Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 257 kararda bu başlıkta 275 şikâyet inceledi ve 217 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| İhlal | 217 | %79 |
| Düşme | 18 | %7 |
| İşlemden kaldırılma | 12 | %4 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 10 | %4 |
| Kişi bakımından yetkisizlik | 9 | %3 |
| Süre aşımı | 5 | %2 |
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 2 | %1 |
| Başvurunun reddi | 1 | %0 |
| Anayasal ve kişisel önemin olmaması | 1 | %0 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkı, temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla oluşturulan idari ve yargısal mekanizmalara yapılan başvuruların mutlaka başvurucu lehine sonuçlanmasını güvence altına almamaktadır. Bu bağlamda ilgili idari ve yargısal mercilere düşen ödev, başvurucunun şikâyetinin esasını inceleyerek ilgili ve yeterli bir gerekçeyle karara bağlamaktır. Bununla birlikte mahkemelerin yorum ve değerlendirmelerinin söz konusu başvuru yoluna müracaat edilmesini anlamsız kılacak, ilgililerin başarı şansını zayıflatacak derecede keyfîlik içermesi ya da açıkça makul olmayan bir muhakemeye dayanması hâlinde ekili başvuru hakkı ihlal edilebilir.
Anayasa'nın 40. maddesinde düzenlenen etkili başvuru hakkı, temel hak ve özgürlüklerin korunması amacıyla oluşturulan idari ve yargısal mekanizmalara yapılan başvuruların mutlaka başvurucu lehine sonuçlanmasını güvence altına almamaktadır. Bu bağlamda ilgili idari ve yargısal mercilere düşen ödev, başvurucunun şikâyetinin esasını inceleyerek ilgili ve yeterli bir gerekçeyle karara bağlamaktır. Bununla birlikte mahkemelerin yorum ve değerlendirmelerinin söz konusu başvuru yoluna müracaat edilmesini anlamsız kılacak, başarı şansını zayıflatacak derecede keyfîlik içermesi ya da açıkça makul olmayan bir muhakemeye dayanması hâlinde ekili başvuru hakkı ihlal edilebilir.
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (2 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Cahit Karakan ve diğerleri, B. No: 2020/24401, 28/5/2025: Başvuru, kesinleşen mahkeme kararının icra edilememesi dolayısıyla Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonuna yapılan başvurunun kişi yönünden yetkisizliğe bağlı olarak reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Rukiye Kılıç, B. No: 2020/15874, 2/4/2024: Başvuru, ortağı olunan şirketin usulsüz işlemleri sonucunda uğradığı zararların giderilmesi için açtığı tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Süre aşımı (5 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Hacı Keskin, B. No: 2023/106852, 28/11/2024: Başvuru, şirkete yatırılan paranın iadesi talebiyle açılan dava sırasında yapılan kanuni düzenleme sonucu alacağın tahsil imkânının ortadan kaldırılması nedeniyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Burhan Demir, B. No: 2023/108622, 27/11/2024: Başvuru, şirkete yatırılan paranın iadesi talebiyle açılan dava sırasında yapılan kanuni düzenleme sonucu alacağın tahsil imkânının ortadan kaldırılması nedeniyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (10 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Fatih Baydan, B. No: 2022/82433, 4/3/2026: Başvuru, kanun hükmünde kararnameyle kapatılan eğitim kurumunca yapılan taşınmaz satış işleminin muvazaalı olduğu tespit edilerek taşınmazın mülkiyetinin Hazineye geçirilmesi nedeniyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Hatice Kaplan, B. No: 2022/20699, 27/5/2025: Başvuru, şirkete yatırılan paranın iadesi talebiyle açılan davada sonradan yapılan kanuni düzenleme sonucu alacağın tahsil imkânının ortadan kaldırılması nedeniyle mülkiyet hakkının ve makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Anayasal ve kişisel önemin olmaması (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Murat Talha Bekdemir, B. No: 2020/25956, 25/1/2024: Başvuru, gözaltı tedbirinin haksızlığından doğan zararların tazmini talebiyle açılan davada maddi zararın tazmin edilmemesi, manevi zararın ise yetersiz şekilde tazmin edilmesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, farklı nedenlerle de bazı anayasal güvencelerin ihlal edildiğine ilişkindir.
Kişi bakımından yetkisizlik (9 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Acun Papakçı ve Nuh Bülbül, B. No: 2022/67303, 16/7/2025: Başvuru, şirkete yatırılan paranın iadesi talebiyle açılan dava sırasında yapılan kanuni düzenleme sonucu alacağın tahsili imkânının ortadan kaldırılması nedeniyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 217 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 209, manevi tazminat 5, tbmm'ye çağrı 4, ihlalin tespiti 2, pilot karar 2, 152. madde 1, gereği için gönderme (idare) 1, maddi tazminat 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Son ihlal kararları
- Metin Karacan, B. No: 2021/20950, 1/7/2026: Başvuru; kanun hükmünde kararnameyle kapatılan eğitim kurumunca yapılan taşınmaz satış işleminin muvazaalı olduğu gerekçesiyle taşınmazın mülkiyetinin Hazineye geçirilmesi işleminin iptali istemiyle açılan davada idari merci tarafından tesis edilmiş bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesinin mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkını…
- Alparslan Öztürk, B. No: 2024/10173, 17/6/2026: Başvuru, el konulan zatî demirbaş tabancanın rayiç bedelinin araştırılarak bu bedelin ödenmesi talebinin yargı makamlarınca değerlendirilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Elif Yüksel, B. No: 2023/63852, 5/5/2026: Başvuru, el konulan zatî demirbaş silahın rayiç bedelinin ödenmesi talebinin yargı makamlarınca değerlendirilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Cemile Gezer ve diğerleri, B. No: 2021/9553, 21/4/2026: Başvuru, mülke ulaşılamamasından kaynaklanan zararın tazmini için yapılan idari başvurunun süresinde görülmemesi nedeniyle mülkiyet hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2020 | 1 | 1 | %100 |
| 2021 | 1 | 1 | %100 |
| 2022 | 12 | 12 | %100 |
| 2023 | 44 | 38 | %86 |
| 2024 | 141 | 120 | %85 |
| 2025 | 58 | 32 | %55 |
| 2026 | 18 | 13 | %72 |
Mülkiyet hakkı: bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası