AYM'de Tazminat Talebi: Hangi İhlalde Ödeniyor, Ne Zaman…

Anayasa Mahkemesi ihlal kararında, ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanıyorsa önce yeniden yargılamaya hükmeder; yeniden yargılamada hukukî yarar yoksa başvurucu lehine tazminata hükmedebilir (6216 sayılı Kanun m. 50/2). Bu yüzden ihlal kararı her zaman tazminat anlamına gelmez.

2024–2026'da yayımlanan 2.857 ihlal kararının 915'inde (%32) tazminat ödenmesine, 1.525'inde (%53) tazminat talebinin reddine karar verildi; 417 kararın hüküm fıkrasında tazminat yer almıyor. Aynı kararların 2.031'inde (%71) dosya yeniden yargılama için derece mahkemesine gönderildi.

Kanun önce yeniden yargılamayı, sonra tazminatı öngörür

Esas inceleme sonunda ihlal kararı verilirse Mahkeme ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yapılması gerekenlere hükmeder (6216 sayılı Kanun m. 50/1). Tespit edilen ihlal bir mahkeme kararından kaynaklanmışsa dosya yeniden yargılama için ilgili mahkemeye gönderilir. Yeniden yargılamada hukukî yarar bulunmayan hâllerde başvurucu lehine tazminata hükmedilebilir veya genel mahkemelerde dava açılması yolu gösterilebilir (m. 50/2).

Başvurucu tazminat talebini başvuru formundaki talepler arasında yazar (İçtüzük m. 59/2-h). Hüküm fıkrasında tazminata yer verilmeyen kararlar arasında başvurucunun yalnız ihlalin tespitini istediği dosyalar bulunuyor (örneğin Ökkaş Özoğlu, 24.12.2025).

Tazminat en sık ifade, toplantı ve kötü muamele ihlallerinde veriliyor

Aşağıdaki tablo, 2024–2026'da yayımlanan ihlal kararlarında en az 60 kararda ihlal bulunan haklar için tazminat ödenen ve tazminat talebi reddedilen kararların oranını gösteriyor. Bir karar birden fazla hakkı ihlal ettiğinde her hakkın satırında ayrı sayıldı; iki oranın 100'e tamamlanmayan kısmı, hüküm fıkrasında tazminata yer verilmeyen kararlardır.

İhlal edilen hak	İhlal kararı	Tazminat ödendi	Talep reddedildi
Toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkı	74	%82	%15
İfade özgürlüğü	236	%79	%9
Kötü muamele yasağı	166	%78	%12
Sendika hakkı	61	%74	%5
Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı	197	%53	%46
Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı	312	%46	%41
Yaşam hakkı	101	%43	%50
Mülkiyet hakkı	741	%23	%64
Adil yargılanma hakkı (medeni hak ve yükümlülükler)	556	%5	%70
Adil yargılanma hakkı (suç isnadı)	420	%5	%80

Fark, ihlalin nasıl giderildiğinden doğuyor. Adil yargılanma ihlallerinde dosya çoğunlukla yeniden yargılamaya gönderiliyor ve tazminat talebi bu nedenle reddediliyor. Yeniden yargılamanın sonucu değiştiremeyeceği ihlallerde, örneğin sona ermiş bir tutukluluk ya da kötü muamelede, Mahkeme ihlal tespitini yetersiz bulup manevi tazminata hükmediyor.

Yeniden yargılama yeterli giderimse manevi tazminat reddedilir

Mahkemenin ret gerekçesi kalıplaşmış durumda: Mesut Tokdemir kararında gerekçeli karar hakkının ihlalinde Mahkeme, ihlalin niteliğine göre yeniden yargılamanın yeterli bir giderim sağlayacağını belirterek manevi tazminat talebini reddetti (6.1.2026, § 42). Aynı gerekçe 2026'da yayımlanan ihlal kararlarının yüzlercesinde tekrarlanıyor.

Yeniden yargılamada hukukî yarar yoksa sonuç değişir. Oğuzhan Tekin kararında tutukluluk sona erdiği için kararın derece mahkemesine gönderilmesinde hukukî yarar görülmedi; Mahkeme ihlal tespitinin zararı gidermeye yetmeyeceğini belirterek 85.000 TL manevi tazminata hükmetti (6.1.2026, § 42). Hasan Birlik ve diğerleri kararında yaşam hakkının usul boyutunun ve insan haysiyetiyle bağdaşmayan muamele yasağının ihlali nedeniyle başvuruculara müştereken 330.000 TL ve her birine ayrı ayrı 325.000 TL manevi tazminat ödenmesine karar verildi (7.1.2026, § 115).

Maddi tazminat, ihlalle bağlantıyı ve miktarı gösteren belge ister

2024–2026 ihlal kararlarından yalnız 19'unda maddi tazminata hükmedildi. Mahkeme maddi tazminat taleplerini çoğunlukla iki gerekçeyle reddediyor: Başvurucu zararın ihlalle illiyet bağını ve miktarını gösteren belge sunmamıştır ya da iddia edilen zarar ile ihlal arasında illiyet bağı yoktur. Tuğba Geyik kararında kişi hürriyeti ihlali için 125.000 TL manevi tazminata hükmedildi; maddi tazminat talebi, illiyet bağına ve zararın miktarına ilişkin hiçbir belge sunulmadığı için reddedildi (6.1.2026, § 29).

Maddi zarar isteyen başvurucu bu nedenle zararı belgeyle kurar: kaybedilen ücret için bordro, karşılanmayan bir gider için fatura, değer kaybı için bilirkişi raporu gibi. Hükmedilen manevi tazminat tutarları AYM İçtihat Atlası'nın manevi tazminat sayfasında şikâyet türüne göre, yeniden yargılama usulü ise ihlal kararından sonra yeniden yargılama yazısında anlatılıyor.

Sık sorulanlar

Anayasa Mahkemesinde tazminat hakkında sık sorulan sorular

Tazminat talebinde miktar belirtmek zorunlu mu?

Hayır. Mahkeme, miktar belirtmeden yapılan talepleri de inceliyor; örneğin Gökhan Gündüz (10) kararında başvurucu ihlalin tespitini ve miktar belirtmeksizin maddi ve manevi tazminat istemişti (B. No: 2020/27003, 16.5.2024, § 14). Manevi tazminatın tutarını Mahkeme belirler; maddi tazminat için ise zararın miktarını gösteren belge gerekir.

Anayasa Mahkemesinin hükmettiği tazminat nasıl tahsil edilir?

Başvurucu, kararın tebliğinden sonra Hazine ve Maliye Bakanlığına başvurur. Hüküm fıkralarına göre ödeme bu başvurudan itibaren dört ay içinde yapılır; gecikme olursa yasal faiz işler. Ödeme ve yargılama giderleri bireysel başvuru harcı yazısında anlatılıyor.

Kabul edilemezlik kararında tazminat verilir mi?

Hayır. Tazminat, ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için verilen bir giderimdir ve ancak esas incelemede ihlal bulunursa gündeme gelir (6216 sayılı Kanun m. 50/1–2).

Hangi tutarlar veriliyor?

Tutar ihlalin türüne ve ağırlığına göre değişir. Örneğin Mahkeme 2026'da kişi hürriyeti ihlallerinde 85.000 TL ve 125.000 TL, yaşam hakkı ve kötü muamele yasağı ihlali bulunan bir dosyada başvuruculara müştereken 330.000 TL ve her birine 325.000 TL manevi tazminata hükmetti. Şikâyet türüne göre ortanca tutarlar AYM İçtihat Atlası'nın manevi tazminat sayfasında yer alıyor.

AİHM'deki tazminat talebinden farkı nedir?

İki mahkeme de maddi zarar için ihlalle nedensellik bağı ve belge arar, manevi zararı hakkaniyete göre belirler. AİHM'de talep, başvuru Hükümete bildirildikten sonraki görüş süresinde kalem kalem yapılır; ayrıntısı AİHM'de adil tazmin yazısında anlatılıyor.

Yazar

Av. Ertuğrul Targal

Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları hukuku konularında sürdürmektedir.

Anayasa Mahkemesinde Tazminat Talebi: Ne Zaman Ödenir?