Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 542 kararda bu başlıkta 554 şikâyet inceledi ve 114 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 370 | %67 |
| İhlal | 114 | %21 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 18 | %3 |
| Süre aşımı | 14 | %3 |
| İhlal olmadığı | 14 | %3 |
| Düşme | 8 | %1 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 6 | %1 |
| Başvurunun reddi | 4 | %1 |
| Kişi bakımından yetkisizlik | 3 | %1 |
| Konu bakımından yetkisizlik | 3 | %1 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Anayasa'nın 36. maddesinde güvence altına alınan adil yargılanma hakkı maddi adaleti değil şeklî adaleti temin etmeye yönelik güvenceler içermektedir. Bu bakımdan adil yargılanma hakkı davanın taraflardan biri lehine sonuçlanmasını garanti etmemektedir. Adil yargılanma hakkı temel olarak yargılama sürecinin ve usulünün hakkaniyete uygun olarak yürütülmesini teminat altına almaktadır.
Mahkemelerin münferit bazı olaylarda farklı kararlar vermesi kuralın öngörülebilir olma niteliğini yitirdiğinin söylenebilmesi için yeterli olmayıp içtihat farklılığının derinleşmiş ve müzmin hâle gelmiş olması gerekir. Ayrıca spesifik bazı olaylarda verilmiş farklı kararların bulunduğundan hareketle içtihat farklılığının derinleştiği ve süregelen bir boyut kazandığı da kabul edilemez. Anayasa Mahkemesinin bir konuyla ilgili olarak verilmiş tüm mahkeme kararlarını yeknesak hâle getirme gibi bir işlevi bulunmadığı gibi mahkeme kararlarındaki hukuka aykırılıkları giderme ödevi de mevcut değildir. ii. İlkelerin Olaya Uygulanması
Hukukun üstünlüğü ilkesi gereği yargı sistemine olan bu güveni sağlamak ve korumakla yükümlü olan devlet, aynı yargı koluna dâhil mahkemeler arasındaki derin ve süregelen içtihat farklılıklarını ortadan kaldırabilecek nitelikte bir mekanizmayı kurmak ve bu mekanizmanın etkin bir şekilde işleyişini sağlayacak düzenlemeler yapmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, adil yargılanma hakkının güvencelerinden biri olarak kabul edilmelidir. (2) Ayrı Yargı Kolları Arasındaki İçtihat Farkı
Uyuşmazlıkta uygulanacak hukuk kurallarının yorumlanmasında öncelikli yetkinin derece mahkemelerine ait olduğunun altı bir kez daha çizilmelidir. Anayasa Mahkemesinin kendi yorumunu derece mahkemelerininkinin yerine kaim etmesi söz konusu olamaz. Bununla birlikte derece mahkemelerinin yorumlarının etkilerinin adil yargılanma hakkıyla çelişip çelişmediğini incelemek Anayasa Mahkemesinin görevindedir. Bu bakımdan bireysel başvuru kapsamında yapılacak değerlendirmede derece mahkemelerinin söz konusu fıkranın güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanmasını gerektirdiği biçimindeki yorumu veri kabul edilecektir.
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (370 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Pınar Gül [GK], B. No: 2022/75743, 2/7/2026: Başvuru, sürekli işçi kadrosuna geçirilme talebinin reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Ziya Eker, B. No: 2022/73005, 17/6/2026: Başvuru; sözlü sınavda başarısız sayılmaya ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davanın reddedilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının, gerekçeli karar hakkının ve yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Süre aşımı (14 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (8), B. No: 2019/27820, 20/5/2026: Başvuru; işyerinde incelemenin kanuna aykırı olması nedeniyle konut dokunulmazlığı hakkının, hukuka aykırı delile dayalı olarak rekabeti kısıtlayıcı davranışlarda bulunulduğu gerekçesiyle idari para cezası uygulanması nedeniyle adil yargılanma hakkının, kabahatin işlendiği sırada yürürlükte olmayan yönetmelikte bulunan kanuna aykırı düzenlemelere göre idari para cezası miktarının belirlenmesi…
- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (6), B. No: 2020/22728, 14/5/2025: Başvuru, işyerinde incelemenin kanuna aykırı olması nedeniyle konut dokunulmazlığı hakkının, hukuka aykırı delile dayalı olarak rekabeti kısıtlayıcı davranışlarda bulunulduğu gerekçesiyle idari para cezası uygulanması nedeniyle adil yargılanma hakkının, kanuna aykırı düzenlemelere göre idari para cezasının miktarının belirlenmesi nedeniyle suç ve cezaların kanuniliği ilkesinin ve mülkiyet…
Başvuru yollarının tüketilmemesi (18 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- 3b İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş, B. No: 2021/7411, 24/12/2025: Başvuru, alacağın tahsili için kanun hükmünde kararname kapsamında yapılan talebin kabul edilmemesine ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davanın reddedilmesi nedeniyle anayasal hakların ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Fedail Budak, B. No: 2019/14935, 3/3/2022: Başvuru, kanun hükmünde kararnameyle kamu görevinden çıkarılan ancak yine kanun hükmünde kararnameyle kamu görevine iade edilen aile hekiminin aile hekimliği yerine asli kadrosuna atanması nedeniyle masumiyet karinesinin, aylığında azalma meydana gelmesi nedeniyle mülkiyet hakkının, yeterli inceleme yapılmadan karar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının, farklı muamelede bulunulması…
Konu bakımından yetkisizlik (3 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Serkan Aydemir, B. No: 2022/5887, 16/4/2025: Başvuru, beden eğitimi öğretmeni olarak atanma talebinin reddine ilişkin işlemin iptali için açılan davanın reddi nedeniyle eşitlik ilkesinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Bilal İnci, B. No: 2019/16896, 3/2/2022: Başvuru, askerlikten muaf olan kişiye askerlik yaptırılması sebebiyle zorla çalıştırma yasağının, tam yargı davasının hakkaniyete uygun olmayan değerlendirmeler yapılarak reddedilmesi sebebiyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Kişi bakımından yetkisizlik (3 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Nuri Duyan ve Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası, B. No: 2019/23371, 11/5/2023: Başvuru, kamu görevlisi başvurucunun üyesi olduğu sendikanın almış olduğu kararlar üzerine göreve gitmemesi nedeniyle disiplin cezası ile cezalandırılmasının örgütlenme özgürlüğünü ihlal ettiği iddiasına ilişkindir.
- Hekber Tamer, B. No: 2014/17564, 22/3/2017: Başvuru, terör olayları dolayısıyla köyü terke mecbur kalınması nedeniyle 17/7/2004 tarihli ve 5233 sayılı Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zararların Karşılanması Hakkında Kanun kapsamında yapılan başvurunun kısmen kabul edilmesi ve idare ile sulhname imzalanması akabinde başvurunun kabul edilmeyen kısmı için açılmış davanın reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının; açılan davaya ilişkin…
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 114 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 111, manevi tazminat 3. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Son ihlal kararları
- Özyörükoğlu Asansör İnşaat Sanayi ve Ticaret LTD. ŞTİ. [GK], B. No: 2021/21908, 24/2/2026: Başvuru, ihale sözleşmesinin haksız feshedildiği gerekçesiyle açılan tazminat davasında delillerin hatalı değerlendirilmesi nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- K.Ş., B. No: 2022/73898, 11/2/2026: Başvuru; disiplin cezasına karşı açılan iptal davasında hukuk kurallarının hatalı uygulanması nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının, kararda kullanılan ifadeler nedeniyle de masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Besna Birlik, B. No: 2021/21754, 23/12/2025: Başvuru, terör olaylarından kaynaklanan uğranılan manevi zararın tazmin edilmesi talebiyle açılan tam yargı davasında hukuk kurallarının hatalı uygulanması nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Necmettin Sıncar, B. No: 2021/16163, 23/12/2025: Başvuru, terör olaylarından kaynaklanan uğranılan manevi zararın tazmin edilmesi talebiyle açılan tam yargı davasında hukuk kurallarının hatalı uygulanması nedeniyle hakkaniyete uygun yargılanma hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2013 | 1 | 1 | %100 |
| 2014 | 7 | 3 | %43 |
| 2015 | 26 | 7 | %27 |
| 2016 | 107 | 37 | %35 |
| 2017 | 45 | 8 | %18 |
| 2018 | 9 | 0 | %0 |
| 2019 | 21 | 2 | %10 |
| 2020 | 126 | 12 | %10 |
| 2021 | 23 | 3 | %13 |
| 2022 | 49 | 11 | %22 |
| 2023 | 38 | 8 | %21 |
| 2024 | 43 | 10 | %23 |
| 2025 | 38 | 10 | %26 |
| 2026 | 21 | 2 | %10 |
Adil yargılanma hakkı (hukuk ve idare davaları): bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası