Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 141 kararda bu başlıkta 151 şikâyet inceledi ve 74 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| İhlal | 74 | %49 |
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 33 | %22 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 16 | %11 |
| İhlal olmadığı | 15 | %10 |
| Süre aşımı | 3 | %2 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 3 | %2 |
| Kişi bakımından yetkisizlik | 3 | %2 |
| Başvurunun reddi | 2 | %1 |
| Düşme | 1 | %1 |
| Anayasal ve kişisel önemin olmaması | 1 | %1 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Anayasa Mahkemesi, olay ve olguları somut başvuru ile benzer nitelikte olan Eşref Köse kararında kapalı görüşlerde yapılan konuşmaların sistematik bir şekilde teknik araçla dinlenmesi ve kaydedilmesinin şartlarının kanunla düzenlenmediği gerekçesiyle haberleşme hürriyeti ile özel hayata saygı hakkının ihlal edildiği sonucuna ulaşmıştır (Eşref Köse, § 72). Kanun koyucu anılan karardan sonra 7328 sayılı Kanun ile 5275 sayılı Kanun'un 83. maddesine dördüncü fıkrayı ekleyerek görüşmelerin dinlenmesine ve kaydedilmesine ilişkin bir yasal düzenleme ihdas etmiştir. Bahse konu yasal düzenleme 25/6/2021 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Buna göre somut olayda başvurucuların idareye yaptıkları başvuruların veya İnfaz Hâkimliklerine verdikleri şikâyet dilekçelerinin yeni düzenlemeden sonra olduğu gözetildiğinde kanunilik incelemesinin 5275 sayılı Kanun'un 83. maddesine …
Anayasa Mahkemesi, söz konusu kuralın Anayasa’ya aykırılık iddiasıyla iptaline karar verilmesi istemini 2021/83 Esas numaralı dosyada değerlendirmiştir. Bu doğrultuda kuralın kaydedilme ya da fiziki olarak saklamanın amaçları, verilerin kapsamı, verilerin saklanacağı süre, veri sahibinin hakları, kaydedilen ya da fiziki olarak saklanan yazılı iletişimler içeriği herhangi bir soruşturma veya kovuşturmaya konu edilmemiş ise sonuçlarına ilişkin gerekli güvenliği sağladığı belirtilerek Anayasa'nın 13. ve 20. maddelerine aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır (bkz. §§ 20-22).
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (33 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Ömer Kaya, B. No: 2021/18607, 22/4/2026: Başvuru, başvurucunun koronavirüs hastalığı sebebiyle tedavi görmek için hastanede kaldığı dönemde kullanamadığı telefonla görüş hakkının sonradan tarafına verilmemesi nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Mehmet Ali Albayrak, B. No: 2021/48747, 17/2/2026: Başvuru; kişinin diğer sanıklarla aynı anda duruşmada hazır bulunamadığından bahisle duruşmada hazır bulunma hakkının, mahkûmiyet hükmüne esas alınan tanıkların hükmü veren mahkeme huzurunda dinlenmemesi nedeniyle de doğrudan doğruyalık ilkesi bağlamında hakkaniyete uygun yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Süre aşımı (3 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Timur Demir (2), B. No: 2019/38072, 28/11/2024: Başvuru, mahpusa AİHM tarafından gönderilen mektupların okunması, savcılık mütalaasının tebliğ edilmemesi, mahpusun ödüllerden faydalandırılmaması ve telefonla görüşme gününün öğrenim gören çocuklarla görüşmeyi sağlayacak şekilde belirlenmesi talebinin reddedilmesi nedeniyle haberleşme hürriyeti, maddi ve manevi varlığın korunması hakkı, adil yargılanma hakkı ile aile hayatına saygı hakkının…
- F.K. (2), B. No: 2019/18502, 6/10/2022: Başvuru, ceza infaz kurumu tarafından avukatla görüşme sırasında belge alışverişinin engellenmesi, belgelerin, avukatla ve kurumlarla yapılan yazışmaların okunması ve başvurucuya gelen veya başvurucu tarafından gönderilen mektupların Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'ne (UYAP) kaydedilmesi nedenleriyle özel hayata saygı hakkının ve haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (16 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Hüseyin Çavdar, B. No: 2022/88730, 18/5/2026: Başvuru, anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçundan dolayı verilen mahkûmiyet kararı nedeniyle adil yargılanma hakkının ve çeşitli anayasal hakların ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Muhammet Alkaya ve diğerleri, B. No: 2022/105786, 18/2/2026: Başvuru, beyanları belirleyici ölçüde hükme esas alınan tanıkların sanıklar tarafından sorgulanmasına imkân verilmemesi nedeniyle tanık sorgulama hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Anayasal ve kişisel önemin olmaması (1 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Hüdaverdi Cankara, B. No: 2018/11198, 19/12/2023: aşvuru, ceza infaz kurumunda tutuklu bulunan başvurucunun göndermek istediği boş kâğıtlara el konulması nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Kişi bakımından yetkisizlik (3 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Ömer Bedir, B. No: 2021/47991, 18/5/2026: Başvuru, ceza infaz kurumunda bulunan başvurucuya ailesi tarafından kargo yoluyla gönderilen iki kartpostala ceza infaz kurumu tarafından el konulması nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Zeki Avcı, B. No: 2020/31091, 13/12/2023: Başvuru, kapalı görüşün kayda alınması nedeniyle haberleşme hürriyeti ile özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, şikâyet ve itiraz süreçlerinde alınan Cumhuriyet savcılığı mütalaalarının kendisine tebliğ edilmemesi/bildirilmemesi nedeniyle de adil yargılanma hakkının ihlali iddialarına ilişkindir.
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 74 şikâyette hükmettiği giderimler: yeniden yargılama 47, manevi tazminat 41, ihlalin tespiti 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Manevi tazminata hükmedilen tek başvuruculu kararlarda, karar yılına göre ortanca tutar (en az üç kararın bulunduğu yıllar). Tutar, kararın hükmünde başvurucuya ödenmesine karar verilen toplam manevi tazminattır. Birden çok başvurucunun bulunduğu kararlar, tutar çoğu kez toplam olduğu için hesaba katılmadı:
| Yıl | Karar | Ortanca tutar |
|---|---|---|
| 2019 | 4 | 4.000 TL |
| 2023 | 4 | 15.000 TL |
| 2025 | 4 | 34.000 TL |
| 2026 | 4 | 50.000 TL |
Şikâyet türlerinin karşılaştırması: AYM manevi tazminat tutarları.
Son ihlal kararları
- Ş.Y., B. No: 2021/22846, 18/5/2026: Başvuru, sakıncalı bulunarak alıkonulan mektubun iade edilmemesi nedeniyle haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Nasuh Sert, B. No: 2024/26472, 5/5/2026: Başvuru, ceza infaz kurumunda ses ve görüntü bilişim sistemi üzerinden yapılan telefon görüşmeleri ile görüntülerin dinlenmesi ve kaydedilmesi nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Hamdi Bozkurt (2), B. No: 2021/55131, 5/5/2026: Başvuru; kapalı görüşlerin dinlenerek kaydedilmesi nedeniyle haberleşme hürriyeti ile özel hayata ve aile hayatına saygı hakkının, yargı mercilerinin kararlarında kullandıkları ifade nedeniyle de masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Nevzat Han ve diğerleri, B. No: 2021/52470, 22/4/2026: Başvuru, kapalı görüşlerin dinlenerek kaydedilmesi nedeniyle özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı ile haberleşme hürriyetinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2014 | 1 | 0 | %0 |
| 2015 | 3 | 1 | %33 |
| 2016 | 4 | 0 | %0 |
| 2017 | 6 | 4 | %67 |
| 2018 | 10 | 1 | %10 |
| 2019 | 11 | 5 | %45 |
| 2020 | 14 | 4 | %29 |
| 2021 | 7 | 1 | %14 |
| 2022 | 11 | 5 | %45 |
| 2023 | 23 | 15 | %65 |
| 2024 | 21 | 13 | %62 |
| 2025 | 25 | 17 | %68 |
| 2026 | 15 | 8 | %53 |
Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı: bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası