Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Harcı ve Adli Yardım

Harç her yıl yeniden belirlenir; 2026 tutarı 6.024,10 TL'dir

Bireysel başvuru harcı, 492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (1) sayılı tarifenin mahkeme harçları bölümünde yer alan maktu bir harçtır (İçtüzük m. 62/1). Kanuna ilk eklendiğinde tutarı 150 TL'ydi (6216 sayılı Kanun m. 75/8). Maktu harçlar her yıl yeniden belirlenir. 30 Aralık 2025 tarihli ve 10783 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, Harçlar Kanununa bağlı tarifelerdeki maktu harç tutarlarını 1 Ocak 2026'dan geçerli olmak üzere %18,95 artırdı (m. 3–4). Mahkemenin sık sorulan sorular sayfasında yer alan 5.064,40 TL'lik 2025 tutarı bu artışla 6.024,10 TL'ye çıktı (5.064,40 × 1,1895). Mahkemenin sayfası Ekim 2026 itibarıyla hâlâ 2025 tutarını gösterdiği için başvurucu harcı yatırırken veznedeki güncel tutarı esas alır.

Aşağıdaki tablo, Mahkemenin ihlal kararlarında başvurucuya iade ettiği harç tutarlarını başvuru yılına göre gösteriyor; tablo aynı zamanda harcın son beş yılda nasıl arttığını gösteriyor.

Harç makbuzu başvuru formuyla birlikte teslim edilir

Harç Maliye veznesine yatırılır (İçtüzük m. 62/1). Harcın ödendiğine dair belgenin başvuru formuna eklenmesi zorunludur. Usulünce hazırlanan form, harç tahsil makbuzuyla birlikte teslim edildiğinde başvurucuya alındı belgesi verilir ve bu tarih başvuru tarihi sayılır (m. 63/2). Başvuru otuz günlük süre içinde yapılır; sürenin hesabı bireysel başvuru süresi sayfasında gösteriliyor.

Bireysel Başvuru Bürosu başvuruyu şekil yönünden inceler. Harç makbuzu dâhil bir eksiklik varsa tamamlanması için başvurucuya on beş günü geçmeyen kesin bir süre verir ve tamamlanmazsa başvurunun reddedileceğini bildirir. Eksiklik süre içinde tamamlanmazsa Komisyonlar Başraportörü başvurunun reddine karar verir (m. 66). Başraportör, süresinde yapılmayan ve şekil şartlarına uymayan başvuruları da aynı yolla reddeder. Mahkemenin resmî istatistiğine göre 2026'nın ilk yarısında sonuçlandırılan başvuruların 406'sı idari retle kapandı.

Ödeme gücü olmayan başvurucu adli yardım ister

Adli yardım talebi başvuru formunda açıkça belirtilir. Forma, başvurucunun yargılama giderlerini karşılayabilecek durumda olmadığını gösteren mali durum belgeleri ile mevzuatta adli yardım için öngörülen diğer belgeler eklenir (İçtüzük m. 59). Talebi, başvurunun kabul edilebilirliğine karar verecek Bölüm veya Komisyon genel hükümlere göre karara bağlar (m. 62/2).

Genel hüküm HMK m. 334/1'dir: Kendisinin ve ailesinin geçimini önemli ölçüde zor duruma düşürmeden yargılama giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kişi, talebi açıkça dayanaktan yoksun değilse adli yardımdan yararlanır. Mahkeme, ödeme gücünden yoksun olduğunu belirten başvurucunun talebini Mehmet Şerif Ay kararına atıfla kabul ediyor (Mesut Tokdemir, § 18). 2024–2026'da yayımlanan 855 Bölüm kararının hüküm fıkrasında adli yardım talebinin kabulüne karar verildi; bunların 286'sı kabul edilemezlik kararlarıydı.

Adli yardım, başvurunun sonucundan bağımsız olarak giderden korur. Gökhan Gündüz (12) kararında Mahkeme başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun bularak kabul edilemez saydı; adli yardım talebi kabul edilen başvurucuyu ise HMK m. 339/2 uyarınca, tahsilin mağduriyete yol açacağı gerekçesiyle yargılama giderlerinden tamamen muaf tuttu.

İhlal kararında harç ve vekâlet ücreti Hazineden ödenir

Mahkeme ihlal kararında, başvurucunun ödediği harcı ve avukatla temsil edildiyse vekâlet ücretini yargılama gideri olarak başvurucuya öder. Hacı Ömer Ekim kararında hüküm fıkrası 487,60 TL harç ve 40.000 TL vekâlet ücretinden oluşan 40.487,60 TL'nin ödenmesine hükmetti. Ödeme, kararın tebliğinden sonra başvurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına başvurduğu tarihten itibaren dört ay içinde yapılır; gecikmede yasal faiz işler (hüküm fıkrasının F ve G bentleri).

Vekâlet ücretinin tutarı karar tarihine göre değişiyor. Kararlar Bilgi Bankasında yayımlanan ihlal kararlarında Ekim 2025'e kadar 30.000 TL, Kasım 2025'ten bu yana 40.000 TL vekâlet ücretine hükmedildi. Mahkeme ihlal bulmadığında ya da başvuruyu kabul edilemez bulduğunda yargılama giderleri başvurucu üzerinde kalır (örneğin Harun Başaran, 21.4.2026). İhlal kararının diğer sonuçları ve yeniden yargılama ihlal kararından sonra yeniden yargılama yazısında; Mahkemenin hükmettiği manevi tazminat tutarları AYM İçtihat Atlası'nın manevi tazminat sayfasında anlatılıyor.