Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 263 kararda bu başlıkta 272 şikâyet inceledi ve 66 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 122 | %45 |
| İhlal | 66 | %24 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 48 | %18 |
| Süre aşımı | 13 | %5 |
| İhlal olmadığı | 7 | %3 |
| Kişi bakımından yetkisizlik | 5 | %2 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 5 | %2 |
| Başvurunun reddi | 4 | %1 |
| Konu bakımından yetkisizlik | 1 | %0 |
| Düşme | 1 | %0 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
İlk oturumda bizzat hazır bulundurularak sonraki oturumlarda sesli ve görüntülü iletişim tekniği kullanılmak suretiyle duruşmaya katılımı sağlanmaya çalışılan ancak 8/3/2018 tarihli yazılı dilekçe ile duruşmanın devam eden celselerine bizzat katılmak istediğini belirten başvurucunun yokluğunda Cumhuriyet savcısı esas hakkındaki görüşünü bildirmiş ve Mahkemece hüküm verilmiştir. Diğer bir ifadeyle Mahkeme esas hakkındaki mütalaanın okunduğu ve başvurucu hakkında hüküm verildiği yani esaslı işlemlerin yapıldığı oturumlara başvurucunun katılma taleplerini reddetmiştir. Ayrıca bu başvuru bakımından başlı başına belirleyici olmamakla birlikte 10/3/2017 tarihli celsede duruşma salonunda hazır bulunan başvurucunun ilk savunmasını yapmasını müteakip Mahkeme Heyetinin değiştiğinin ve başvurucunun yeni oluşan heyet tarafından devam edilen muhakeme sürecini ses ve görüntü aktarımı suretiyle takip …
Anayasa'nın 36. maddesine "...ile adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerce de güvence altına alınan adil yargılanma hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır. AİHM, Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki hakkaniyete uygun yargılama kavramından hareket ederek adil yargılanma hakkının gereklerini saptamıştır. Sözleşme'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrası kapsamında adil yargılanma hakkının gereklerinden birinin de duruşmada hazır bulunma hakkı olduğu AİHM'in birçok kararında vurgulanmıştır. Dolayısıyla Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının duruşmada hazır bulunma hakkını da kapsadığının kabul edilmesi gerekir.
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (122 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Yavuz Yenigül, B. No: 2022/91649, 22/7/2026: Başvuru; bir toplantıya yaralayıcı madde ile katılındığından bahisle mahkûmiyet kararı verilmesi nedeniyle toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının, istinaf incelemesinde duruşmada hazır bulunma talebinin reddedilmesi nedeniyle de duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Hannan Yılbaşı (2), B. No: 2022/109556, 20/5/2026: Başvuru; özel soruşturma usulüne uyulmaması ve kovuşturmanın görevli olmayan mahkemede yapılması nedeniyle kanuni hâkim güvencesinin, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan verilen mahkûmiyet hükmünde başvurucunun karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddialarının karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının, terör örgütü üyeliği suçuyla ilgili olarak yapılan yargısal…
Süre aşımı (13 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Serdal Dinç, B. No: 2022/12021, 24/12/2025: Başvuru; ceza davasında sanığın hazır bulunma talebinin reddedilerek ses ve görüntü aktarımı suretiyle duruşmaya uzaktan katılımının sağlanması nedeniyle duruşmada hazır bulunma hakkının, birleşen dosya kapsamında mahkûmiyet kararı verilen silahlı terör örgütüne üye olma suçu yönünden savunmasının alınmamasına bağlı olarak savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkının ihlal…
- Ökkeş Hakan Özer, B. No: 2022/82291, 14/10/2025: Başvuru, ceza davasında sanığın hazır bulunma talebinin reddedilerek ses ve görüntü aktarımı suretiyle duruşmaya uzaktan katılımının sağlanması nedeniyle duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (48 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Mehmet Ali Albayrak, B. No: 2021/48747, 17/2/2026: Başvuru; kişinin diğer sanıklarla aynı anda duruşmada hazır bulunamadığından bahisle duruşmada hazır bulunma hakkının, mahkûmiyet hükmüne esas alınan tanıkların hükmü veren mahkeme huzurunda dinlenmemesi nedeniyle de doğrudan doğruyalık ilkesi bağlamında hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- İlteriş Kargılı, B. No: 2022/61118, 7/1/2026: Başvuru, sanığın savunması alınmaksızın yokluğunda mahkûmiyet kararı verilmesi nedeniyle savunma için gerekli zaman ve kolaylıklara sahip olma hakkı ile duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Konu bakımından yetkisizlik (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Ali Dündar, B. No: 2014/3568, 6/4/2017: Başvuru, aynı suçtan iki defa yargılama yapılıp ceza verilmesi nedeniyle non bis in idem ilkesinin; yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması ve özel statülü mahkemece yargılama yapılması nedenleriyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiğine ilişkindir.
Kişi bakımından yetkisizlik (5 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Dehman Göçer, B. No: 2019/9727, 22/11/2022: Başvuru, infaz hâkimliğine yapılan şikâyette başvurucunun duruşmada hazır edilmeksizin ses ve görüntü aktarımı suretiyle duruşmanın yapılması nedeniyle duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Hamdin Yılmaz, B. No: 2014/6966, 7/6/2017: Başvuru, yargılama yapılan ceza davasında düşme kararı verilmesi sonucunda haksız tutukluluğa ilişkin tazminat davası açılamaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ve makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 66 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 65, ihlalin tespiti 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Son ihlal kararları
- Bahattin Önal, B. No: 2022/76993, 3/9/2026: Başvuru; ceza davasında başvurucunun (sanığın) hazır bulunma talebinin reddedilerek ses ve görüntü aktarımı suretiyle duruşmaya uzaktan katılımının sağlanması nedeniyle duruşmada hazır bulunma hakkının, ceza infaz kurumundaki tutulma koşullarının sağlık durumu bakımından elverişli olmaması nedeniyle de kötü muamele yasağının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Ali Çevik ve diğerleri, B. No: 2022/18746, 24/12/2025: Başvuru, ceza davasında bir kısım başvurucunun hazır bulunma talepleri reddedilerek duruşmaya Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) aracılığıyla uzaktan katılımlarının sağlanması, bir kısım başvurucunun ise esaslı işlemlerin yapıldığı duruşmalarda SEGBİS aracılığıyla dahi hazır edilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Mehmet Dağlı ve diğerleri, B. No: 2022/79028, 23/12/2025: Başvuru, ceza davasında başvurucuların hazır bulunma taleplerinin reddedilerek ses ve görüntü aktarımı suretiyle duruşmaya uzaktan katılımlarının sağlanması nedeniyle duruşmada hazır bulunma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Mazlum Cesur, B. No: 2021/62174, 18/9/2024: Başvuru, ceza davasında sanığın hazır bulunma talebinin reddedilerek ses ve görüntü aktarımı suretiyle duruşmaya uzaktan katılımının sağlanması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2013 | 3 | 0 | %0 |
| 2014 | 10 | 0 | %0 |
| 2015 | 26 | 1 | %4 |
| 2016 | 17 | 0 | %0 |
| 2017 | 22 | 0 | %0 |
| 2018 | 10 | 0 | %0 |
| 2019 | 10 | 0 | %0 |
| 2020 | 12 | 5 | %42 |
| 2021 | 11 | 4 | %36 |
| 2022 | 44 | 25 | %57 |
| 2023 | 43 | 15 | %35 |
| 2024 | 30 | 13 | %43 |
| 2025 | 21 | 2 | %10 |
| 2026 | 13 | 1 | %8 |
Adil yargılanma hakkı (ceza davaları): bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası