İtirazın İptali Davası 2026: Süresi, Arabuluculuk Zorunlu mu, Yetkili ve Görevli Mahkeme, İcra İnkâr Tazminatı ve Yargıtay Kararları

Alacaklı, borçlunun itirazının kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren bir yıl içinde dava açar (İİK m. 67/1). Bu süre hak düşürücü süredir. Zorunlu arabuluculuk gereken işlerde arabuluculuk bürosuna başvurulduğu günden son tutanağın düzenlendiği güne kadar geçen süre bu bir yıla eklenmez (6325 sayılı Kanun m. 18/A-15).

Alacağın kaynağına bağlıdır. Ticari davalarda (TTK m. 5/A), işçi veya işveren alacaklarında (7036 sayılı Kanun m. 3/1), tüketici mahkemesinin görevine giren uyuşmazlıklarda (6502 sayılı Kanun m. 73/A) ve kira ilişkisinden doğan alacaklarda (6325 sayılı Kanun m. 18/B) itirazın iptali davasından önce arabulucuya başvurmak dava şartıdır. Arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir (6325 sayılı Kanun m. 18/A-2). İki kişi arasındaki adi borç ilişkisi gibi bu listelere girmeyen alacaklarda arabuluculuk zorunlu değildir.

Dava, takibin yapıldığı yer mahkemesinde açılır; mahkeme önce borçlunun icra dairesinin yetkisine yaptığı itirazı inceler. İcra dairesi yetkisiz bulunursa yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir takip olmadığı için dava reddedilir (3. HD, E.2022/6874 K.2022/8534'te aktarılan HGK, E.2013/13-372 K.2013/1606). Sözleşmeden doğan para borçlarında takip, borçlunun yerleşim yeri yanında alacaklının yerleşim yeri icra dairesinde de yapılabilir (İİK m. 50; HMK m. 6, 10; TBK m. 89).

Görevli mahkeme alacağın kaynağına göre belirlenir: kira ilişkisinden doğan alacaklarda sulh hukuk mahkemesi (HMK m. 4/1-a), ticari alacaklarda asliye ticaret mahkemesi, işçi alacaklarında iş mahkemesi, tüketici işlemlerinde tüketici mahkemesi, diğerlerinde asliye hukuk mahkemesi (HMK m. 2).

Mahkeme borçlunun itirazını haksız bulursa, alacaklının talebiyle borçluyu hükmolunan miktarın yüzde 20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm eder (İİK m. 67/2). Bunun için alacağın likit olması, yani borçlunun ne kadar borçlu olduğunu kendisinin hesaplayabilmesi gerekir; tutarı ancak yargılamayla belirlenebilen alacakta inkâr tazminatı verilmez (3. HD, E.2026/175 K.2026/3861). Takibi haksız ve kötü niyetli bulunan alacaklı da aynı oranda tazminata mahkûm edilebilir.

Hukuk Genel Kurulu, 15.000 TL üzerinden açılıp ıslahla takibin tamamına çıkarılan itirazın iptali davasında, ıslahın bir yıllık hak düşürücü süre içinde yapılıp yapılmadığını ıslah beyanının duruşma tutanağına geçtiği tarihe göre belirledi; harcın sonradan yatırılması bu tarihi değiştirmedi (HGK, E.2024/91 K.2025/398). Talep artırılacaksa ıslahın bir yıllık süre dolmadan yapılması güvenlidir.

Kural olarak hayır. Adli tatilde görülecek işler HMK m. 103'te sayılmıştır ve itirazın iptali davası bu listede yer almaz; ancak işçilerin iş sözleşmesinden doğan davaları ve mahkemenin taraf talebiyle ivedi saydığı davalar adli tatilde de görülür (HMK m. 103/1-ç, h).

Alacaklı itirazın iptalini isteyemez ve takip duran hâliyle kalır; ama alacağını genel hükümlere göre alacak davasıyla isteyebilir (İİK m. 67/son). Bu davada icra inkâr tazminatı istenemez ve alacak ancak yeni bir ilamla takip edilir.

İtirazın kaldırılması icra mahkemesinde, belgeye dayalı ve hızlı bir yoldur: takip imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış borç ikrarı içeren bir senede ya da resmî bir belgeye dayanıyorsa alacaklı itirazın tebliğinden itibaren altı ay içinde başvurur (İİK m. 68). İtirazın iptali ise genel mahkemede, alacağın her türlü delille ispatlandığı bir davadır ve süresi bir yıldır.