkez açmak isteyenler için

• Aşamalar: Başvuru, konum uygunluk, ön izin, açılış onayı, faaliyet izni; yeni bina, dönüşüm, ek bina, şube ve kapasite artırımında da bu aşamalar izlenir (m. 6). Başvuru Bakanlık bilgi sistemi üzerinden kurucu tarafından yapılır; arsa için imar durum belgesi, mevcut bina için yapı kullanma izin belgesi ve yerleşim planı yüklenir (m. 8/4).
• İhtiyaç duyurusu: Bakanlık her yıl şubat ayında il nüfusu, talep ve kapasite verilerini duyurur (m. 8/1); ilk duyuru Yönetmeliğin yayımından itibaren üç ay içinde yapılır (geçici m. 1/2).
• Kurucu ve sorumlu müdür: Türk vatandaşlığı, medeni hakları kullanma ehliyeti; zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar gibi sayılan suçlardan ve engellilere yönelik şiddet eylemlerinden mahkûm olmama; bu suçlarda hükmün açıklanmasının geri bırakılması da onayın iptal nedenidir (m. 35).
• Geçiş: Faaliyetteki merkezler fiziksel şartları en geç iki yıl içinde yeni Yönetmeliğe uygun hâle getirir; aksi hâlde merkeze yerleştirme yapılmaz (geçici m. 1/1-f).
• Yaptırımlar: Denetimde uyarı ve süre verme, idari para cezası (Ek-9, Ek-10) ve kapatma uygulanır; süresinde giderilmeyen aykırılıkta ceza iki katına çıkar ve sonunda merkez Bakanlıkça kapatılır (m. 74). Kapatılan merkezin kurucusu yeniden merkez başvurusu yapamaz (m. 8/3-b).

Benzer hizmetler için huzurevi açma şartları ve rehabilitasyon merkezi açmak yazılarına bakabilirsiniz.