SGK İdari Para Cezasına İtiraz 2026: 15 Günlük Süre, İtiraz Komisyonu, 30 Günlük Dava, Yüzde 25 İndirim ve Ödeme Emri

Ceza hangi fiil için geldi, 2026'da ne kadar?

Sosyal Güvenlik Kurumu idari para cezasını 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesine dayanarak verir. Madde cezayı gerektiren fiilleri bentler hâlinde sayar ve tutarı asgari ücretin katı ya da kesri olarak belirler. Kanundaki asgari ücret, 16 yaşından büyük işçiler için belirlenen aylık brüt ücrettir (m. 3/13). 2026 için günlük brüt asgari ücret 1.101 TL'dir (Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı, RG 26.12.2025, sayı 33119); aylık tutar 33.030 TL eder. 11.11.2026 itibarıyla 2026 içinde yeni bir asgari ücret kararı yayımlanmadı.

Kurum cezayı fiilin işlendiği tarihteki asgari ücretle hesaplar. Danıştay 10. Dairesinin incelediği bir dosyada Ocak 2013'teki denetimde bildirilmediği anlaşılan işçiler için o tarihteki 978,60 TL'lik brüt asgari ücretin iki katı uygulanmıştı (E.2024/5217, K.2025/1293). Tebligatın ekindeki hesap cetvelinde fiil tarihini, uygulanan bendi ve esas alınan tutarı kontrol edin; yanlış yıl ya da yanlış defter türü itiraz nedenidir.

Aşağıdaki tablo işverenlerin en sık karşılaştığı cezaları, dayandığı bendi ve 2026'da işlenen fiil için tutarını gösterir. Son sütun, ceza tebliğden itibaren 15 gün içinde ve itiraz ya da dava açılmadan önce ödenirse tahsil edilecek dörtte üçlük tutardır. Kendi tebligatınızdaki bent numarasını tabloda bulup tutarı karşılaştırın.

İşe giriş bildirgesi sigortalı çalışmaya başlamadan önce verilir. Kanun üç istisna tanır: inşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde en geç çalışmanın başladığı gün; ilk kez işyeri bildirgesi verilen işyerinde ilk sigortalının çalışmaya başladığı tarihten itibaren bir ay içinde işe başlayanlar için o bir aylık sürenin sonuna kadar; işsizlik sigortasına tabi olmayan kamu sözleşmeli personeli için bir ay içinde (m. 8/1). Cezada bu istisnaların atlanıp atlanmadığına bakın. İşyeri bildirgesi en geç sigortalı çalıştırılmaya başlanan tarihte verilir; şirket kuruluşu ticaret siciline bildirildiyse bu bildirim Kuruma yapılmış sayılır (m. 11).

Eksik gün bildiriminde Kurum önce belge ister. İşveren eksik günün nedenini ve sayısını beyannamede bildirir; Kurum bunu ispatlayan belgeleri ister, belgeler verilmez ya da geçerli sayılmazsa tebligattan sonra bir ay içinde ek beyanname verilmesini bekler, verilmezse beyannameyi kendisi düzenler (m. 86/4-5). Kurumun düzenlediği ek beyannamede ceza sigortalı başına asgari ücretin yarısıdır, 2026'da 16.515 TL ve işyeri başına en çok 66.060 TL (m. 102/1-m-3). Rapor, ücretsiz izin ya da kısmi süreli çalışma belgelerini Kurumun verdiği süre içinde teslim edin. Sigortalılar ve gün sayıları eksiksiz bildirilmiş, yalnız prime esas kazançta küçük bir eksiklik tespit edilmişse Kurum ceza vermeden önce 15 gün içinde düzeltilmesi için yazılı ihtar verir; düzeltilmezse ceza gelir (m. 102/2). Kurum 9.4.2026 tarihli 2026/9 sayılı Genelgesiyle, süresinden sonra verilen ve bütün sigortalılar için gün ve kazancı sıfır olan belgelere ceza uygulamama istisnasını Nisan 2026 döneminden itibaren kaldırdı.

15 gün içinde ödemek: indirim ve dava hakkı

Ceza tebliğle tahakkuk eder; tebliğden itibaren 15 gün içinde Kuruma ödenir ya da aynı süre içinde Kuruma itiraz edilir (m. 102/4). Ceza bu 15 gün içinde, Kuruma itiraz edilmeden ve dava açılmadan önce peşin ödenirse dörtte üçü tahsil edilir. Kanun peşin ödemenin yargı yoluna başvurma hakkını etkilemediğini açıkça yazar (m. 102/5).

Maddenin ilk hâlinde bir tuzak vardı: ödeme sonrasında açılan dava ya da itiraz Kurum lehine sonuçlanırsa bağışlanan dörtte bir, gecikme cezası ve zammıyla geri alınacaktı. Anayasa Mahkemesi bu cümleyi iptal etti. Gerekçeye göre peşin ödeme sonrasında itiraz ya da davası reddedilen kişiden, hiç dava açmasaydı istenmeyecek bir tutarın alınması hak arama özgürlüğünü kullananlara uygulanan bir yaptırımdır ve dava açmayı caydırır (E.2013/40, K.2013/139, 28.11.2013, RG 9.5.2014, oyçokluğu). Bugün indirimli ödeyip dava açan işveren, davayı kaybetse de bağışlanan kısmı ödemez.

Kanun indirimi itirazdan ve davadan önce yapılan ödemeye bağlar. İtiraz dilekçesini verip sonra ödeyen işverenin ödemesi bu şartı taşımaz ve indirimden yararlanmaz. İndirimden yararlanmak istiyorsanız önce ödeyin, sonra idare mahkemesinde dava açın; dava kazanılırsa ödenen tutarın iadesini Kurumdan istersiniz.

Ödenmeyen cezaya 15. günden sonra gecikme cezası ve gecikme zammı eklenir (m. 102/6): ilk üç ay her ay için yüzde 3 gecikme cezası, ayrıca borç ödeninceye kadar gecikme zammı. Dava ya da icra takibi açılmış olması bunları durdurmaz (m. 89/2). İtiraz edip kaybeden işveren cezayı bu eklerle öder. Tutar yüksekse ve itirazın sonucu belirsizse indirimli ödeyip dava açmak maliyeti baştan sabitler.

Denetimden önce fark ettiğiniz gecikmede ikinci bir indirim vardır. Bildirgeyi ya da belgeyi yasal süre geçtikten sonra, ortada bir denetim tespiti, mahkeme kararı ya da başka kurumdan gelen bilgi yokken 30 gün içinde kendiniz verir ve cezayı tebliğden itibaren 15 gün içinde öderseniz işe giriş bildirgesi, işyeri bildirgesi, işten ayrılış bildirgesi gibi (a), (b), (g), (h) ve (j) bentlerindeki cezalar dörtte bir oranında uygulanır (m. 102/2). Peşin ödeme indirimi bunun üstüne eklenir: 2026'da geç verilen bir işe giriş bildirgesinin 33.030 TL'lik cezası 8.257,50 TL'ye, 15 gün içindeki ödemeyle 6.193,13 TL'ye iner. Bu indirim beyanname cezalarını kapsamaz.

Kuruma itiraz: süre, yer ve İtiraz Komisyonu

İtirazı cezayı tebliğ eden üniteye, yani işyerinin kayıtlı olduğu sosyal güvenlik il müdürlüğüne ya da sosyal güvenlik merkezine yaparsınız. Dilekçeyi elden verebilir ya da taahhütlü postayla gönderebilirsiniz (Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m. 113/5). Taahhütlü, iadeli taahhütlü, acele posta ya da PTT Kargo ile gönderilen dilekçede postaya verildiği gün başvuru tarihi sayılır; adi postada ve elden başvuruda Kurumun gelen evrak kaydına girdiği gün esas alınır (m. 124). Son günlerde adi posta kullanmayın.

Süre tebliğden başlar. Kurum tebligatı elektronik ortamda da yapabilir; elektronik tebligat, adresinize ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (5510 m. 88). Elektronik adresinize düşen bir cezada 15 günü bu beşinci günden sonra sayın.

İtirazı İdari Para Cezası İtiraz Komisyonu inceler. Komisyon ünite amiri ya da görevlendirdiği yardımcısı, ilgili şef, dosya memuru ve varsa avukattan oluşur ve itirazı en geç 30 gün içinde karara bağlar (Yönetmelik m. 113/4-5). İtiraz takibi durdurur: komisyon karar verinceye kadar Kurum cezayı tahsile çıkaramaz (5510 m. 102/4). Kararda itiraz edilen tutar, tebliğ ve itiraz tarihleri, itirazın konusu, gerekçe ve hüküm yer alır; bir nüshası size tebliğ edilir (Yönetmelik m. 113/10-11). Ret kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde dava açarsınız.

Komisyon 30 gün içinde cevap vermezse itirazınız reddedilmiş sayılır. Danıştay 15. Dairesinin bozduğu bir kararda idare mahkemesi, itiraza cevap verilmediği için ortada kesin bir işlem bulunmadığını söyleyip davayı incelemeden reddetmişti. Daire, zımni ret süresi bittikten sonra 30 gün içinde açılan davanın esastan incelenmesi gerektiğine karar verdi (E.2016/7505, K.2017/1297, 21.3.2017, oybirliği). O tarihte idarenin cevap süresi 60 gündü; bugün 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na göre 30 gündür (m. 10/2, 11/2). Hesap: itiraz tarihine 30 gün ekleyin, ardından 30 gün içinde davayı açın.

Yönetmeliğe göre itiraz süresi geçtikten sonra yeni iddia ileri sürülemez; komisyon yalnız maddi hataları, siz ileri sürmeseniz de düzeltir (m. 113/8). Bu yüzden bütün itiraz nedenlerinizi ilk dilekçeye yazın. Dilekçede işyeri sicil numarası, ceza kararının tarihi ve sayısı, tebliğ tarihi, itiraz ettiğiniz bent ve tutar bulunsun. Nedenleri belgesiyle sayın: bildirge süresinde verildiyse alındısı, işçi o tarihte çalışmıyorsa bordro, puantaj ve giriş çıkış kayıtları, aynı fiile iki kez ceza yazıldıysa iki karar, defter türü ya da yıl yanlışsa vergi kaydınız. Cezanın dayandığı tutanak, rapor ve hesap cetveli size verilmediyse aynı dilekçede bunları isteyin. İtirazdan komisyon karar verinceye kadar vazgeçebilirsiniz; vazgeçen o olay için itiraz hakkını kaybeder (m. 113/9).

İdare mahkemesinde dava

Kanun Kuruma “itiraz edilebilir” der ve 30 günlük dava süresini itirazı reddedilenler için yazar (m. 102/4). Danıştay 15. Dairesi bu ifadelerden, Kuruma itirazın zorunlu bir başvuru yolu olmadığını, ilgilinin isteğine bağlı seçimlik bir hak olduğunu çıkardı (E.2016/7505, K.2017/1297). Öğretide de Danıştay'ın bu yolu ihtiyari saydığı aktarılır (Esemen, 2024, s. 24-26). Bazı sayfalarda doğrudan açılan davanın usulden reddedileceği yazılıdır; okuduğumuz Danıştay kararları bu görüşü desteklemiyor. Doğrudan dava açacaksanız süreyi cezanın tebliğinden itibaren 30 gün olarak hesaplayın. Kanun bu durumu ayrıca düzenlemediği için 60 günlük genel süreye güvenmeyin; öğretide de 30 günlük özel sürenin uygulanacağı kabul edilir (Esemen, 2024, s. 31-32).

Hangi yolu seçeceğiniz cezanın nedenine bağlıdır. Ceza açık bir hataya dayanıyorsa (bildirge süresinde verilmiş, aynı işçi için iki ceza yazılmış, defter türü yanlış) itiraz masrafsızdır ve takibi durdurur. Uyuşmazlık işçinin gerçekten çalışıp çalışmadığı ya da tutanağın doğruluğu gibi bir olgu tartışmasıysa son sözü mahkeme söyleyecektir; indirimli ödeyip doğrudan dava açmak ya da itiraz edip ret kararından sonra dava açmak arasında seçim yaparsınız.

Dava idare mahkemesinde açılır (m. 102/4). 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu da idari para cezalarına itirazları iş mahkemesinin görevi dışında tutar (m. 5/1-b). Anayasa Mahkemesi, idari para cezasının idarenin kamu gücüyle verdiği bir yaptırım olduğunu, uyuşmazlığın idari yargıda çözülmesinin Anayasa'ya uygun olduğunu söyleyerek kuralın iptali istemini oybirliğiyle reddetti (E.2010/55, K.2011/140, 20.10.2011). Yetkili mahkeme, cezayı veren il müdürlüğünün ya da sosyal güvenlik merkezinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 32); Torbalı Sosyal Güvenlik Merkezinin itiraz kararlarına karşı dava İzmir 4. İdare Mahkemesinde açılmıştı (Sürat Kargo, §§ 3-5). Davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığıdır.

Kuruma itiraz takibi durdurur (m. 102/4); mahkemeye başvurmak ise cezanın takip ve tahsilini durdurmaz (m. 102/6). Dava sürerken ödeme emri ve haciz istemiyorsanız dava dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını isteyin. Mahkeme, işlem uygulanırsa telafisi güç ya da imkânsız zarar doğacağını ve işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunu birlikte görürse yürütmeyi durdurur (İYUK m. 27/2). Dilekçeye ceza kararını ve tebliğ belgesini, itiraz ettiyseniz itiraz dilekçenizi ve komisyon kararını ekleyin.

Sürenin başladığı tebligatın usulüne uygun olup olmadığı da davanın konusudur. Anayasa Mahkemesinin incelediği dosyada defter ve belgeleri süresinde ibraz etmediği gerekçesiyle iki ceza alan şirketin itirazı reddedilmiş, ret kararı İzmir'deki bir adreste, alındıda işyeri çalışanı olarak gösterilen bir kişiye tebliğ edilmişti. İdare mahkemesi davayı bir gün geç açıldığı gerekçesiyle reddetti. Şirket, tebligatı alan kişinin o tarihte çalışanı olmadığını, kendisine kayıtlı elektronik posta adresinden tebligat yapılması gerektiğini ileri sürdü; bölge idare mahkemesi bu iddiayı araştırmadan kararı onadı. Anayasa Mahkemesi mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar verdi (Sürat Kargo, B. No: 2021/50841, 26.2.2025, §§ 2-8, 20-22). Tebligat sizin ya da yetkilinizin eline geçmediyse bunu dava dilekçesinde öğrenme tarihinizle birlikte yazın ve belgeleyin.

Mahkeme neye bakar: tutanak, rapor ve iş mahkemesi kararı

Kanun cezanın dayanağını sayar: mahkeme kararı, Kurumun denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespiti, başka kamu idarelerinin denetim elemanlarının incelemesi ya da bankalar ve kamu kurumlarından alınan bilgi ve belgeler (m. 102/1-a-2). Kayıt dışı istihdamı SGK denetmeni ya da müfettişi tespit edebileceği gibi kolluk tutanakları ve başka kurumların belgeleri de cezaya dayanak olabilir.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ölçütü şöyle koydu: ceza verilebilmesi için cezaya esas alınan fiil ve olayların Kurumca somut, kesin ve hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi gerekir; bu tespitler çalışanların şikâyetine, işverenin kayıt ve defterlerine ya da başka kurumların işlemlerine dayanabilir ve aksi sabit oluncaya kadar bu tespitlere itibar edilir (E.2023/2611, K.2024/483, 6.3.2024). Dosyada eğlence yeri işletmecisi, garson olarak çalıştırdığı kişiler için kolluğa kendi kaşesi ve imzasıyla kimlik bildirme belgeleri vermiş, bu belgelere işe giriş tarihlerini yazmıştı; denetim tutanaklarından birini de ihtirazi kayıt koymadan imzalamıştı. Kurul, işverenin kendi beyanından çıkan tarihleri yeterli buldu ve o aylara ilişkin cezaları hukuka uygun saydı. Kararın gerekçesine katılmayan üyeler, Kurumun aynı tespitle prim tahakkuku yapıp yapmadığının ve iş mahkemesinde dava bulunup bulunmadığının araştırılmasını istedi; çoğunluk bu yolu izlemedi.

Tespitin somut olmadığı dosyada mahkeme cezayı iptal etti. İzmir'deki bir işyerinde yapılan denetimde iki kişinin su tesisatı için orada bulunduğu söylenmiş, ifadeleri alınmamış ve işyerinde çalıştıklarına dair somut bir tespit yapılmamıştı; idare mahkemesi bu iki kişi için verilen cezayı iptal etti, Danıştay 10. Dairesi kararı onadı (E.2024/2497, K.2024/1919, 14.5.2024). Tutanağı imzalarken içeriğine katılmıyorsanız itirazınızı tutanağa yazın; işçinin işyerinde bulunma nedenini gösteren fatura, sözleşme ya da tanık bilgisini dilekçeye ekleyin.

Sigortasız çalışma tespiti iki ayrı işleme yol açar: sigortasız çalıştığı anlaşılan işçinin primleri için prim tahakkuku ve idari para cezası. Prim tahakkukuna tebliğden itibaren bir ay içinde Prim Tahakkuk İtiraz Komisyonuna itiraz edilir, ret kararına karşı bir ay içinde iş mahkemesine gidilir (Yönetmelik m. 113/3); ceza ise idare mahkemesine gider. İki dava birbirini etkiler. Danıştay 10. Dairesi, iş mahkemesinin prim borcu işlemini iptal edip işverenin Kuruma borcu olmadığını tespit eden ve Yargıtay onayıyla kesinleşen kararı üzerine, kayıt dışı çalışma tespitinin aksi ortaya konduğu için aynı denetime dayanan cezanın da iptal edilmesi gerektiğine oybirliğiyle karar verdi (E.2024/5217, K.2025/1293, 3.3.2025). Prim tahakkukuna da süresinde itiraz edin; iş mahkemesinde dava açtıysanız bunu idare mahkemesine bildirin ve karar kesinleşince dosyaya sunun. İşçi tarafındaki dava ayrıdır: işçi bildirilmeyen çalışmasını hizmet tespit davasıyla ispat eder ve bu davada çıkan karar da Kurumun ceza vermesine dayanak olabilir (m. 102/1-a-2).

Cezanın dayandığı tutanak ya da rapor elinizde değilse Kurumdan dilekçeyle isteyin. Kurum, istenen bilgi ya da belgeye erişimi 15 iş günü içinde, başka bir birimden ya da kurumdan görüş gerekiyorsa 30 iş günü içinde sağlar (4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu m. 11). Bu süre 15 günlük itiraz süresinden uzundur: itirazı süresinde verin, belgeyi aynı dilekçede isteyin. Dava açtıysanız mahkemeden belgelerin Kurumdan getirtilmesini isteyin; idare mahkemesi gerekli gördüğü evrakı taraflardan ve ilgili yerlerden ister (İYUK m. 20/1).

İstinaf, kesinlik ve Anayasa Mahkemesi

İdare mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf yoluna gidilir (İYUK m. 45/1). Konusu belli bir tutarı geçmeyen iptal davalarında ise idare mahkemesinin kararı kesindir. Kanundaki 31.000 TL'lik sınır her yıl yeniden değerleme oranında artar, bin liranın altındaki kısım atılır ve davanın açıldığı tarihteki sınır esas alınır (İYUK ek m. 1); bu hesapla 2026'da açılan davalarda sınır 55.000 TL'dir. Tek bir işçi için gelen 33.030 TL'lik geç işe giriş cezasına karşı açılan davada idare mahkemesinin kararı kesin olur; sigortasız çalıştırma nedeniyle gelen 66.060 TL'lik cezada istinaf yolu açıktır.

Konusu 486.000 TL'yi aşmayan iptal davalarına idare mahkemesinde tek hâkim bakar (2576 sayılı Kanun m. 7/1-a). 7589 sayılı Kanun 31.7.2026'dan itibaren bölge idare mahkemesinin ilk derece kararını kaldırıp yeniden verdiği kararlara Danıştay'da temyiz yolunu açtı, ama tek hâkimle görülen davaları bu imkânın dışında tuttu (İYUK m. 46/2-a). Bu nedenle tutarı 486.000 TL'yi aşmayan cezalarda bölge idare mahkemesinin kararı son karardır. Daha yüksek cezalarda bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verdiyse, Kanun'daki istisnalar dışında 30 gün içinde temyiz yolu açılır; ceza Kanun'daki temyiz sınırını aşıyorsa Danıştay'a gidilir (m. 46/1-b).

Kesin karara karşı başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılır (6216 sayılı Kanun m. 47/5); sürenin nasıl hesaplandığını başvuru süresi yazısında anlattık. SGK cezasına ilişkin incelediğimiz kararda Anayasa Mahkemesinin önüne gelen şikâyet mahkemeye erişimdi: süre aşımı kararının tebligat iddiası araştırılmadan verilmesi Sürat Kargo dosyasında ihlal sayıldı ve dosya yeniden yargılama için bölge idare mahkemesine gönderildi. Benzer kararları mahkemeye erişim kararları sayfasında topladık.

Ödeme emri gelirse: 15 gün ve iş mahkemesi

Ceza kesinleşir ve ödenmezse Kurum onu 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre tahsil eder (5510 m. 88). Önce ödeme emri gelir; borcu 15 gün içinde ödemeniz ya da mal bildiriminde bulunmanız istenir (6183 m. 55). Bu ödeme emrini Kurum kendisi düzenler. İcra dairesinden gelen ödeme emrinin süresi ve itiraz yeri farklıdır; onu ödeme emrine itiraz yazısında anlattık.

Ödeme emrine karşı süre tebliğden itibaren 15 gündür. 6183 sayılı Kanun'un 58. maddesindeki süre 7 gündü; 7061 sayılı Kanun 1.1.2018'den itibaren 15 güne çıkardı. Kanun bu itirazı vergi itiraz komisyonuna yönlendirir; SGK alacaklarında itiraz, Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yerdeki iş mahkemesinde açılan davayla yapılır ve bu dava takibi durdurmaz (5510 m. 88; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2024/404, K.2025/632, 15.10.2025, §§ 10-11). Süre hak düşürücüdür; mahkeme kaçırılıp kaçırılmadığını kendisi gözetir (§ 13). 2018'den önce tebliğ edilen ödeme emirlerine ilişkin Yargıtay kararlarında 7 günlük süre geçer.

Görev ayrımını Uyuşmazlık Mahkemesi koydu: cezanın kendisine karşı idare mahkemesi, cezadan doğan ödeme emrine karşı iş mahkemesi görevlidir (Hukuk Bölümü, E.2012/55, K.2012/81, 9.4.2012, oybirliği). Ödeme emrine karşı davada yalnız üç şey ileri sürülür: böyle bir borcun olmadığı, borcun kısmen ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı (6183 m. 58; Hukuk Genel Kurulu, § 14). Cezanın haklı olup olmadığını iş mahkemesi incelemez. Ödeme emri ancak kesinleşmiş ceza için düzenlenebilir; Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, ceza hakkında 102. maddeye göre başlamış bir itiraz ya da dava varsa iş mahkemesinin cezanın kesinleşip kesinleşmediğini bekletici sorun yapmasını ve ödeme emri hakkındaki kararı buna göre vermesini istedi (E.2022/73, K.2023/1744, 27.2.2023). İdare mahkemesindeki davanız sürüyorsa iş mahkemesine bunu belgeyle bildirin.

Şirket adına verilen cezada şirket müdürüne ya da yönetim kurulu üyesine de ödeme emri gelebilir. 5510 sayılı Kanun'un 88. maddesi prim borçlarında üst düzey yöneticileri ve kanuni temsilcileri işverenle birlikte sorumlu tutar. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi ise idari para cezasında, kişi hakkında ayrıca verilmiş bir ceza kararı yoksa, cezaların şahsiliği ve kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkeleri gereği yöneticinin şirket cezasından şahsen sorumlu olmadığını gözeterek karar verilmesini istedi; bu bozmaya uyularak ödeme emirlerini iptal eden iş mahkemesi kararını 1.12.2025'te onadı (E.2025/9005, K.2025/16282). Yönetici olarak ödeme emri aldıysanız 15 gün içinde iş mahkemesinde dava açın ve emrin prim mi ceza mı olduğunu ayırın.

Ödeyemiyorsanız: taksit, af ve zamanaşımı

Kesinleşmiş cezayı bir defada ödeyemiyorsanız Kurumdan tecil ve taksitlendirme isteyebilirsiniz. 6183 sayılı Kanun'un 48. maddesi, borcun vadesinde ödenmesi borçluyu çok zor duruma düşürecekse yazılı istek ve teminat karşılığında borcun faiz alınarak tecil edilebileceğini öngörür. 7582 sayılı Kanun 4.6.2026'dan itibaren azami süreyi 36 aydan 72 aya çıkardı; teminat aranmayan tutar Cumhurbaşkanı Kararıyla 10 milyon TL olarak uygulanıyor (Karar Sayısı 11414, RG 13.6.2026). Kurum bu değişikliği 19.6.2026 tarihli 2026/15 sayılı Genelgesiyle uyguladı; Kurumun duyurduğu esaslara göre 72 aylık taksit likidite oranı 0,50 ve altında olan borçlulara, 36 aylık taksit 0,51 ile 1,00 arasındakilere tanınıyor ve taksitlendirilecek idari para cezasının kesinleşmiş olması gerekiyor. Başvuruyu borcun takibini yürüten il müdürlüğüne ya da sosyal güvenlik merkezine yaparsınız.

Ödenmeyen ceza başka kapıları da kapatır. Kuruma prim ya da idari para cezası borcu olan işveren, işveren hissesinin Hazinece karşılanan kısmından yararlanamaz; borcunu 6183 m. 48'e göre tecil ve taksitlendiren işveren taksitler sürdükçe yararlanır (5510 m. 81/1-ı). Kamu ihalesi yüklenicisinin hakedişi de Kuruma idari para cezası ve prim borcu bulunmaması kaydıyla ödenir (m. 90/2).

SGK idari para cezalarını kapsayan son yapılandırma 7440 sayılı Kanunla yapıldı: 31.12.2022'ye kadar işlenen fiillere ilişkin kesinleşmiş ve ödenmemiş cezalarda cezanın yarısı Yİ-ÜFE farkıyla ödenince kalan yarısı ve gecikme ekleri silindi (m. 7/3); başvuru dönemi geçti. 11.11.2026 itibarıyla SGK idari para cezalarını kapsayan yürürlükte bir af ya da yapılandırma kanunu yok; 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan kanunlarda böyle bir hüküm bulunmuyor.

İdari para cezaları fiilin işlendiği tarihten başlayan on yıllık zamanaşımına tabidir (m. 102/7). Kesinleşen ceza dahil Kurum alacakları ise ödeme süresinin dolduğu tarihi izleyen takvim yılı başından başlayan on yıllık tahsil zamanaşımına tabidir (m. 93/2). Zamanaşımını ödeme emrine karşı iş mahkemesinde açtığınız davada ileri sürersiniz.