Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 388 kararda bu başlıkta 401 şikâyet inceledi ve 0 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 279 | %70 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 30 | %7 |
| Süre aşımı | 27 | %7 |
| Konu bakımından yetkisizlik | 24 | %6 |
| Zaman bakımından yetkisizlik | 15 | %4 |
| Kişi bakımından yetkisizlik | 7 | %2 |
| Başvurunun reddi | 7 | %2 |
| Düşme | 7 | %2 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 4 | %1 |
| İdari redde itirazın reddi | 1 | %0 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Anılan kurallar uyarınca, ilke olarak derece mahkemeleri önünde dava konusu yapılmış maddi olay ve olguların kanıtlanması, delillerin değerlendirilmesi, hukuk kurallarının yorumlanması ve uygulanması ile derece mahkemelerince uyuşmazlıkla ilgili varılan sonucun esas yönünden adil olup olmaması bireysel başvuru incelemesine konu olamaz. Bunun tek istisnası, derece mahkemelerinin tespit ve sonuçlarının adaleti ve sağduyuyu hiçe sayan tarzda açık bir keyfilik içermesi ve bu durumun kendiliğinden bireysel başvuru kapsamındaki hak ve özgürlükleri ihlal etmiş olmasıdır. Bu çerçevede, kanun yolu şikâyeti niteliğindeki başvurular açıkça keyfilik bulunmadıkça Anayasa Mahkemesince incelenemez (B. No: 2012/1027, § 26, 12/2/2013).
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (279 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Musa Akman, B. No: 2021/52603, 22/4/2026: Başvuru, kamu kurumlarından olan alacağın ödenmemesi ve davanın uzun sürmesi sonucunda alacağın değer kaybına uğratılması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Sabriye Gören [GK], B. No: 2020/37428, 23/1/2025: Başvuru, motorlu taşıtlar zorunlu mali sorumluluk sigortası kapsamında geçici iş göremezlik ve bakıcı gideri tazminatlarının ödenmesi için sigorta tahkim komisyonuna yapılan başvurunun reddedilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Süre aşımı (27 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Hızır Murtezaoğlu ve diğerleri, B. No: 2021/4246, 18/6/2026: Başvuru; kamulaştırma bedel tespiti ve tescil davasında depo kararı gereğinin yerine getirilmemesi üzerine davanın reddine karar verilmesi gerekirken bedelin depo edilmesi dolayısıyla davanın kabulüne karar verilmesi, depo edilmesi talep edilen bedelin geç depo edilmesinden dolayı değer kaybına uğraması ve kamulaştırma bedelinin düşük belirlenmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ve mülkiyet…
- Seyfi Göçen, B. No: 2021/30496, 11/6/2025: Başvuru, Bölge Adliye Mahkemesince aynı konuya ilişkin farklı kararlar verilmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (30 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Ömer Ayberk, B. No: 2021/24104, 6/5/2026: Başvuru; arsa sahibi tarafından yüklenici aleyhine açılan sözleşmenin feshi davasında, yükleniciden temlik alınan kişisel hakka dayalı olarak ferî müdahil olarak yüklenici yanında davaya katılan kişinin dayandığı sözleşmenin geriye etkili şekilde feshedilmesi nedeniyle adil yargılanma ve mülkiyet haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Dilek Emre ve diğerleri, B. No: 2020/9694, 18/12/2024: Başvuru, istinaf kanun yolu açık olduğu hâlde kararın kesin olarak verilmesinden dolayı kanun yoluna başvuru imkânının ortadan kaldırılması nedeniyle mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Konu bakımından yetkisizlik (24 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Nejla Kurt ve diğerleri, B. No: 2021/16337, 19/11/2025: Başvuru; yaşlılık aylıklarının artış oranlarının azaltılması ve yapılan kanuni düzenleme ile devam eden yargılama sürecine sonuca etkili olacak biçimde müdahale edilmesi nedeniyle silahların eşitliği ilkesinin ve mülkiyet hakkının, yargılamanın yenilenmesi talebinin reddedilmesi nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Mustafa Demir, B. No: 2022/68229, 24/6/2025: Başvuru, mahsup talebinin reddedilmesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Kişi bakımından yetkisizlik (7 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- T.V.B. Tao, B. No: 2019/12865, 2/3/2022: Başvuru, ilk derece mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun süre aşımı gerekçesi ile reddedilmesi ve temyiz talebinin kötü niyetle yapıldığı gerekçesi ile başvurucu vekili hakkında disiplin para cezası uygulanması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Abdullah Ekinci ve Fatma Ekinci, B. No: 2015/2120, 26/9/2019: Başvuru, iş kazasında meydana gelen ölüm olayı hakkında başlatılan soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilmesi nedeniyle yaşam hakkının, açılan tazminat davasının makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Zaman bakımından yetkisizlik (15 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Ş.Ç., B. No: 2018/5809, 24/2/2021: Başvuru, harç iadesi için müzekkere yazılması talebine yönelik ek kararın hakkaniyete uygun olmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Oktay Ulaş, B. No: 2017/17782, 3/12/2020: Başvuru, aleyhine açılan ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescili davasında delillerin toplanmaması ve yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle adil yargılanma hakkının; depo edilen bedelin değer kaybına uğratılarak ödenmesi ve bu nedenle açtığı tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle de mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2012 | 1 | 0 | %0 |
| 2013 | 6 | 0 | %0 |
| 2014 | 87 | 0 | %0 |
| 2015 | 59 | 0 | %0 |
| 2016 | 67 | 0 | %0 |
| 2017 | 52 | 0 | %0 |
| 2018 | 28 | 0 | %0 |
| 2019 | 20 | 0 | %0 |
| 2020 | 29 | 0 | %0 |
| 2021 | 11 | 0 | %0 |
| 2022 | 7 | 0 | %0 |
| 2023 | 11 | 0 | %0 |
| 2024 | 11 | 0 | %0 |
| 2025 | 8 | 0 | %0 |
| 2026 | 4 | 0 | %0 |
Adil yargılanma hakkı (hukuk ve idare davaları): bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası