İsim, nüfus müdürlüğüne karşı yerleşim yerindeki asliye hukuk mahkemesinde açılan davayla ve haklı bir sebep gösterilerek değiştirilir (TMK m. 27); e-Devlet'ten veya nüfus müdürlüğüne dilekçeyle değiştirilemez. 2026'da dava açarken 732 TL başvurma ve 732 TL karar harcı ile gider avansı ödenir. Kesinleşen karar nüfus kaydına işlenir ve 31 Aralık 2026'ya kadar Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan edilir. Anayasa Mahkemesi zorunlu ilanı kişisel verilerin korunması hakkına aykırı bularak iptal etti; iptal 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girer.
Bu yazı, mahkemenin haklı sebebi nasıl değerlendirdiğini Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru kararlarıyla, ilan konusundaki değişikliği iptal kararının tam metniyle, masrafı ve süreyi 2026 rakamlarıyla anlatır.
Dava nasıl açılır?
- Dayanak: Adın değiştirilmesi ancak haklı sebeplere dayanılarak hâkimden istenebilir (TMK m. 27/1). Kesinleşmiş mahkeme kararı olmadıkça nüfus kaydı düzeltilemez; nüfus müdürlüğü yalnız kayıt sırasında yapılmış maddi hataları belgesine göre düzeltir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 35/1).
- Mahkeme ve taraf: Dava, davacının yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılır ve nüfus müdürü veya görevlendireceği nüfus memuru huzurunda görülür (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 36/1-a). Davalı nüfus müdürlüğüdür.
- Dilekçe: Kimlik bilgileri, istenen yeni ad ve değişikliği gerektiren sebepler yazılır. Sebebi gösteren deliller dilekçede bildirilir: yeni adla tanındığınızı anlatacak tanıklar, bu adla yapılmış yazışmalar, okul veya iş kayıtları, sosyal medya hesapları, sağlık raporları.
- Çocuğun adı: Ergin olmayan çocuğun adını değiştirmek için dava çocuk adına velayet sahibi tarafından açılır. Soyadı değişikliğinde nüfus müdürlüğü eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir (m. 36/1-b). Boşanma sonrası çocuğun annenin soyadını alması gibi soyadı uyuşmazlıkları soyadı hakkı yazısında anlatılmıştır.
Haklı sebep: mahkeme neye bakar?
Kanun haklı sebebi tanımlamaz. Yargıtay'ın yaklaşımına göre hangi hâllerin haklı sebep olduğu her davanın özel koşullarına göre belirlenir ve objektif şartlardan çok, kişinin mahkemeye sunduğu özel nedenler dikkate alınır. Anayasa Mahkemesi bu yaklaşımı aktararak isim değişikliği için şu ilkeleri koydu (H.K., B. No: 2019/42944, 17.06.2021, §§ 36-41):
- Devlet, kamu düzenini bozmadığı sürece kişinin adını değiştirmesine imkân tanımakla yükümlüdür. Mahkemenin takdir yetkisi, isim değişikliği yolunu tamamen kapatacak şekilde kullanılamaz.
- Talep reddedilecekse ret kararı ilgili ve yeterli gerekçeye dayanmalı; kişinin adını değiştirmesindeki yararı ile kamu yararı arasında adil bir denge kurulmalıdır.
- Haklı sebebi ortaya koymak ve delillerini sunmak davacının yükümlülüğüdür.
Ret gerekçesi yetersizse ihlal: Çevresinde başka bir adla bilindiğini ve resmî kayıttaki adıyla bilinen adı arasındaki farkın kendisini güçlüklerle karşılaştırdığını anlatan başvurucunun talebi, kanunda isim değişikliği için öngörülmemiş bir şartın gerçekleşmediği gerekçesiyle reddedilmişti. Anayasa Mahkemesi, isim değişikliğiyle ilgisi olmayan bir kuralın ret gerekçesi yapılmasını ilgili ve yeterli gerekçe saymadı ve özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verdi (H.K., §§ 42-47).
Kamu düzeni gerekçesiyle ret: Adının tek bir harf olarak değiştirilmesini isteyen başvurucunun talebinin reddinde ihlal bulunmadı. Mahkeme ilgili kurumlardan görüş almış, tek harfli bir adın kişiyi toplumda diğerlerinden ayırmayacağını ve resmî yazışmalarda karışıklık doğuracağını gerekçesiyle açıklamıştı; Anayasa Mahkemesi bunu kamu yararı ile kişisel yarar arasında adil bir denge saydı (Haluk Yavuz, B. No: 2019/17788, 20.09.2023, §§ 13-16).
Kanun koyucu da bazı durumları değişiklik için yeterli görmüştür: Nüfus Hizmetleri Kanunu'na 2017 ve 2019'da eklenen geçici maddeler, yazım ve imla hatası içeren, genel ahlaka uygun olmayan veya toplum tarafından gülünç karşılanan ad ve soyadlarının belirli süreler içinde idare kurulu kararıyla değiştirilmesine izin vermişti (geçici m. 8 ve 11). Bu süreler dışında aynı sebepler mahkemede haklı sebep olarak ileri sürülür.
Zorunlu ilan 1 Ocak 2027'de kalkıyor
"İsim değişikliği gazete ilanı" diye bilinen uygulama iki kez Anayasa Mahkemesinin önüne geldi:
| Tarih | Gelişme |
|---|---|
| 22.02.2024 | Anayasa Mahkemesi, eski TMK m. 27/2'deki "ve ilân" ibaresini, ilanda hangi kişisel verilerin nasıl yer alacağı kanunda belirlenmediği için iptal etti (E.2023/34, K.2024/60). |
| 27.11.2024 | 7532 sayılı Kanun ilanı yeniden getirdi: karar Basın İlan Kurumunun ilan portalında; mahkeme, karar tarihi, esas ve karar numarası, nüfusa kayıtlı yer, doğum tarihi, ana ve baba adı, önceki ve yeni ad ile soyadıyla ilan edilir. |
| 25.12.2025 | Anayasa Mahkemesi ilanı ve ilanın içeriğini düzenleyen cümleyi yeniden iptal etti; nüfus siciline kayıt zorunluluğuna ilişkin itirazı reddetti (E.2025/120, K.2025/270). |
| 01.04.2026 | Karar Resmî Gazete'de yayımlandı. |
| 01.01.2027 | İptal yürürlüğe girer. |
İptalin gerekçesi: Mahkeme, ilanın adın değiştirilmesinden zarar görebilecek kişileri haberdar etme amacına elverişli olduğunu kabul etti. Ancak kanunda ilanın portalda ne kadar süre kalacağına ilişkin bir güvence yoktu; kişisel veriler süresiz olarak herkesin erişimine açılıyordu (§ 22). Kural, bütün ad değişikliği kararlarının ilanını kategorik olarak öngörüyor ve ilanda üstün bir hukuki yarar bulunmayan durumlarda bile hâkime ilan yapmama yetkisi tanımıyordu (§ 24). Bu nedenlerle kişisel verilerin korunmasını isteme hakkına orantısız bir sınırlama getirildiği sonucuna varıldı (Anayasa m. 13, 20; § 25). İptal oyçokluğuyla, iptalin dokuz ay sonra yürürlüğe girmesi ayrıca oyçokluğuyla kararlaştırıldı.
Sizi nasıl etkiler? 31 Aralık 2026'ya kadar verilen kararlar ilan edilir. 1 Ocak 2027'den itibaren, kanun koyucu süre sınırı ve hâkime takdir yetkisi içeren yeni bir düzenleme yapmadıkça ilan zorunluluğu kalkar. Ad değişikliğinin nüfus siciline kaydı devam eder. Adın değiştirilmesinden zarar gören kişinin, bunu öğrendiği günden başlayarak bir yıl içinde kararın kaldırılmasını dava etme hakkı da yürürlüktedir (TMK m. 27).
Masraf ve süre
| Kalem | 2026 tutarı |
|---|---|
| Başvurma harcı (asliye hukuk) | 732,00 TL |
| Maktu karar ve ilam harcı | 732,00 TL |
| Gider avansı | 530 TL + taraf sayısının beş katı tebligat ücreti |
| Tanık ücreti, ilan bedeli | Mahkemenin istediği kadar delil avansı |
Harç ve avans tutarlarının dayanağı ve ödeme gücü olmayanlar için adli yardım dava masrafları 2026 yazısında anlatılmıştır.
Süre: Balıkesir Adliyesinin 2025 faaliyet raporuna göre merkezdeki asliye hukuk mahkemelerinde ad ve soyadı düzeltme davaları ortalama 54, 71 ve 75 gün sürdü. İlçe mahkemelerinde ortalama Sındırgı'da 22, Susurluk 2. Asliye Hukukta 52, Dursunbey'de 79, İvrindi'de 110 ve Bigadiç 2. Asliye Hukukta 213 gündü. Tanıkların ilk duruşmada hazır edilmesi ve delillerin dilekçede eksiksiz gösterilmesi süreyi kısaltır.
Karardan sonra: kesinleşme, ret ve belgeler
- Kesinleşme ve kayıt: Karar, tebliğden itibaren iki haftalık istinaf süresi geçince kesinleşir ve nüfus kaydına işlenir. Nüfus müdürlüğü, adı değiştirilen kişinin çocuklarının kaydındaki ana veya baba adını da düzeltir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 36/1-b). Ad değişmekle kişisel durum değişmez (TMK m. 27).
- Talep reddedilirse: İstinaf yoluna gidilir. Nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin davalarda, soybağına ilişkin sonuç doğuranlar dışında, bölge adliye mahkemesinin kararlarına karşı kural olarak Yargıtay'a gidilemez (HMK m. 362/1-d). Kesin karara karşı kalan yol, kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvurudur; sürenin nasıl hesaplandığı AYM başvuru süresi yazısında anlatılmıştır.
- Diploma ve diğer belgeler: Kimlik kartı, pasaport ve sürücü belgesi yeni adla yenilenir. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, adını mahkeme kararıyla değiştiren bir mezunun diplomasının yeni kimlik bilgileriyle düzenlenmesi talebini, yalnız yönergedeki yasağa dayanarak ve kişinin mahremiyet gerekçesini tartışmadan reddeden üniversitenin özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğine karar verdi (E.D., B. No: 2020/37416, 05.03.2026, §§ 23-26). Karar, eski adın diploma arkasına şerh düşülmesiyle yetinilmesinin her durumda yeterli olmadığını gösterir.
Sık sorulan sorular
İsim değiştirmek için ne yapmak gerekir?
Yerleşim yerinizdeki asliye hukuk mahkemesinde nüfus müdürlüğüne karşı ad değiştirme davası açmanız ve haklı bir sebep göstermeniz gerekir (TMK m. 27/1; Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 36). Dilekçede istenen yeni ad yazılır, değişikliği neden istediğiniz açıklanır ve bunu destekleyen tanık, belge veya yazışmalar gösterilir. Kesinleşen karar nüfus kaydına işlenir.
İsim değiştirme e-Devlet'ten yapılır mı?
Hayır. Kesinleşmiş mahkeme kararı olmadan nüfus kaydındaki ad değiştirilemez; nüfus müdürlüğü yalnız kayıt sırasında yapılan maddi hataları belgesine göre düzeltebilir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 35/1). Geçmişte geçici maddelerle belirli süreler için tanınan idare kurulu yolu da yazım hatası, gülünç veya genel ahlaka aykırı adlar gibi dar durumlarla sınırlıydı.
İsim değişikliği gazete ilanı zorunlu mu?
31 Aralık 2026'ya kadar ad değişikliği kararı Basın İlan Kurumunun ilan portalında ilan edilir; gazetede ayrıca ilan yapılmaz (TMK m. 27/2). Anayasa Mahkemesi, ilanın süresiz olması ve hâkime ilan yapmama yetkisi tanınmaması nedeniyle bu hükmü iptal etti (E.2025/120, K.2025/270). İptal 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girer; kanun koyucu bu tarihe kadar yeni bir düzenleme yapmazsa ilan zorunluluğu kalkar, nüfus kaydına işleme devam eder.
İsim değiştirme davası ücreti 2026'da ne kadar?
İsim değiştirme davası değeri belli olmayan bir davadır. 2026'da asliye hukuk mahkemesinde 732 TL başvurma harcı ve 732 TL maktu karar ve ilam harcı peşin ödenir. Buna taraf sayısının beş katı tebligat ücreti ile 530 TL'lik gider avansı eklenir. Tanık dinletilecekse tanık ücreti için ayrıca avans istenebilir; 2026 sonuna kadar verilen kararlarda ilan bedeli de yargılama gideridir.
İsim değiştirme davası ne kadar sürer?
Balıkesir merkez asliye hukuk mahkemelerinde 2025'te ad ve soyadı düzeltme davaları ortalama 54, 71 ve 75 gün sürdü; ilçe mahkemelerinde süre 22 ile 213 gün arasında değişti. Karar istinaf edilmezse tebliğden iki hafta sonra kesinleşir ve nüfus kaydına işlenir.
İsim kaç kez değiştirilebilir?
Kanun bir sayı sınırı koymaz. Nüfus Hizmetleri Kanunu, haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltmenin yeniden hâkimden istenebileceğini açıkça söyler (m. 36/1-b). Ancak daha önce ad değiştirmiş kişinin yeni talebinde haklı sebebi göstermesi ve önceki değişikliğin neden yetmediğini açıklaması beklenir.
İsim değiştirme talebi reddedilirse ne yapılır?
Ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna gidilir. Nüfus kaydının düzeltilmesine ilişkin davalarda bölge adliye mahkemesinin kararlarına karşı kural olarak Yargıtay'a gidilemez (HMK m. 362/1-d). Kesin karara karşı Anayasa Mahkemesine 30 gün içinde bireysel başvuru yapılabilir; Mahkeme, ret kararının ilgili ve yeterli gerekçeye dayanmadığı durumlarda özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar vermektedir (H.K., B. No: 2019/42944).
İsim değişikliği sonrası hangi işlemler yapılmalıdır?
Kesinleşen karar nüfus kaydına işlenir; nüfus müdürlüğü kişinin çocuklarının kaydındaki ana veya baba adını da düzeltir (Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 36/1-b). Kimlik kartı, pasaport ve sürücü belgesi yeni adla yenilenir; bankalar, işveren, okul ve meslek kuruluşlarına kesinleşmiş karar veya yeni kimlikle bildirim yapılır. Anayasa Mahkemesi, adını değiştiren kişinin diplomasının yeni adla düzenlenmesi talebini gerekçesiz reddeden üniversitenin özel hayata saygı hakkını ihlal ettiğine karar verdi (E.D., B. No: 2020/37416, 05.03.2026).
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- Anayasa Mahkemesi, E.2025/120, K.2025/270, 25.12.2025 (RG 01.04.2026); E.2023/34, K.2024/60, 22.02.2024
- Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru: H.K., B. No: 2019/42944, 17.06.2021; Haluk Yavuz, B. No: 2019/17788, 20.09.2023; E.D. [GK], B. No: 2020/37416, 05.03.2026
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 27 (7532 sayılı Kanunla değişik); 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m. 35, 36, geçici m. 8, 11; 6100 sayılı HMK m. 323, 362/1-d
- Balıkesir Adliyesi 2025 Yılı Faaliyet Raporu, asliye hukuk mahkemelerinde dava türlerine göre ortalama bitirilme süreleri