Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrası işkenceyi, eziyeti ve insan haysiyetiyle bağdaşmayan muameleyi istisnasız yasaklıyor. Anayasa Mahkemesi yakalama ve gözaltı sırasında güç kullanımına ilişkin şikâyetleri iki yönden inceliyor: kişiye yapılan muamelenin kendisi (maddi boyut) ve bu iddia hakkında etkili bir soruşturma yürütülüp yürütülmediği (usul boyutu).

Bu sayfa, Anayasa Mahkemesinin 8 Kasım 2026'ya kadar yayımladığı ve bu konuda şikâyet içeren 319 karara dayanıyor. Sonuçların hepsi sayıldı, belirleyici kararlar tek tek okundu. Aşağıda Mahkemenin güç kullanımını hangi ölçüyle değerlendirdiğini, ispat yükünü, eksik soruşturma örneklerini ve başvuru süresi tuzaklarını, her tespiti kararın paragrafıyla birlikte bulacaksınız.

Sonuçlar: ihlaller son üç yılda yoğunlaştı

Yayımlanan 319 kararda bu konuda 362 şikâyet var. Anayasa Mahkemesi 120 şikâyette ihlal buldu, 12 şikâyette ihlal olmadığına karar verdi, 86 şikâyeti açıkça dayanaktan yoksun saydı. 100 şikâyet başvuru yollarının tüketilmemesi, 21 şikâyet süre aşımı nedeniyle reddedildi.

İhlal kararlarının çoğu yeni: 2024'te 29, 2025'te 24, 2026'da şimdiye kadar 19 şikâyette ihlal bulundu. İhlal bulunan şikâyetlerin 87'sinde Anayasa Mahkemesi yeniden soruşturma yapılmasına, 90'ında manevi tazminata hükmetti.

Güç ne zaman kötü muamele sayılıyor?

Kolluk, kendisine karşı güç kullanılması kesin olarak gerekli olmayan bir kişiye fiziksel güç uyguladıysa bu, kişi üzerindeki etkisi ne olursa olsun ilke olarak m. 17/3'ün ihlali. Güç gerçekten gerekliyse de aşırıya kaçmamalı ve kişinin tutumuyla orantılı olmalı (Abdulkadir Eken [GK], B. No: 2021/22264, 29/5/2025, § 29).

Orantılılığın bir örneği: Çetin Hiçyılmaz polis merkezinde tutanağa tepki gösterip cam bölmeye dirseğiyle vurmuştu. Komiser yardımcısının müdahalesi ve 12 dakika süren ters kelepçe, kamera kaydı ve bağımsız bilirkişi incelemesiyle birlikte değerlendirildi; müdahale başvurucunun tutumuyla orantılı bulundu (Çetin Hiçyılmaz, B. No: 2021/62471, 4/3/2026, §§ 44, 47).

İspat: gözaltına sağlıklı giren, yaralı çıkarsa

Kötü muamele iddiası makul şüphenin ötesinde ispatlanmalı; ama gözaltı gibi devletin kontrolündeki bir sırada ortaya çıkan yaralanma için yetkili makamlar tatmin edici ve inandırıcı bir açıklama getirmek zorunda (Abdulkadir Eken, § 31).

İmam Güneş gözaltına alındığında yeni bir yarası yoktu; ertesi gün alınan raporda gözünün altında 1 cm'lik bir morluk tespit edildi (İmam Güneş, B. No: 2018/13501, 16/6/2021, § 63). Savcılık takipsizlik kararında bu yaralanmayı hiç incelemedi. Anayasa Mahkemesi, yaralanmayı açıklama yükünün devlette olduğunu belirterek maddi boyutun ihlal edildiğine karar verdi (§§ 64, 67); soruşturma da etkisiz bulundu (§ 74).

Raporlar bulgu içermiyorsa sonuç değişiyor. Ömer Faruk Türkmen gözaltında darp edildiğini söylemişti; ancak on bir gün boyunca alınan on iki adli raporun hiçbirinde darp izi yoktu ve şikâyeti açıkça dayanaktan yoksun bulundu (Ömer Faruk Türkmen, B. No: 2021/48078, 18/6/2026, §§ 7, 22).

Etkili soruşturma: kolluk tutanağı yetmez

Abdulkadir Eken arazisinde yakalandı; raporlarda yüzünde sıyrık ve şişlik, hastane kaydında iki kaburga kırığı vardı. Savcılık, kaçarken düştüğünü ve kendisine kademeli güç kullanıldığını yazan kolluk tutanağına dayanarak kovuşturmaya yer olmadığına karar verdi. Genel Kurul soruşturmayı yetersiz buldu: güç kullanan polisler ve tanıklar araştırılmamış, başvurucunun ifadesi alınmamış, arazinin yapısı incelenmemiş, yaraların düşmeyle oluşup oluşamayacağı bilirkişiye sorulmamıştı (Abdulkadir Eken, § 37). Soruşturma, kesin rapor alınmadan ve kolluk tutanağına aşırı önem verilerek kapatılmıştı (§ 38). Kötü muamele yasağının usul boyutunun ihlal edildiğine karar verildi (§ 39).

Aynı kararda maddi boyut yönünden ihlal bulunmadı; eksik soruşturma nedeniyle olayın nasıl gerçekleştiğine dair yeterli kanaate ulaşılamamıştı. Altı üye bu sonuca katılmadı (§ 35).

Kişi yakalanırken direnmiş olsa da soruşturma, kullanılan gücün gerekli ve orantılı olup olmadığını tartışmak zorunda. Genel Kurul, güç kullanımına ilişkin ilkelerin kolluğun hukuka uygun emrine etkin ya da edilgin direniş gösterilen durumlarda da geçerli olduğunu ve soruşturma sonunda verilen kararın bu değerlendirmeyi içermesi gerektiğini belirtti (Halit Eray Tosun ve Koray Tosun [GK], B. No: 2021/24997, 19/2/2026, §§ 39–40, 43). O dosyada salgın denetimi sırasında polislerle arbedeye giren iki kardeş güç kullanılarak yakalanmış, gözaltına giriş raporunda birinin üç ön dişinin kırık olduğu yazılmıştı; kardeşler polis merkezinin dördüncü katında da dövüldüklerini söylüyordu. Savcılık suç duyurusuna kadar bu iddialar hakkında hiçbir işlem yapmamış, bildirilen tanıkları dinlememiş, şüphelileri belirlemeye çalışmamıştı. Kamera kayıtları için de iddiaların geçtiği polis merkezinin kendi yazısıyla yetinmişti; Mahkemeye göre bu, soruşturmanın bağımsızlığına gölge düşürdü (§§ 47–49). Takipsizlik kararı yaraların hafif olduğuna dayanıyordu, oysa diş muayenesi yaptırılmadığı için kesin rapor alınmamıştı ve incelenen görüntülerin hiçbiri dövüldükleri söylenen salona ait değildi (§§ 50–51). Mahkeme oybirliğiyle usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi; yaraların arbedede mi polis merkezinde mi oluştuğu aydınlatılmadığı için maddi boyutu bu aşamada incelemedi (§§ 53–54). Dosya yeniden soruşturma için savcılığa gönderildi ve kardeşlerin her birine 165.000 TL manevi tazminat verildi (§§ 56, 58).

Mahkûmiyet de zamanaşımıyla boşa gidebilir

Kemal Şengül yaralı olarak yakalanmış, gözaltında acil cerrahi konsültasyon gerekmesine rağmen tedaviye götürülmemişti. Sorumlu polis mahkûm edildi; ancak temyiz incelemesi yaklaşık altı yıl sürdü ve dava zamanaşımından düştü (Kemal Şengül [GK], B. No: 2021/27249, 20/11/2025, § 36). Genel Kurul, mahkemelerin fiziksel bütünlüğe yönelik ağır saldırıların zamanaşımına uğramasına izin vermemesi gerektiğini hatırlattı (§ 35) ve yasağın hem maddi hem usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi (§ 39).

Başvuru süresi tuzakları

Soruşturma hiç başlatılmadıysa beklemeyin. Fuat Korkmaz gözaltında darp edildiğini ilk kez kovuşturma duruşmasında söyledi, ayrıca suç duyurusunda bulunmadı. İddiası hakkında soruşturma başlatılmadığı açık olduğu hâlde bireysel başvuru için mahkûmiyetinin Yargıtayca onanmasını bekledi (Fuat Korkmaz, B. No: 2021/60219, 11/3/2026, § 14). Mahkemeye göre soruşturma başlatılmamışsa ya da etkisiz hâle gelmişse başvurucu bunu fark ettiği ya da fark etmesi gereken andan itibaren çok geçmeden başvurmalı (§ 13). Başvuru süre aşımından reddedildi (§ 15).

HAGB kararından şikâyet edecekseniz ayrı süre işliyor. Bazı sanıklar hakkında hükmün açıklanması geri bırakılmış, diğerleri hakkında yargılama sürüyorsa, HAGB kararına itirazın sonucunu öğrendikten sonra süresinde başvurmak gerekiyor; yargılamanın tamamen bitmesi beklenmemeli (Kemal Şengül, § 26).

Tutulma koşulları için önce idari yargı. Yetersiz yiyecek, hijyen ya da yatak gibi gözaltı koşullarına ilişkin şikâyetlerde, tutulma sona ermişse idari yargıda tam yargı davası açılması gerekiyor (Ömer Faruk Türkmen, § 15).

Dosyanızda nelere bakabilirsiniz?

  1. Gözaltına girişte ve çıkışta alınan adli raporlar ne diyor? Aradaki fark, yaralanmanın gözaltında oluştuğunu gösterebilir.
  2. Avukatınız gözaltında sizi gördüğünde yaralarınızı bir tutanakla tespit etti mi? Fotoğraf ya da hastane kaydı var mı?
  3. Savcılığa şikâyette bulundunuz mu? Kovuşturmaya yer olmadığı kararına sulh ceza hâkimliğine itiraz ettiniz mi?
  4. Soruşturmada sizin ifadeniz, güç kullanan polislerin ve tanıkların ifadeleri alındı mı? Kamera kayıtları istendi mi?
  5. Şikâyetiniz hiç soruşturulmadıysa beklemeyin; ceza davanızın sonucu bu süreyi durdurmuyor.
  6. İtirazın reddini öğrendiğiniz günden itibaren otuz gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurmanız gerekiyor.

Gözaltının kendisinin hukuka aykırılığı gözaltı ve ev hapsi sayfasında, ifade alma ve sorgu sırasındaki güvenceler ifade ve sorgu yazısında anlatılıyor. Gösteride, konut aramasında ya da sokakta kolluğun güç kullanması kolluk şiddeti ve orantısız güç sayfasının konusu.

Bu soruları Başvuru Testi ile adım adım cevaplayabilir, sonucu benzer kararlar ve beklenecek giderimle birlikte görebilirsiniz.

Bu sayfa nasıl hazırlandı?

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası'nda yayımlanan bireysel başvuru kararlarından, Mahkemenin "yakalama ve/veya gözaltı sırasında güç kullanımı" olarak sınıflandırdığı şikâyetleri içeren 319 kararın sonuç ve giderim bilgileri Mahkemenin kendi sınıflandırmasından sayıldı. Belirleyici 7 karar tek tek okundu: Genel Kurul kararları, ihlal kararları ve 2026 ret örnekleri. Sayfadaki her tespit ilgili kararın paragraf numarasıyla verildi; alıntıların kararda birebir geçtiği, künyelerin ve sonuçların Mahkemenin kayıtlarıyla uyuştuğu denetlendi.

Sık sorulanlar

Gözaltında kötü muamele hakkında sık sorulan sorular

Gözaltında darp edildim ama şikâyetim takipsizlikle kapandı; Anayasa Mahkemesine başvurabilir miyim?

Evet. Kovuşturmaya yer olmadığı kararına sulh ceza hâkimliğine itiraz edin; itirazın reddini öğrendiğiniz günden itibaren otuz gün içinde başvurabilirsiniz. Anayasa Mahkemesi, savcılığın gerekli araştırmayı yapıp yapmadığını ve yaralanmanın inandırıcı biçimde açıklanıp açıklanmadığını inceliyor.

Yakalanırken direndiysem polisin güç kullanması hukuka uygun mu?

Güç ancak kesin olarak gerekliyse ve direnişle orantılıysa hukuka uygun. Kolluk tutanağında direniş yazması tek başına yeterli değil; Anayasa Mahkemesi tutanağa aşırı önem verilerek kapatılan soruşturmalarda ihlal buldu.

Raporlarımda darp izi yok; yine de ihlal bulunur mu?

Zor. Anayasa Mahkemesi iddianın makul şüphenin ötesinde ispatını arıyor. Gözaltı boyunca alınan raporların hiçbirinde bulgu bulunmayan bir başvurucunun şikâyeti açıkça dayanaktan yoksun bulundu.

Polis mahkûm oldu ama dava zamanaşımından düştü; bu ihlal mi?

Evet olabilir. Genel Kurul, temyiz incelemesinin yaklaşık altı yıl sürmesi nedeniyle zamanaşımına uğrayan bir davada kötü muamele yasağının hem maddi hem usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi.

İhlal kararı ne sağlar?

İhlal bulunan şikâyetlerin önemli bir kısmında Anayasa Mahkemesi yeniden soruşturma yapılmasına, benzer sayıda şikâyette de manevi tazminata hükmetti.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, m. 17
  2. 2559 sayılı Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu, m. 16
  3. AYM [GK], Abdulkadir Eken, B. No. 2021/22264, 29.5.2025
  4. AYM [GK], Kemal Şengül, B. No. 2021/27249, 20.11.2025
  5. AYM, İmam Güneş, B. No. 2018/13501, 16.6.2021
  6. AYM, Fuat Korkmaz, B. No. 2021/60219, 11.3.2026
  7. AYM [GK], Halit Eray Tosun ve Koray Tosun, B. No. 2021/24997, 19.2.2026