Diyetisyen ve diğer sağlık meslek mensupları için örtülü veya açık reklam yasaktır; tanıtım, adres, iletişim, unvan ve koruyucu-geliştirici bilgilerle sınırlıdır (Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik m. 5). Öncesi-sonrası fotoğraf, hasta yorumu ve teşekkür paylaşımı, indirim ve kampanya ile sponsorlu yayın yasaktır. Hekim dışı meslek mensubunun tanı veya tedavi iddiası taşıyan paylaşımı "yetkisiz sağlık hizmeti" sayılır ve savcılığa bildirilir; bu fiil 2024'ten beri bir yıldan üç yıla kadar hapis gerektiren suçtur (3359 sayılı Kanun ek m. 11/2).

Bu yazı kuralları diyetisyen örnekleriyle anlatır; aynı kurallar fizyoterapist, klinik psikolog, dil ve konuşma terapisti ve diğer sağlık meslek mensupları için de geçerlidir.

Neler paylaşılabilir?

Yönetmelik sağlık meslek mensuplarını, ruhsatlı sağlık kuruluşlarını ve sağlık hizmeti sunmaya yetkisi bulunmayan kişileri kapsar (m. 2). Tanıtım ve bilgilendirme şu ilkelere uyulması şartıyla serbesttir (m. 5/1):

  • İçerik sınırı: Adres ve iletişim bilgileri ile hizmet verilen sağlık alanıyla ilgili sağlığı koruyucu ve geliştirici bilgiler.
  • Bilgilendirmeyi yetkili kişi yapar: Sağlık hizmetiyle ilgili bilgilendirme yalnız konusunda hukuken yetkili sağlık meslek mensubu tarafından yapılabilir.
  • Bilimsel doğruluk: Doğruluğu bilimsel ve klinik olarak kanıtlanmamış yöntemlerle hastalıkların tedavi edildiği veya tedaviye yardımcı olunduğu söylenemez; araştırma sonuçları ve istatistikler olduğundan farklı sunulamaz.
  • İnternet sitesi: Bilgilendirmenin son güncelleme tarihi ve site editörünün iletişim bilgisi açıkça yazılır.
  • Hekim dışı meslek mensupları: Serbest çalışan diyetisyen, fizyoterapist ve diğer meslek mensupları, sağlık beyanı içermemek ve tanı ve tedaviye yönelik olmamak kaydıyla mesleki yetki alanlarında tanıtım ve bilgilendirme yapabilir (m. 10/7).

Örnek: "Dengeli kahvaltı için öneriler" başlıklı genel bir paylaşım koruyucu bilgi niteliğindedir. "Programımla insülin direncinden kurtulun" gibi bir paylaşım ise sağlık beyanı ve tedavi iddiası içerir.

Tanıtım Yönetmeliği m. 5, 7

Yasak paylaşımlar

  • Öncesi-sonrası görseller: Tedavinin etkilerini kıyaslayan ve talep oluşturan öncesi ve/veya sonrası görseller yasaktır (m. 7/1).
  • Hasta görselleri: Ancak hastanın veya küçükse velisinin yazılı açık rızasıyla (EK-1 onam formu), gerçeğe aykırı makyaj ve sonradan düzeltme olmadan, işlem ve görüntü tarihi yazılarak paylaşılabilir; hasta izni her zaman geri çekebilir; izin karşılığında ödeme, indirim veya hediye verilemez (m. 7/1-b, c, d, e).
  • Yorum ve teşekkür: Hastaların teşekkür ilanı izlenimi veren paylaşımlar ve görsellere ilişkin hasta yorumları paylaşılamaz; görsel içerikli paylaşımlar yoruma kapatılır (m. 5/1-f, 7/1-f).
  • Üstünlük iddiası: Hizmetin diğerlerinden farklı veya üstün olduğu algısını yaratan, bilgi eksikliğini istismar eden içerik ve daha iyi olduğu izlenimini veren mekân, cihaz veya personel görselleri yasaktır (m. 5/1-ı, 7/1-i).
  • Kampanya ve sponsorluk: Özendirme, çekiliş ve hediye gibi pazarlama yöntemleri ve bunların reklamı yasaktır; görsel paylaşımlar sponsorlu veya ücret karşılığı yayınlatılamaz (m. 5/1-l, 7/1-ı).
  • İzinsiz mesaj: Kişilerin bilgi ve rızası olmadan telefonla aranamaz; kısa mesaj, e-posta veya sosyal medya iletisiyle reklam gönderilemez (m. 5/1-k).
  • Yönlendirme: Danışmanlık veya bilgilendirme gerekçesiyle aracı kuruluşlar ya da yayın kanalları üzerinden belirli bir meslek mensubuna yönlendirme yapılamaz (m. 5/1-ğ).
  • Paylaşanların sorumluluğu: Yönetmeliğe aykırı içeriği yapanlar ile paylaşanlar aynı derecede sorumludur (m. 5/2). Görsel içerikli paylaşımların başkası tarafından yapılması meslek mensubunun sorumluluğunu kaldırmaz (m. 7/1-h).

Ofis, tabela ve takviye satışı

  • Ruhsat: Diyetisyen 2025'ten beri il sağlık müdürlüğünden ruhsat alarak "özel sağlık meslek hizmet birimi" açabilir. Ruhsatsız olarak danışmanlık, koçluk veya başka bir ad altında sağlık hizmeti sunamaz (Serbest Meslek İcrası Yönetmeliği m. 21/9). Ayrıntı: sağlık meslek hizmet birimi nasıl açılır.
  • Takviye ve kozmetik satılamaz: Birimde mesleki yetki kapsamındaki liste dışında ilaç, tıbbi malzeme, kozmetik ürün, gıda takviyesi ve benzeri ürün bulundurulamaz ve satılamaz (m. 21/4).
  • "Uzman" ibaresi: Tabela ile basılı ve elektronik materyallerde meslek mensubunun adı ve unvanı dışında isim, meslek adı veya "uzman" ibaresi kullanılamaz; akademik unvan, meslek unvanından sonra ve aynı büyüklükte yazılabilir (m. 19). Tanıtımlarda tıpta uzmanlık dalları dışında uzmanlık unvanı yazılamaz (Tanıtım Yönetmeliği m. 5/1-e).
  • Hastalar için hekim planı: Hasta bireylere beslenme programı hekimin tanı koyduğu ve yönlendirdiği durumlarda düzenlenir (1219 sayılı Kanun ek m. 13/ç; Serbest Meslek İcrası Yönetmeliği m. 16/2).

Denetim, ceza ve suç riski

  • Tarama ve komisyon: Bakanlık ve il sağlık müdürlükleri basın ve internet sitelerini düzenli tarar; sosyal medya paylaşımlarını resen veya ihbar ve şikâyet üzerine inceler. Aykırılık, valilik onayıyla kurulan Sağlıkta Bilgilendirme Tanıtım Faaliyetleri İl Değerlendirme Komisyonunda otuz gün içinde karara bağlanır ve Ticaret Bakanlığındaki Reklam Kuruluna bildirilir (m. 8).
  • Sağlık tesisleri: İki kez uyarı; bir yıl içinde üçüncü aykırılıkta ilgili birimin faaliyeti üç gün durdurulur (m. 10/2). 2025'ten beri özel sağlık kuruluşlarının tanıtım sınırını aşan reklamı için en az 100.000 TL, önceki ay brüt hizmet gelirinin yüzde ikisine kadar idari para cezası öngörülür; tekrarında ceza bir kat artar, üçüncüsünde faaliyet on güne kadar durdurulur (3359 sayılı Kanun ek m. 11).
  • Yetkisiz hizmet sayılması: Hekim dışı meslek mensuplarının mesleki yetki ihlalleri, sağlık beyanı içeren tıbbi tedaviye yönelik faaliyetleri ve yönetmeliğe aykırı tanıtımları yetkisiz sağlık hizmeti sunumu sayılır ve savcılığa suç duyurusunda bulunulur (m. 10/7). Yetkisiz veya ruhsatsız yerlerin faaliyeti derhal durdurulur (m. 10/6).
  • Ceza: Ruhsatsız veya yetkisiz olarak sağlık hizmeti veren veya verdirenler 1 Mart 2024'ten beri bir yıldan üç yıla kadar hapis ve yirmi bin güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılır (3359 sayılı Kanun ek m. 11/2).
  • Erişim engeli: İnsan sağlığını tehlikeye düşüren veya tedaviyi engelleyen içerikler için 5651 sayılı Kanun uyarınca erişim engeli istemiyle suç duyurusunda bulunulur (m. 10/8).

Uyarı, faaliyet durdurma veya para cezası işlemine karşı dava açma süresi kural olarak tebliğden itibaren 60 gündür (2577 sayılı Kanun m. 7). Ergoterapi ve dil-konuşma merkezlerinin MEB ile ilgili sorunları için: ergoterapi ve dil-konuşma merkezi nasıl açılır.

Sık sorulan sorular

Diyetisyenin reklam yapması yasak mı?

Evet. Sağlık hizmet sunumunda örtülü veya açık reklam yapmak ve yaptırmak yasaktır; yalnız tanıtım ve bilgilendirme yapılabilir ve bu, adres ve iletişim bilgileri, unvan ile hizmet verilen alanla ilgili koruyucu ve geliştirici bilgilerle sınırlıdır (Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik m. 5/1). Ruhsatlı sağlık meslek hizmet birimleri de talep yaratmaya yönelik reklam yapamaz (Serbest Meslek İcrası Yönetmeliği m. 20/4).

Instagramda diyetisyen paylaşım yapabilir mi?

Yapabilir, ama sınırlı. Sağlıklı beslenmeye ilişkin koruyucu ve geliştirici bilgiler paylaşılabilir; sağlık beyanı içeren, tanı veya tedaviye yönelik, abartılı veya talep yaratan içerik paylaşılamaz. Sosyal medyada yönetmeliğe aykırı paylaşım yapanlar ile paylaşanlar aynı derecede sorumludur (Tanıtım Yönetmeliği m. 5/2, 10/7).

Diyetisyen öncesi-sonrası fotoğrafı paylaşabilir mi?

Hayır. Tedavinin etkilerini kıyaslayan ve talep oluşturan öncesi ve/veya sonrası görselleri yasaktır. Hastaya ait diğer görseller ancak hastanın yazılı açık rızasıyla, gerçeğe aykırı düzeltme yapılmadan, işlem ve görüntü tarihi belirtilerek ve yorumlara kapatılarak paylaşılabilir; rıza karşılığında indirim veya hediye verilemez (Tanıtım Yönetmeliği m. 7).

Danışan yorumları ve teşekkür mesajları paylaşılabilir mi?

Hayır. Hastaların teşekkür ilanında bulunduğu izlenimini veren faaliyetler yasaktır; başka mecralarda yapılmış olsa da görsellere ilişkin hasta yorumları paylaşılamaz ve görsel içerikli paylaşımlar yoruma kapatılmalıdır (Tanıtım Yönetmeliği m. 5/1-f, 7/1-f).

Diyetisyen indirim, kampanya veya çekiliş yapabilir mi?

Hayır. Sağlık hizmetleri özendirme, çekiliş ve hediye gibi pazarlama amaçlarıyla sunulamaz ve bu amaçla reklam ve tanıtım yapılamaz; görsel paylaşımlar sponsorlu veya ücretli yayınlatılamaz (Tanıtım Yönetmeliği m. 5/1-l, 7/1-ı).

Diyetisyen gıda takviyesi satabilir mi?

Ruhsatlı sağlık meslek hizmet biriminde mesleki yetki kapsamındaki tıbbi malzeme ve ilaç listesi dışında ilaç, tıbbi malzeme, kozmetik ürün, gıda takviyesi ve benzeri ürün bulundurulamaz ve satılamaz (Serbest Meslek İcrası Yönetmeliği m. 21/4).

Diyetisyen "uzman" unvanını kullanabilir mi?

Tanıtımlarda 1219 sayılı Kanundaki tıpta uzmanlık dalları dışında uzmanlık unvanı yazılamaz (Tanıtım Yönetmeliği m. 5/1-e). Sağlık meslek hizmet biriminin tabelası ile basılı ve elektronik materyallerinde meslek mensubunun adı ve unvanı dışında başka isim, meslek adı veya "uzman" ibaresi kullanılamaz; akademik unvan, meslek unvanından sonra ve aynı büyüklükte yazılabilir (Serbest Meslek İcrası Yönetmeliği m. 19).

Reklam yasağına uymamanın cezası nedir?

Aykırı tanıtımı il değerlendirme komisyonu inceler ve Reklam Kuruluna bildirir. Sağlık tesisi iki kez uyarılır, bir yıl içinde üçüncüsünde ilgili birimin faaliyeti üç gün durdurulur (Tanıtım Yönetmeliği m. 8, 10/2). 2025'ten beri özel sağlık kuruluşlarının reklamı için en az 100.000 TL idari para cezası öngörülür (3359 sayılı Kanun ek m. 11). Hekim dışı meslek mensubunun sağlık beyanı içeren veya tanı-tedaviye yönelik tanıtımı yetkisiz sağlık hizmeti sayılır ve suç duyurusuna konu olur (Tanıtım Yönetmeliği m. 10/7; 3359 sayılı Kanun ek m. 11/2).

Muhammet Zeyd Targal
Yazar

Muhammet Zeyd Targal

Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. Sağlık Hizmetlerinde Tanıtım ve Bilgilendirme Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik (RG 29.07.2023, 32263) m. 2, 5, 7, 8, 10
  2. Sağlık Meslek Mensuplarının Serbest Meslek İcrası Hakkında Yönetmelik (RG 29.03.2025, 32856) m. 16, 19, 20, 21
  3. 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu ek m. 11 (7496 ve 7557 sayılı Kanunlarla değişik); 1219 sayılı Kanun ek m. 13; 2577 sayılı Kanun m. 7