Genel haciz yoluyla ilamsız icra takibinde ödeme emrine itiraz süresi, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gündür. İtiraz icra dairesine dilekçeyle veya sözlü olarak yapılır ve takibi durdurur. Çek, bono ve poliçeye dayalı takipte süre 5 gündür ve itiraz icra mahkemesine yapılır. Senetteki imza reddediliyorsa bu ayrıca ve açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır. Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir.
Bu yazı İcra ve İflas Kanunu'nun ilgili maddelerine göre itirazın süresini, yerini ve şeklini, dilekçede neler bulunması gerektiğini, itirazdan sonra alacaklının hangi yollara başvurabileceğini ve süre kaçırıldığında borçlunun ne yapabileceğini anlatır.
Önce takibin türüne bakın
Ödeme emrinin üst kısmında takibin türü ve örnek numarası yazar. Süre ve itiraz yeri bu türe göre değişir:
| Takip türü | İtiraz süresi | Nereye | Etkisi |
|---|---|---|---|
| Genel haciz yoluyla ilamsız takip (örnek 7) | 7 gün | İcra dairesi | Takip durur |
| Kambiyo senetlerine dayalı takip: çek, bono, poliçe (örnek 10) | 5 gün | İcra mahkemesi | Mahkeme durdurma kararı vermedikçe takip sürer |
| İlamlı takip (icra emri) | 7 gün | İcra mahkemesi | Yalnız sınırlı sebeplerle itiraz edilebilir |
Kambiyo takibinde borca itiraz, satış dışındaki icra işlemlerini durdurmaz (İİK m. 169); icra mahkemesi borcun olmadığına dair belgeler sunulmuşsa takibin geçici olarak durdurulmasına karar verebilir (m. 169/a). Ödeme süresi kambiyo takibinde 10 gün, genel haciz yoluyla takipte 7 gündür.
İtiraz nasıl yapılır?
- Süre: Ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün. Tebliğ günü hesaba katılmaz; son gün resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş günü biter (İİK m. 19).
- Yer: Takibi yürüten icra dairesi. Borçlu itirazı bulunduğu yerdeki başka bir icra dairesine de verebilir; o daire masrafını alarak itirazı hemen yetkili daireye gönderir (İİK m. 62).
- Şekil: Dilekçeyle veya icra dairesinde sözlü olarak; sözlü itiraz tutanağa geçirilir. İtiraz dilekçesi UYAP Vatandaş Portal üzerinden e-imza veya mobil imzayla da gönderilebilir.
- Belge: Borçluya itiraz ettiğine dair ücretsiz bir belge verilir; bu belge veya UYAP'taki gönderim kaydı saklanmalıdır.
- Adres: Borçlu itirazla birlikte yurt içindeki bir adresini bildirmek zorundadır. Adresini değiştirip yeni adres bildirmeyen borçluya takip talebindeki adrese yapılan tebligat geçerli sayılır.
Dilekçede neler olmalı?
- Dosya bilgisi: İcra dairesinin adı ve dosya (esas) numarası, borçlunun adı, T.C. kimlik numarası ve yurt içi adresi.
- Neye itiraz edildiği: Borcun tamamına mı, bir kısmına mı? Kısmi itirazda borçlu itiraz ettiği kısmı ve miktarı açıkça yazar; yazmazsa itiraz edilmemiş sayılır. Faize ve fer'ilere ayrıca itiraz edilebilir.
- İmza itirazı: Takibin dayandığı senetteki imza borçluya ait değilse bu ayrıca ve açıkça yazılmalıdır. Yazılmazsa icra takibi bakımından imza kabul edilmiş sayılır. İmzayı reddeden borçlu icra mahkemesindeki duruşmada hazır bulunmalıdır.
- Yetki itirazı: Takip yetkisiz icra dairesinde açılmışsa yetki itirazı da itiraz dilekçesinde ileri sürülmelidir.
- Sebepler: Borcun ödendiği, hiç doğmadığı, zamanaşımına uğradığı veya vadesinin gelmediği gibi sebepler yazılmalıdır. Borçlu, itirazın kaldırılması duruşmasında itiraz sebeplerini sonradan değiştiremez ve genişletemez (m. 63).
İtirazdan sonra ne olur?
Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur ve itiraz 3 gün içinde alacaklıya bildirilir (İİK m. 62, 66). Borçlu borcun bir kısmına itiraz ettiyse takip kabul ettiği kısım için devam eder. Alacaklının önünde iki yol vardır:
- İtirazın iptali davası: Alacaklı itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde genel mahkemede alacağını ispat ederek itirazın iptalini isteyebilir. Mahkeme itirazı haksız bulursa borçluyu, haksız ve kötü niyetli takipte de alacaklıyı, alacağın yüzde 20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edebilir (m. 67). Alacaklı bu süreyi kaçırırsa alacağını genel hükümlere göre dava edebilir.
- İtirazın kaldırılması: Alacak imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış borç ikrarı içeren bir senede ya da resmî bir belgeye dayanıyorsa alacaklı 6 ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir (m. 68). Bu yargılamada borçlu ancak itirazını haklı gösteren belgeyle sonuç alabilir.
Kira alacağı ve tahliye için başlatılan takipte itirazdan sonraki süreç kiracı nasıl çıkarılır yazısında; maaşa ve evine haciz konulan borçlunun hakları maaş haczi ve haline münasip ev yazılarında anlatılmıştır.
Süre kaçırıldıysa
- Usulsüz tebligat: Ödeme emri usulsüz tebliğ edilmişse borçlu, öğrendiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet ederek tebliğ tarihinin düzeltilmesini isteyebilir (İİK m. 16). Mahkeme tebliğ tarihini öğrenme tarihi olarak düzeltirse itiraz süresi bu tarihten işler.
- Gecikmiş itiraz: Kusuru olmadan bir engel nedeniyle süreyi kaçıran borçlu, paraya çevirme işlemi bitinceye kadar, engelin kalktığı günden itibaren 3 gün içinde mazeretinin delilleriyle birlikte icra mahkemesine itiraz edebilir (m. 65). Mazeret kabul edilirse takip durur.
- Menfi tespit ve istirdat: Takip kesinleşse de borçlu, borçlu olmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir; takipten sonra açılan davada takip ihtiyati tedbirle durdurulamaz, ancak alacağın en az yüzde 15'i teminat gösterilerek icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesi istenebilir (m. 72). Borcu ödedikten sonra borçlu olmadığını ispat eden kişi parasını istirdat davasıyla geri isteyebilir.
Sık sorulan sorular
Ödeme emrine itiraz süresi kaç gün?
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gündür (İcra ve İflas Kanunu m. 62). Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayalı takipte borca ve imzaya itiraz süresi 5 gündür ve itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır (m. 168). Süre, tebligatın yapıldığı günü izleyen günden başlar.
Ödeme emrine itiraz nereye yapılır?
Genel haciz yoluyla takipte itiraz, takibi yürüten icra dairesine dilekçeyle veya sözlü olarak yapılır. Borçlu itirazı başka bir yerdeki icra dairesine de verebilir; o daire masrafını alarak itirazı yetkili icra dairesine gönderir (İİK m. 62). İtiraz dilekçesi UYAP Vatandaş Portal üzerinden e-imza veya mobil imzayla da gönderilebilir. Kambiyo senedine dayalı takipte itiraz icra mahkemesine dilekçeyle yapılır.
Ödeme emrine itiraz edilmezse ne olur?
Süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve alacaklının talebiyle haciz aşamasına geçilir (İİK m. 66). Borç ödenmez ve itiraz da edilmezse borçlu 7 gün içinde mal beyanında bulunmakla yükümlüdür. Kusuru olmadan süreyi kaçıran borçlu, engelin kalktığı günden itibaren 3 gün içinde icra mahkemesine gecikmiş itiraz yapabilir (m. 65). Borçlu olmadığını düşünen kişi menfi tespit veya istirdat davası da açabilir (m. 72).
Ödeme emrine itiraz edince ne olur?
Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur (İİK m. 66). Alacaklı takibe devam edebilmek için itirazın tebliğinden itibaren 1 yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir veya alacağı imzası ikrar edilmiş ya da noterce onaylanmış bir belgeye dayanıyorsa 6 ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir (m. 67, 68). Davada itirazı haksız bulunan borçlu, alacağın yüzde 20'sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm edilebilir.
Ödeme emrine itiraz dilekçesinde ne yazılmalı?
Dilekçede icra dairesi ve dosya numarası, borçlunun kimliği ve yurt içindeki adresi, itirazın borcun tamamına mı bir kısmına mı yapıldığı, kısmi itirazda itiraz edilen miktar ve imza reddediliyorsa bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi yer almalıdır (İİK m. 62). İtiraz sebepleri dilekçede yazılmalıdır: borçlu itirazın kaldırılması duruşmasında itiraz sebeplerini sonradan değiştiremez ve genişletemez (m. 63).
Usulsüz tebligat yapılan ödeme emrine ne zaman itiraz edilir?
Ödeme emri usulsüz tebliğ edilmişse borçlu, tebliği öğrendiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra mahkemesine şikâyet yoluyla tebliğ tarihinin düzeltilmesini isteyebilir (İİK m. 16). Mahkeme tebliğ tarihini öğrenme tarihi olarak düzeltirse itiraz süresi bu tarihten işler. Bu yüzden şikâyetle birlikte veya hemen ardından icra dairesine itiraz da yapılmalıdır.
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 16, 60, 62-68, 72, 168, 169, 169/a