Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 204 kararda bu başlıkta 218 şikâyet inceledi ve 119 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| İhlal | 119 | %55 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 34 | %16 |
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 15 | %7 |
| İhlal olmadığı | 15 | %7 |
| Zaman bakımından yetkisizlik | 13 | %6 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 7 | %3 |
| Konu bakımından yetkisizlik | 5 | %2 |
| Süre aşımı | 5 | %2 |
| Başvurunun reddi | 4 | %2 |
| Düşme | 1 | %0 |
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (15 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Muhammed-ül Emin Bastın, B. No: 2022/94701, 22/7/2026: Başvuru, tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Bayram Kangal, B. No: 2022/95525, 11/3/2026: Başvuru, haksız gözaltı ve tutukluluktan kaynaklanan zararların tazmin edilmesi talebiyle açılan davada hükmedilen miktarın yetersiz olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Süre aşımı (5 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Ahmet İslam, B. No: 2021/1690, 1/3/2023: Başvuru; uzun süren gözaltı nedeniyle açılan tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği, etkili başvuru ve gerekçeli karar haklarının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- A.Ö., B. No: 2018/7764, 16/6/2022: Başvuru, yapılan düzenlemeyle vekâlet ücretinin azaltılması nedeniyle mülkiyet hakkının, gözaltı tedbiri nedeniyle belirlenen maddi ve manevi tazminatın yetersiz olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, gözaltı tedbiri nedeniyle belirlenen manevi tazminatın yetersiz olması ve adli kontrol tedbirine dayalı manevi tazminat talebinin ise değerlendirilmemesi nedeniyle de adil yargılanma…
Başvuru yollarının tüketilmemesi (34 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Marıa Onofrey, B. No: 2023/13772, 7/1/2026: Başvuru; ceza davasında beraat kararı verilmesi yerine zamanaşımından düşme kararı verilmesi nedeniyle masumiyet karinesinin, düşme kararı dolayısıyla haksız olarak 30/9/2006-26/1/2007 tarihleri arasında tutuklulukta geçirilen süreler yönünden tazminat davası açılamaması nedeniyle de kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Tarık Aknur, B. No: 2019/5747, 13/3/2025: Başvuru, hukuka aykırı gözaltı ve tutuklama tedbirlerine istinaden açılan tazminat davasında yeterli maddi tazminata hükmedilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Konu bakımından yetkisizlik (5 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- O.V.A., B. No: 2022/46325, 29/4/2025: Başvuru, beraat kararı sonrası açılan koruma tedbiri nedeniyle tazminat davasında hükmedilen maddi tazminat miktarının yetersiz olması, adli kontrol tedbirleri ve bunlara bağlı olarak üniversite eğitimi için yapılmak zorunda kalınan harcamaların maddi tazminat miktarında gözetilmemesi nedeniyle adil yargılanma hakkı, mülkiyet hakkı, eğitim hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal…
- Hasan Fehmi Canan, B. No: 2018/12684, 4/7/2022: Başvuru, haksız tutuklama ve hükümlülük nedeniyle haksız mahkûmiyet hâlinde tazminat hakkı ile kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Zaman bakımından yetkisizlik (13 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- A.E., B. No: 2019/37608, 21/9/2022: Başvuru, gözaltı tedbirinin hukuka aykırı olması ve oluşan zararın tazmini için açılan tazminat davasının makul sürede sonuçlandırılmayıp hatalı hüküm verilmesi nedenleriylekişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Eşber Çetiner, B. No: 2019/5843, 4/7/2022: Başvuru, haksız tutuklama tedbiri dolayısıyla ödenen tazminatın yetersiz olması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; tanıklar dinlenmeden ve deliller toplanıp tartışılmadan karar verilmesi ve ceza davası ile tazminat davasının uzun sürmesi nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 119 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 96, manevi tazminat 22, ihlalin tespiti 1, tbmm'ye çağrı 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Manevi tazminata hükmedilen tek başvuruculu kararlarda, karar yılına göre ortanca tutar (en az üç kararın bulunduğu yıllar). Tutar, kararın hükmünde başvurucuya ödenmesine karar verilen toplam manevi tazminattır. Birden çok başvurucunun bulunduğu kararlar, tutar çoğu kez toplam olduğu için hesaba katılmadı:
| Yıl | Karar | Ortanca tutar |
|---|---|---|
| 2022 | 4 | 9.750 TL |
| 2023 | 5 | 5.000 TL |
Şikâyet türlerinin karşılaştırması: AYM manevi tazminat tutarları.
Son ihlal kararları
- Ceyhun Öcal, B. No: 2022/49651, 3/3/2026: Başvuru; haksız gözaltı ve tutuklama işlemlerinden doğan maddi ve manevi zararın tazmini istemiyle açılan davada yeterli tazminata hükmedilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Ahmet Becerikli, B. No: 2022/107684, 17/2/2026: Başvuru, gözaltı koruma tedbirinin haksızlığının yargılama neticesinde kesinleşen beraat kararı ile ortaya çıkmasına rağmen açılan tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı ile adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- M.K. ve diğerleri, B. No: 2021/11093, 17/2/2026: Başvuru; haksız gözaltı ve tutuklama işlemlerinden doğan manevi zararın tazmini istemiyle açılan davada yeterli tazminata hükmedilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, yargılamaların uzun sürmesi nedeniyle de makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Ayhan Yanar, B. No: 2022/78840, 24/12/2025: Başvuru; kovuşturmaya yer olmadığına ilişkin karar sonrası uygulanan gözaltı tedbiri için açılan tazminat davasında yetersiz tazminata hükmedilmesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2015 | 4 | 0 | %0 |
| 2016 | 6 | 6 | %100 |
| 2017 | 4 | 1 | %25 |
| 2018 | 5 | 0 | %0 |
| 2019 | 11 | 9 | %82 |
| 2020 | 1 | 1 | %100 |
| 2021 | 3 | 0 | %0 |
| 2022 | 47 | 12 | %26 |
| 2023 | 24 | 13 | %54 |
| 2024 | 58 | 52 | %90 |
| 2025 | 39 | 22 | %56 |
| 2026 | 16 | 3 | %19 |
Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı: bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası