AİHM'e başvuru ücretsizdir; harç, dosya masrafı veya ön ödeme yoktur. Başvurucunun karşıladığı giderler başvuru formunun posta ile gönderilmesi, belgelerin hazırlanması ve avukatla çalışılıyorsa avukatlık ücretidir. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde AİHM için ayrı bir satır yoktur. Mahkeme ihlal bulursa masraf ve giderleri karşılatabilir; başvuru reddedilirse başvurucuya Hükümetin masraflarını ödetmez. Bu yazı bu kalemleri ve Türkiye kararlarından örnek tutarları bir araya getiriyor.
Başvuru formu ve gönderim AİHM başvuru formu nasıl doldurulur, tazminat talebinin usulü AİHM'de adil tazmin, adli yardım AİHM'de adli yardım yazısında anlatılıyor.
Başvuru ücreti ve gönderim
AİHM'e başvuru için ücret alınmaz; Mahkeme başvuruyu ücretsiz inceler ve kararını başvurucuya bildirir (Başvuru formunun doldurulmasına ilişkin açıklamalar, C). Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda ise harç ödenir; 2026'da harç 6.024,10 TL'dir (AYM bireysel başvuru harcı).
Islak imzalı asıl form ve ekleri posta ile Strazburg'a gönderilir; başvuru tarihi posta damgasının tarihidir. Gönderim masrafı başvurucuya aittir. Faksla gönderilen başvuru, ıslak imzalı aslı Mahkemeye ulaşmadıkça eksik sayılır.
Avukatlık ücreti ve tarife
2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (RG 4.11.2025, 33067) Anayasa Mahkemesi işlerine ayrı satır ayırır; AİHM başvurusu için bir satır içermez. Tarifenin 20. maddesine göre tarifede yazılı olmayan hukuki yardımlar için, işin niteliği göz önünde tutularak tarifedeki benzer işlere göre ücret belirlenir. Hangi işin benzer sayılacağını tarife ayrıca göstermez.
| Tarife satırı | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| AYM bireysel başvuru, duruşmasız | 30.000 TL | 40.000 TL |
| AYM bireysel başvuru, duruşmalı | 60.000 TL | 80.000 TL |
| AYM, diğer dava ve işler | 65.000 TL | 90.000 TL |
Tablodaki tutarlar Türkiye Barolar Birliğinin karşılaştırma cetvelinden alınmıştır. Avukatlık ücreti avukatla yapılan sözleşmeyle kararlaştırılır ve tarifede belirlenen asgari tutarın altında olamaz (Avukatlık Kanunu m. 164; Tarife m. 1/2). Anayasa Mahkemesinin ihlal kararlarında hükmettiği vekâlet ücretleri AYM vekâlet ücreti yazısında.
AİHM masraf ve giderleri ne zaman öder?
AİHM, ihlal bulduğu dosyada başvurucunun talebi üzerine masraf ve giderlere hükmedebilir. Talep, başvuru Hükümete bildirildikten sonra esasa ilişkin görüşler için verilen süre içinde, kalem kalem ve belgeleriyle yapılır (İçtüzük Kural 60). Ödenen tutar, gerçekten ve zorunlu olarak yapılmış ve miktar bakımından makul masraflarla sınırlıdır (Demirhan ve Diğerleri, § 54). Türkiye kararlarından örnekler:
| Karar | Tarih | Masraf ve tazminat |
|---|---|---|
| Yüksel Yalçınkaya [BD] | 26.9.2023 | İhlal tespiti manevi zarar için yeterli sayıldı (10'a 7); masraf ve giderler için 15.000 avro (14'e 3) |
| Demirhan ve Diğerleri | 22.7.2025 | 239 başvuruda masraf ve gider ödenmedi; benzer toplu başvurularda masraf verilmesi haklı görülmedi (§§ 54-56) |
| Kaplan ve Diğerleri | 22.10.2024 | Kararda sayılan bazı başvurucular dışında başvurucu başına 5.000 avro; tutar manevi zarar ile masrafları birlikte karşılıyor |
| Nadir Yıldırım ve Diğerleri | 28.11.2023 | Her başvurucuya 7.800 avro manevi tazminat; masraflar için hepsine birlikte 2.000 avro |
| U.Y. | 10.10.2023 | 7.800 avro manevi tazminat; masraflar için 3.500 avro |
| Tuncer Çetinkaya | 16.6.2026 | 16.250 avro manevi tazminat; masraflar için 4.406 avro |
| Y.B. ve Diğerleri | 28.10.2004 | Masraflar için 5.000 avro; Avrupa Konseyinden alınan 1.260 avro adli yardım düşüldü |
Tablo üç şeyi gösteriyor. Birincisi, masraf ancak talep edilir ve belgelenirse ödeniyor. İkincisi, toplu kararlarda Mahkeme tek tek hesap yerine götürü bir tutar belirleyebiliyor ya da hiç masraf vermeyebiliyor. Üçüncüsü, Avrupa Konseyinden adli yardım alınmışsa bu tutar hükmedilen masraftan düşülüyor (Y.B. ve Diğerleri).
Karşı vekâlet ücreti
Türk mahkemelerinde davayı kaybeden taraf, karşı tarafın vekâlet ücretini öder. AİHM'de böyle bir kural yoktur. Sözleşme'nin 41. maddesi adil tazmini yalnız Mahkeme ihlal bulduğunda ve zarar gören taraf lehine öngörür; başvurusu reddedilen veya kabul edilemez bulunan başvurucuya Hükümetin masrafları ya da avukatlık ücreti ödetilmez. Başvurucunun kaybettiği yalnızca kendi yaptığı masraflardır.
AİHM ücretleri hakkında sık sorulan sorular
AİHM'e başvuru ücretli mi, harç var mı?
Hayır. AİHM'e başvuru için harç veya ücret ödenmez; Mahkeme başvuruyu ücretsiz inceler. Başvurucunun karşıladığı giderler, başvuru formunun ve eklerinin posta ile gönderilmesi, belgelerin hazırlanması ve avukatla çalışılıyorsa avukatlık ücretidir. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda ise harç ödenir; 2026'da bu tutar 6.024,10 TL'dir.
AİHM başvurusu için avukatlık ücreti ne kadar?
Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde AİHM başvurusu için ayrı bir satır yoktur. Tarifenin 20. maddesine göre tarifede yazılı olmayan hukuki yardımlarda ücret, işin niteliği göz önünde tutularak tarifedeki benzer işlere göre belirlenir. Karşılaştırma için 2026 tarifesinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru duruşmasız işlerde 40.000 TL, duruşmalı işlerde 80.000 TL'dir. Ücret avukatla yazılı sözleşmeyle kararlaştırılır ve tarifenin altında olamaz.
AİHM avukatlık ücretini ve masrafları öder mi?
İhlal kararı verilirse ve başvurucu süresinde, kalem kalem ve belgeleriyle talep ederse AİHM masraf ve giderler için ödemeye hükmedebilir. Ödenen tutar, gerçekten ve zorunlu olarak yapılmış ve makul miktardaki masraflarla sınırlıdır. Türkiye'ye karşı toplu ByLock mahkûmiyet kararlarında ise Mahkeme masraf vermedi.
AİHM'de kaybedersem karşı vekâlet ücreti öder miyim?
Hayır. Sözleşme'nin 41. maddesi adil tazmini yalnız ihlal tespit edildiğinde ve zarar gören taraf lehine öngörür. AİHM başvurusu reddedilen veya kabul edilemez bulunan başvurucuya Hükümetin masraflarını ya da avukatlık ücretini ödetmez. Türk mahkemelerinde olduğu gibi bir karşı vekâlet ücreti söz konusu değildir.
Avukat tutacak gücüm yoksa ne yapabilirim?
Başvuru aşamasında avukat zorunlu değildir; başvurucu formu kendisi doldurabilir. Başvuru Hükümete bildirildikten sonra Mahkeme adli yardım verebilir; bu durumda avukatın masrafları Avrupa Konseyi tarafından sınırlı bir tutarla karşılanır ve sonradan hükmedilen masraf tutarından düşülür.
Av. Ertuğrul Targal
Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları hukuku konularında sürdürmektedir.
Başlıca hukukî kaynaklar
- AİHM, Başvuru formunun doldurulmasına ilişkin açıklamalar
- AİHS m. 41; AİHM İçtüzüğü Kural 47, 60 ve 105-110
- 2025-2026 Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (RG 4.11.2025, 33067), m. 1 ve 20; 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 164
- AİHM, Demirhan ve Diğerleri/Türkiye, 22.7.2025 ve tabloda bağlantısı verilen kararlar