Kusuru olmaksızın istinaf, temyiz veya itiraz süresini kaçıran kişi, engelin kalktığı günden itibaren iki hafta içinde eski hale getirme isteyebilir (CMK m. 40/1, 41/1). Kanun yolu hakkı kararda kendisine bildirilmeyen kişi kusursuz sayılır (m. 40/2). Dilekçe hükmü veren mahkemeye verilir ve kaçırılan istinaf veya temyiz başvurusu aynı anda yapılır. İstemi, süresinde başvurulsaydı esası inceleyecek üst mahkeme karara bağlar (m. 42/1). Kabul kararı kesindir, ret kararına itiraz edilebilir; dilekçe infazı durdurmaz (m. 42/2-3).

Yargıtay kararlarında belirleyici soru şudur: Süre, sanığın elinde olmayan bir nedenle mi kaçtı, yoksa usulüne uygun bir tebliğ veya açıklama yapılmış mıydı? Bu yazı kabul ve ret örneklerini, dilekçenin içeriğini ve sık yapılan usul hatalarını gösterir. Kararın hangi anda kesinleştiğini ceza kararı ne zaman kesinleşir yazısı anlatır.

Kusursuzluk

Hangi durumda kusursuz sayılırsınız?

  • Kararda kanun yolu doğru gösterilmemişse. Mahkeme kararda başvurulabilecek kanun yolunu, süresini, merciini ve şeklini yazmak zorundadır (CMK m. 34/2). Bu bildirim yapılmamışsa kişi kanun gereği kusursuz sayılır (m. 40/2). Yargıtay 2. Ceza Dairesi, yüzlerine karşı açıklanan hükümde "tebliğden itibaren 7 gün" yazılması yüzünden süreyi kaçıran sanıkların eski hale getirme istemini kabul etti (E. 2006/9872, K. 2006/19632, 6.12.2006). 3. Ceza Dairesi, temyiz merciinin gösterilmediği kararda sürenin hiç işlemediğini kabul etti (E. 2011/2503, K. 2011/7197, 25.5.2011).
  • Tebligat usulsüzse. 2. Ceza Dairesi, sanığın işyerinde bulunmadığı ve geçici olarak başka yere gittiği tutanağa yazılmadan yapılan tebliği usulsüz saydı, istemi kabul edip hükmü esastan inceledi (E. 2011/16614, K. 2011/40051, 30.11.2011). Usulsüz tebliğde, kararı öğrendiğinizi beyan ettiğiniz tarih tebliğ tarihi sayılır (Tebligat Kanunu m. 32); dilekçede bu tarihi açıkça yazın.
  • Elinizde olmayan bir engel varsa. Kanun engel türlerini saymaz; ölçüt kusursuzluktur. Ağır hastalık, kaza veya doğal afet gibi süreyi kullanmanızı imkânsız kılan olayı tarihleriyle ve belgesiyle (hastane kaydı, epikriz, resmî yazı) gösterirsiniz (m. 41/2).

Yargıtay hangi istemleri reddediyor?

  • Tebligat usulüne uygunsa "karar bana ulaşmadı" demek. Sanığın bildirdiği adreste birlikte oturduğu eşine yapılan tebliğ geçerli sayıldı; on yılı aşkın süre sonra yapılan istem "geçerli bir sebebe dayanmadığı" için reddedildi (12. CD, E. 2024/193, K. 2024/2459, 16.5.2024). Cezaevinde sanığa bizzat yapılan tebliğe karşı, kararın tebliğ edilmediğine ilişkin beyan da yeterli görülmedi (12. CD, E. 2023/2732, K. 2025/721, 20.1.2025).
  • Hüküm yüzünüze açıklanmış ve kanun yolu doğru bildirilmişse. Usulüne uygun açıklanan hükmü yaklaşık iki yıl sonra temyiz eden sanığın istemi (2. CD, E. 2023/5183, K. 2024/6279, 22.4.2024) ve 2015'te kesinleşen hükme 2024'te yapılan istem (12. CD, E. 2024/3202, K. 2024/6647, 21.11.2024) reddedildi.
  • Geçirilmiş bir süre yoksa. Hüküm, müdafiin temyizi üzerine Yargıtay'ca onanarak kesinleşmişse eski hale getirilecek bir süre kalmaz (19. CD, E. 2018/7405, K. 2019/354, 17.1.2019).
Tuzak

Kanun yolu açıklamasındaki her eksiklik süresiz başvuru hakkı vermez. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, kanun yolu bildirimi eksik olan hükmü tebliğden üç ay on altı gün sonra, eski hale getirme istemeden temyiz eden müdafiin başvurusunun reddini yerinde buldu (E. 2011/7334, K. 2011/2170, 3.11.2011). Eksikliğe dayanacaksanız eski hale getirme istemini açıkça ve öğrendiğiniz günden itibaren iki hafta içinde yapın.

Dilekçe

Süre, dilekçe ve karar mercii

  1. Süre: engelin kalkmasından itibaren iki hafta (CMK m. 41/1; 1 Haziran 2024'ten önce yedi gündü). Süre, hafta olarak belirlendiği için başladığı günün iki hafta sonraki aynı adlı gününün mesai bitiminde biter (m. 39/2).
  2. Nereye: süreye uyulsaydı usul işlemini yapacak mahkemeye; istinaf ve temyizde hükmü veren mahkemeye (m. 41/1). Tutukluysanız dilekçeyi cezaevi müdürüne verebilirsiniz (m. 263).
  3. İçerik: sürenin geçmesinde kusurunuz olmadığını gösteren olgular ve belgeler (m. 41/2). Tebligat mazbatasının örneğini mahkeme kaleminden alıp eksikliği somut olarak gösterin: evrakı kimin aldığı, tebliğ memurunun hangi nedeni yazdığı, sizin o tarihte nerede olduğunuz.
  4. Kaçırılan başvuru: dilekçe verildiği anda yapılamayan usul işlemi de yerine getirilir (m. 41/2). Yokluğunuzda verilen hükümde eski hale getirme süresi içinde istinaf süresi de işler ve ayrıca istinaf isteminde bulunmanız gerekir (m. 274/1; temyiz için m. 292). İstinaf veya temyiz dilekçenizi eski hale getirme dilekçesiyle birlikte verin.
  5. İnfaz: dilekçe kararın yerine getirilmesini durdurmaz; mahkeme infazı erteleyebilir (m. 42/3). Ertelemeyi ayrıca isteyin.

Kim karar verir? Süresinde başvurulsaydı esasa hangi mahkeme hükmedecek idiyse, eski hale getirme istemine de o karar verir (m. 42/1): istinafta bölge adliye mahkemesi, temyizde Yargıtay. Yargıtay, istemi kendisi incelemesi gerekirken ilk derece mahkemesinin verdiği ret kararlarını hukuken geçersiz veya yok hükmünde saydı (2. CD, E. 2011/16614, K. 2011/40051; 2. CD, E. 2023/5183, K. 2024/6279). Hükmü veren mahkeme başvurunuzu süre aşımı gerekçesiyle reddederse, ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesinden veya Yargıtay'dan bu konuda karar vermesini isteyin (m. 276/2, 296/2).

İstemin kabulüne ilişkin karar kesindir; reddine itiraz edilebilir (m. 42/2).

Öteki süreler

Eski hale getirme, Ceza Muhakemesi Kanunu'nda öngörülen süreler için düzenlenmiş genel bir yoldur (m. 40); itiraz süreleri için de kullanılır. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru süresi ise ayrı bir rejime tabidir; haklı mazeret nedeniyle süreyi kaçıranların izleyeceği yol AYM'de süre aşımı ve haklı mazeret yazısında anlatılır. İstinaf ve temyiz dilekçesinin içeriği için istinaf ve temyiz yazılarına bakın.

Sık sorulanlar

Eski hale getirme hakkında sık sorulan sorular

Eski hale getirme nedir?

Kusuru olmadan bir süreyi kaçıran kişinin, o süre içinde yapamadığı işlemi yapabilmesi için mahkemeden istediği karardır (CMK m. 40/1). İstem kabul edilirse kaçırılan istinaf, temyiz veya itiraz başvurusu süresinde yapılmış sayılır ve kesinleşme ortadan kalkar.

Ceza davasında eski hale getirme süresi ne kadar?

Engelin kalktığı günden itibaren iki haftadır (CMK m. 41/1). Bu süre 1 Haziran 2024'te yedi günden iki haftaya çıkarıldı. Engelin kalktığı gün, örneğin kararın varlığını ilk öğrendiğiniz ya da hastaneden çıktığınız gündür; kararın verildiği gün değildir.

İstinaf süresini kaçırdım, ne yapmalıyım?

Kaçırma nedeniniz sizden kaynaklanmıyorsa, örneğin tebligat usulsüzse, karardaki kanun yolu açıklaması eksik veya yanlışsa ya da elinizde olmayan bir engel varsa, engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde eski hale getirme dilekçesini ve istinaf dilekçesini birlikte verin. Kusursuzluğunuzu gösteren belgeleri ekleyin (CMK m. 41/2, 274/1).

Eski hale getirme dilekçesi nereye verilir, kim karar verir?

Dilekçe, süreye uyulsaydı işlemi yapacak mahkemeye, yani istinaf veya temyiz için hükmü veren mahkemeye verilir (CMK m. 41/1). Karar ise süresinde başvurulsaydı esası inceleyecek mahkemenindir: istinafta bölge adliye mahkemesi, temyizde Yargıtay (m. 42/1). Yargıtay, bu konuda ilk derece mahkemesinin verdiği ret kararlarını hukuken geçersiz sayıyor.

Eski hale getirme talebi reddedilirse ne olur?

Kabul kararı kesindir; ret kararına itiraz edilebilir (CMK m. 42/2). İtiraz, kararı öğrendiğiniz günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie verilir (m. 268/1).

Eski hale getirme istemi cezaevine girişi durdurur mu?

Hayır. Eski hale getirme dilekçesi kararın infazını durdurmaz; ancak mahkeme infazı erteleyebilir (CMK m. 42/3). Bu yüzden dilekçede infazın ertelenmesini ayrıca ve gerekçesiyle isteyin.

Avukat Ertuğrul Targal
Yazar

Av. Ertuğrul Targal

Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları alanlarında sürdürmektedir.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 34, 39-42, 263, 268, 274, 276, 292 ve 296
  2. 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 32
  3. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2006/9872, K. 2006/19632, 6.12.2006
  4. Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2011/2503, K. 2011/7197, 25.5.2011
  5. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2011/16614, K. 2011/40051, 30.11.2011
  6. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2011/7334, K. 2011/2170, 3.11.2011
  7. Yargıtay 19. Ceza Dairesi, E. 2018/7405, K. 2019/354, 17.1.2019
  8. Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2023/5183, K. 2024/6279, 22.4.2024
  9. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2024/193, K. 2024/2459, 16.5.2024
  10. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2024/3202, K. 2024/6647, 21.11.2024
  11. Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2023/2732, K. 2025/721, 20.1.2025