Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 486 kararda bu başlıkta 496 şikâyet inceledi ve 235 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| İhlal | 235 | %47 |
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 223 | %45 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 12 | %2 |
| Düşme | 7 | %1 |
| Süre aşımı | 7 | %1 |
| İhlal olmadığı | 4 | %1 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 4 | %1 |
| Başvurunun reddi | 2 | %0 |
| Kişi bakımından yetkisizlik | 1 | %0 |
| Anayasal ve kişisel önemin olmaması | 1 | %0 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında herkesin adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş ancak gerekçeli karar hakkından açıkça söz edilmemiştir. Bununla birlikte Anayasa'nın 141. maddesinin üçüncü fıkrasında "Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır." denilerek kararlarını gerekçeli olarak yazma yükümlülüğü mahkemelere yüklenmiştir. Anayasa'nın 36. maddesi, 141. maddesinin üçüncü fıkrası ışığında yorumlandığında adil yargılanma hakkının gerekçeli karar hakkını da güvence altına aldığı anlaşılmaktadır. Öte yandan adil yargılanma hakkı doğası gereği gerekçeli karar hakkını da içermektedir. Bu sebeple gerekçeli karar hakkının Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının temel güvencelerinden biri olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.
2577 sayılı Kanun’un başvuruya konu yargılama devam ederken yürürlükte bulunan 49. maddesinde, Danıştayın, görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi veya usul hükümlerine uyulmamış olunması sebeplerinden dolayı ilk derece mahkemesi kararlarını bozacağı, yine aynı Kanun’un 54. maddesinde, kararın esasına etkisi olan iddia ve itirazların kararda karşılanmamış olması, kararda birbirine aykırı hükümler bulunması, kararın usul ve kanuna aykırı bulunması ve hükmün esasını etkileyen belgelerde hile ve sahtekârlığın ortaya çıkmış olması durumlarında kararın düzeltilmesi talebinde bulunulacağı kural altına alınmıştır.
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (223 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Ziya Eker, B. No: 2022/73005, 17/6/2026: Başvuru; sözlü sınavda başarısız sayılmaya ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davanın reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının, gerekçeli karar hakkının ve yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- İst Madencilik Petrol İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.Ş., B. No: 2022/96328, 20/5/2026: Başvuru, maden sahası arama ruhsatı ihalesinin başvurucu üzerinde bırakılması sonrasında keyfî ve subjektif değerlendirmelerle ihalenin uygun bulunmaması kararı nedeniyle açılan iptal davasında adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Süre aşımı (7 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- E.Ç., B. No: 2022/86263, 17/6/2026: Başvuru; resen emeklilik işleminin iptali talebiyle açılan davada ortaya konulan gerekçenin makul ve yeterli olmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının, yargı kararının otuz gün içinde icra edilmemesi nedeniyle kararın icrası hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Çolakoğlu İnşaat Turizm Enerji Üretimi Sanayi ve Ticaret A.Ş., B. No: 2020/35681, 24/12/2025: Başvuru, hakem kararının iptaline yönelik açılan davanın reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkı ve adil yargılanma hakkının ihlali iddialarına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (12 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Recep Akyürek, B. No: 2020/23070, 16/5/2024: Başvuru, idari işlemin iptali talebiyle açılan davada dava dilekçesinin reddine ilişkin olarak verilen kararın hatalı olması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Turgay Gökkoyun (2), B. No: 2018/10156, 18/11/2020: Başvuru, yargılama devam ederken kamu görevinden ihraç edilme sebebiyle davanın konusunun kalmadığından bahisle uyuşmazlığın esasına yönelik talebin karara bağlanmaması nedeniyle karar hakkının; aleyhe yargılama giderlerine hükmedilmesi nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Anayasal ve kişisel önemin olmaması (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Mürsel Polat ve Nuriye Artuç, B. No: 2014/3470, 25/10/2017: Başvuru, tahakkuk ettirilen yol katılım payının iptali istemiyle açılan davada mahkemenin yeterli araştırma yapmaksızın karar vermesi nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Kişi bakımından yetkisizlik (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Enver Naci Karaalanlı, B. No: 2014/6046, 1/2/2017: Başvuru, bilgi edinme talebiyle yapılan başvuruya verilen cevaba karşı açılan davada eksik ve yanıltıcı bilgi verilmesine, bu durumun yargılama aşamasında ileri sürülmesine rağmen davanın reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 235 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 229, manevi tazminat 4, ihlalin tespiti 2. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Son ihlal kararları
- Ahmet Özdemir, B. No: 2021/37028, 18/6/2026: Başvuru, muvazzaf astsubaylığa atanma talebinin reddedilmesi üzerine açılan davada esaslı iddiaların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- E.C., B. No: 2021/13474, 17/6/2026: Başvuru, idari işlemin iptali istemiyle açılan davada iddianame ve kesin mahkûmiyet hükmü ile sonuçlanmayan ceza yargılamasına dayanılarak iptal talebinin reddedilmesi nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Özlem Birsev, B. No: 2021/55498, 18/5/2026: Başvuru, avukata verilen uyarma cezasına karşı açılan davada sonuca etkili iddianın kararda karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Mustafa Arıkboğa, B. No: 2021/826, 6/5/2026: Başvuru; bilirkişi raporuna karşı kararın sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı itirazların karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2014 | 13 | 1 | %8 |
| 2015 | 36 | 7 | %19 |
| 2016 | 111 | 27 | %24 |
| 2017 | 35 | 9 | %26 |
| 2018 | 23 | 6 | %26 |
| 2019 | 21 | 5 | %24 |
| 2020 | 31 | 11 | %35 |
| 2021 | 11 | 5 | %45 |
| 2022 | 11 | 8 | %73 |
| 2023 | 65 | 60 | %92 |
| 2024 | 53 | 40 | %75 |
| 2025 | 54 | 36 | %67 |
| 2026 | 32 | 20 | %63 |
Adil yargılanma hakkı (hukuk ve idare davaları): bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası