Kanun yolu şikâyeti: Anayasa Mahkemesi davanın sonucunu neden incelemiyor?

Sonuçlar: 1.651 şikâyetin hiçbirinde ihlal yok

Bu başlıkta 1.574 kararda 1.651 şikâyet var ve hiçbirinde ihlal bulunmadı:

• 888'i açıkça dayanaktan yoksun sayıldı.
• 282'si konu bakımından yetkisizlik nedeniyle reddedildi; şikâyet edilen süreç adil yargılanma hakkının kapsamına girmiyordu.
• 209'unda başvuru yollarının tüketilmediğine, 105'inde süre aşımına, 53'ünde zaman bakımından yetkisizliğe karar verildi.

Dağılım yargı koluna göre de değişiyor: ceza davalarındaki 707 şikâyetin 161'i başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle reddedildi; idari yargıdaki 543 şikâyetin 121'i, hukuk davalarındaki 401 şikâyetin 24'ü konu bakımından yetkisizlikle sonuçlandı.

Delillerin değerlendirilmesi

Uzun süren bir ceza yargılaması sonunda kasten öldürme suçundan mahkûm edilen başvurucu, delillerin yanlış değerlendirildiğini ileri sürmüştü. Genel Kurul, başvurucunun yargılamada delil sunamadığına ya da dinlenmediğine dair bir bilgi ya da kanıt sunmadığını, iddiaların kanun yolu şikâyeti niteliğinde olduğunu ve kararlarda bariz takdir hatası ya da açık keyfîlik bulunmadığını belirterek başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun buldu (Abdullah Akyüz, §§ 38, 42–43).

Aynı yaklaşım idari yargıda da uygulanıyor. Terör ve terörle mücadeleden doğan zararların karşılanması için yaptıkları başvuru reddedilen başvurucuların şikâyeti de kanun yolu şikâyeti sayıldı (Sabahat Beğik ve diğerleri [GK], B. No: 2014/3738, 21/12/2017, §§ 23, 26).

İçtihat değişikliği tek başına ihlal değil

Konut peşinatının mahsup edilmediği iddiasıyla açılan davada Yargıtay, ispat konusundaki yaklaşımını değiştirerek ilk derece kararını bozmuştu. Genel Kurul, Yargıtayın görüş değiştirmesinin tek başına ihlal sayılamayacağını, önemli olanın değişikliğin iyi gerekçelendirilmesi ve sonra istikrarla uygulanması olduğunu belirtti; gerekçe makul bulunduğu için başvuru kanun yolu şikâyeti sayıldı (Erol Kızılırmak ve Zeynep Kızılırmak [GK], B. No: 2016/10183, 11/7/2019, §§ 56–58). Yüksek mahkemeler arasında ya da aynı mahkeme içinde istikrarsız uygulama olduğu dosyalar için bariz takdir hatası ve içtihat farklılığı sayfasına bakabilirsiniz.

Mağdur ve katılanın şikâyetleri

Adil yargılanma hakkı, medeni hak ve yükümlülüklere ilişkin uyuşmazlıklarla kendisine suç isnat edilen kişiyi koruyor. Sosyal medyada hakarete uğradığını ileri süren ve soruşturmanın etkili yürütülmediğinden şikâyet eden başvurucu için Genel Kurul, üçüncü kişinin cezalandırılmasını isteyen mağdur, şikâyetçi ya da katılanın bu sıfatla adil yargılanma güvencelerine dayanamayacağını belirterek konu bakımından yetkisizlik kararı verdi (Mert Tirçek [GK], B. No: 2022/49332, 9/1/2025, §§ 32–34). Mağdurun şikâyetleri, saldırıya uğrayan hakka göre örneğin şeref ve itibar başlığında inceleniyor.

Kapsam dışındaki süreçler

Anayasa Mahkemesinin başka başvurucular hakkında verdiği ihlal kararlarına dayanarak kendi dosyasında yargılamanın yenilenmesini isteyen başvurucunun şikâyeti de, süreç medeni hak ya da suç isnadının esasını karara bağlamadığı için konu bakımından yetkisizlikle sonuçlandı (Naciye Çoruh [GK], B. No: 2024/15819, 21/11/2024, §§ 19–20).

Trafik kazası sonrası mahkemeye gitmek yerine isteğe bağlı sigorta tahkimini seçen başvurucu için Genel Kurul, tahkim yoluna başvurmakla adil yargılanma güvencelerini denetletme imkânından kendi iradesiyle vazgeçildiğini belirtti; üç üye bu görüşe katılmadı (Sabriye Gören [GK], B. No: 2020/37428, 23/1/2025, §§ 7–8).

Başvurmadan önce

Bireysel başvuruda başarı şansı, şikâyetin hangi hakka dayandığına bağlı. Mahkemenin aradığı şey davanın yanlış sonuçlanması değil, adil yargılanmanın belirli bir güvencesinin, örneğin gerekçeli karar, tanık sorgulama ya da duruşmada hazır bulunma hakkının çiğnenmesi. Başvurunuzun hangi başlığa girdiğini görmek için başvuru testi sayfasını kullanabilirsiniz.

Dosyanızda nelere bakabilirsiniz?

1. Şikâyetiniz kararın yanlış olduğuna mı, yoksa yargılamada belirli bir güvencenin çiğnendiğine mi ilişkin?
2. Mahkeme, sonucu değiştirebilecek esaslı iddialarınızı karşıladı mı? Karşılamadıysa bu, gerekçeli karar hakkı kapsamında incelenebilir.
3. Delilleri sunma, karşı tarafın delillerine itiraz etme ve dinlenme imkânınız oldu mu?
4. Kararda adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan açık bir keyfîlik gösterebiliyor musunuz?
5. Davanız kesinleşti mi? Kesinleşmeden yapılan başvurular başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle reddediliyor.
6. Kesin kararın size tebliğinden itibaren otuz günlük başvuru süresine uydunuz mu?

Bu sayfa nasıl hazırlandı?

Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası'nda yayımlanan bireysel başvuru kararlarından, Mahkemenin ceza, hukuk ve idare davalarında "yargılamanın sonucuna ilişkin iddialar" olarak sınıflandırdığı şikâyetleri içeren kararların sonuç bilgileri Mahkemenin kendi sınıflandırmasından sayıldı. Belirleyici 6 Genel Kurul kararı tek tek okundu. Sayfadaki her tespit ilgili kararın paragraf numarasıyla verildi; alıntıların kararda birebir geçtiği, künyelerin ve sonuçların Mahkemenin kayıtlarıyla uyuştuğu denetlendi.