Bir ceza mahkûmiyeti, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde istinaf yoluna başvurulmazsa bu sürenin bitimiyle kesinleşir (CMK m. 273/1, 275/1). İstinafa başvurulduysa bölge adliye mahkemesinin kesin nitelikteki kararıyla ya da temyiz süresinin dolmasıyla, temyize gidildiyse Yargıtay'ın kararıyla kesinleşir. Kesinleşmeyen mahkûmiyet infaz edilemez (5275 sayılı Kanun m. 4); kesinleşen hapis cezası için Cumhuriyet başsavcılığı çağrı kâğıdı gönderir veya yakalama emri çıkarır.
Kesinleşme tarihi; cezaevine giriş, adli sicil kaydı, Anayasa Mahkemesine bireysel başvurunun otuz günlük süresi ve paraya çevrilen cezanın ödeme takvimi için başlangıç noktasıdır. Bu yazı kesinleşme anını karar türüne göre gösterir. İstinaf ve temyiz dilekçesinin nasıl yazılacağını istinaf ve temyiz yazıları anlatır.
Karar türüne göre kesinleşme anı
| Karar | Kanun yolu | Kesinleşme anı |
|---|---|---|
| Hapisten çevrilmeyen, sonuç olarak 15.000 TL'ye kadar adli para cezası; üst sınırı 500 günü geçmeyen adli para cezası gerektiren suçtan beraat | Yok (CMK m. 272/3) | Karar verildiği anda |
| İlk derece mahkemesinin öteki hükümleri, hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) dahil | İstinaf, iki hafta (m. 273/1; HAGB için m. 231/12) | Taraflardan hiçbiri süresinde başvurmazsa sürenin bitiminde |
| Beş yıl veya daha az hapis cezası ya da adli para cezası için istinaf başvurusunun esastan reddi; beş yıl veya daha az hapsi artırmayan bölge adliye kararı | Yok (m. 286/2-a, b) | Bölge adliye mahkemesi kararıyla |
| Kanunda üst sınırı iki yıla kadar hapis gerektiren suçlar (bölge adliye mahkemesinin ilk kez verdiği mahkûmiyet hariç) ve yalnız adli para cezası gerektiren suçlar | Yok (m. 286/2-d, e) | Bölge adliye mahkemesi kararıyla |
| On yıl veya daha az hapis gerektiren suçtan beraat kararına karşı istinafın esastan reddi; düşme, ceza verilmesine yer olmadığı ve güvenlik tedbiri kararlarının istinaf incelemesi | Yok (m. 286/2-g, h) | Bölge adliye mahkemesi kararıyla |
| Öteki bölge adliye mahkemesi kararları; örneğin beş yıldan fazla hapis cezasına ilişkin kararlar | Temyiz, iki hafta (m. 291/1) | Temyiz süresi geçince ya da Yargıtay'ın onama kararıyla |
| On beş yıl ve daha fazla hapis cezası | Bölge adliye mahkemesi başvuru olmasa da resen inceler (m. 272/1) | Resen incelemenin ve varsa temyizin sonunda |
| Basit yargılama usulüyle verilen hüküm | İtiraz, iki hafta (m. 252) | İtiraz edilmezse sürenin bitiminde (m. 252/1). İtiraz edilirse başka bir asliye ceza mahkemesi duruşma açıp genel hükümlere göre yeni hüküm kurar; bu hükmün kesinleşmesi yukarıdaki kurallara bağlıdır |
Listede yer alan kesinlik kuralları kanunun sayımına göredir; kararınızın hangi satıra girdiğini hüküm fıkrasının sonundaki kanun yolu açıklaması gösterir. Mahkeme bu açıklamayı yazmak zorundadır (CMK m. 34/2). Açıklama yanlış veya eksikse ve bu yüzden süre kaçtıysa kanun sizi kusursuz sayar (m. 40/2); bunun yolu eski hale getirme istemidir.
Hüküm, kanun yoluna başvurabilecek herkesin (sanık, Cumhuriyet savcısı, katılan) süresi dolmadan kesinleşmez. Sanık başvurmasa da Cumhuriyet savcısı veya katılan süresinde istinafa başvurursa hüküm kesinleşmez (m. 275/1). Sanık ise başvurusundan, merci karar verene kadar vazgeçebilir; müdafiin vazgeçmesi vekâletnamede özel yetki ister (m. 266).
İki haftalık süre nasıl hesaplanır?
- Başlangıç: 1 Haziran 2024'ten beri istinaf ve temyiz süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten başlar (CMK m. 273/1, 291/1; 7499 sayılı Kanun). Duruşmada hükmün yüzünüze okunması süreyi başlatmaz. Bu tarihten önce açıklanan hükümlerde eski kurallar uygulanır: istinaf için hükmün açıklanmasından (yokluğunuzda açıklandıysa tebliğden) itibaren yedi gün, temyiz için on beş gün.
- Bitiş: hafta olarak belirlenen süre, tebliğ gününün son haftadaki aynı adlı gününün mesai bitiminde sona erer (m. 39/2). Gerekçeli karar size 7 Ekim 2026 Çarşamba günü tebliğ edildiyse son gün 21 Ekim 2026 Çarşamba'dır. Son gün tatile rastlarsa süre tatilin ertesi günü biter (m. 39/4).
- Elektronik tebligat: e-tebligat, adresinize ulaştığı günü izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (Tebligat Kanunu m. 7/a). Süre bu tarihten başlar; açtığınız gün değil.
- Kapıya yapıştırma: tebliğ memuru sizi adreste bulamaz ve evrakı muhtara bırakırsa, ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih tebliğ tarihi sayılır (Tebligat Kanunu m. 21/1).
- Avukatınız varsa: vekil aracılığıyla takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır; kanun, kararların sanığa tebliğine ilişkin ceza muhakemesi hükümlerini saklı tutar (Tebligat Kanunu m. 11/1). Kararın hem size hem avukatınıza tebliğ edildiği durumda süreyi en erken tebliğ tarihine göre hesaplamak, süre kaçırma riskini ortadan kaldırır.
- Tutukluysanız: istinaf veya temyiz beyanınızı cezaevi müdürüne yapabilir ya da dilekçenizi ona verebilirsiniz; müdürün tutanak düzenlemesiyle kanun yolu süresi kesilmiş sayılır (CMK m. 263).
Süresi geçmiş başvuruyu hükmü veren mahkeme reddeder. Ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesinden (temyizde Yargıtay'dan) bu konuda karar vermesini isteyebilirsiniz; bu istek infazı durdurmaz (CMK m. 276, 296).
Kesinleşme şerhi ve hatalı şerh
Mahkeme, kesinleşen kararın altına kesinleşme tarihini yazar; bu kayda kesinleşme şerhi denir. Şerhli karar örneğini mahkeme kaleminden isteyebilirsiniz; avukatınız dosyayı UYAP üzerinden görür. Şerh, kanun yolu sürelerinin geçtiği varsayımına dayanır. Tebligat usulsüzse süre hiç başlamamıştır ve şerh hatalıdır.
Yargıtay kararlarında üç durum öne çıkar:
- Kanun yolu açıklaması eksik tebliğ edilen karar kesinleşmez. Yargıtay 11. Ceza Dairesi, kanun yolunun mercii, süresi ve başlangıcı gösterilmeden tebliğ edilen bir HAGB kararını henüz kesinleşmemiş saydı; kanun yararına bozma istemini bu yüzden reddetti ve gerekçeli kararın usulüne uygun tebliğini istedi (E. 2009/16754, K. 2010/3756, 2.4.2010). 3. Ceza Dairesi, temyiz merciinin gösterilmediği kararda sürenin işlemeye başlamadığını kabul etti ve dört ay sonra yapılan temyiz başvurusunu esastan inceledi (E. 2011/2503, K. 2011/7197, 25.5.2011).
- Usulsüz tebligat süreyi başlatmaz. 2. Ceza Dairesi, sanığın işyerinde bulunmadığı ve geçici olarak başka yere gittiği tutanağa yazılmadan yapılan tebligatı usulsüz saydı, eski hale getirme istemini kabul edip temyizi inceledi (E. 2011/16614, K. 2011/40051, 30.11.2011). Usulsüz tebligatta muhatabın tebliği öğrendiğini beyan ettiği tarih tebliğ tarihi sayılır (Tebligat Kanunu m. 32); süre o günden başlar.
- Usulüne uygun tebligata karşı "bana ulaşmadı" demek yetmez. Sanığın bildirdiği adreste birlikte oturduğu eşine yapılan tebliğ (12. CD, E. 2024/193, K. 2024/2459, 16.5.2024) ve cezaevinde kendisine bizzat yapılan tebliğ (12. CD, E. 2023/2732, K. 2025/721, 20.1.2025) geçerli sayıldı; yıllar sonra yapılan başvurular reddedildi.
Şerhin hatalı olduğunu düşünüyorsanız tebligat mazbatasının örneğini mahkeme kaleminden alın; tebliğ tarihini, evrakı kimin aldığını ve tebliğ memurunun yazdığı nedeni kontrol edin. Usulsüzlük varsa kanun yolu dilekçenizi tebligatın neden usulsüz olduğunu ve kararı hangi gün öğrendiğinizi açıklayarak verin; aynı dilekçede eski hale getirme de isteyin.
Kesinleşmeden sonra ne olur?
- İnfaz: mahkeme kesinleşen hükmü Cumhuriyet başsavcılığına gönderir (5275 sayılı Kanun m. 5). Savcılık hapis cezası için çağrı kâğıdı gönderir; hükümlü tebliğden itibaren on gün içinde gelmezse yakalama emri çıkarılır (m. 19/1). Kasıtlı suçlarda üç yıldan, taksirli suçlarda beş yıldan fazla hapis cezasında doğrudan yakalama emri çıkarılır (m. 19/2). Çağrı kâğıdı hükümdeki adrese gönderilir; adres değiştiyse yeni adresi bildirmezseniz eski adrese yapılan tebligat geçerli sayılır (m. 20/3).
- Paraya çevrilen ceza ve adli para cezası: savcılık ödeme emri gönderir; ödeme süresi ve taksit kuralları hapis cezasının paraya çevrilmesi yazısında anlatılır.
- Anayasa Mahkemesi: bireysel başvuru, kanun yollarının tükendiği kesin kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır; süre hesabının ayrıntısı başvuru süresi yazısındadır.
- Olağanüstü yollar: yeni delil veya olgu ortaya çıkarsa yargılamanın yenilenmesi istenebilir; kesinleşmiş hükümdeki hukuka aykırılık için Adalet Bakanlığından kanun yararına bozma talep edilebilir (CMK m. 309).
Ceza kararının kesinleşmesi hakkında sık sorulan sorular
Ceza kararı ne zaman kesinleşir?
Gerekçeli karar size tebliğ edildikten sonra iki hafta içinde kimse istinafa başvurmazsa karar bu sürenin bittiği gün kesinleşir (CMK m. 273/1, 275/1). İstinafa başvurulduysa bölge adliye mahkemesinin kesin nitelikteki kararıyla ya da temyiz süresinin dolmasıyla; temyize gidildiyse Yargıtay'ın kararıyla kesinleşir. Savcı ve katılan da başvurabildiği için onların süresinin de dolması gerekir.
Asliye ceza mahkemesi kararı ne zaman kesinleşir?
Hapis cezasından çevrilmeyen 15.000 TL'ye kadar adli para cezaları ve kanunda kesin olduğu yazılı kararlar baştan kesindir (CMK m. 272/3). Öteki kararlar, istinaf süresi geçince ya da istinaf incelemesi bitince kesinleşir. Beş yıl veya daha az hapis cezası bölge adliye mahkemesince esastan onanırsa (istinaf başvurusu esastan reddedilirse) Yargıtay'a gidilemez; karar o anda kesinleşir (m. 286/2-a).
Ağır ceza mahkemesi kararı ne zaman kesinleşir?
On beş yıl ve daha fazla hapis cezaları, başvuru olmasa bile bölge adliye mahkemesince resen incelenir (CMK m. 272/1). Beş yıldan fazla hapis cezalarında bölge adliye mahkemesi kararı temyiz edilebilir; karar, temyiz süresi geçince veya Yargıtay temyiz istemini esastan reddedip hükmü onadığında kesinleşir.
İstinaf süresi ne zaman başlar?
1 Haziran 2024'ten beri verilen hükümlerde istinaf ve temyiz süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273/1, 291/1). Duruşmada hükmün yüzünüze okunması süreyi başlatmaz. Süre, tebliğ gününün iki hafta sonraki aynı adlı gününün mesai bitiminde sona erer; son gün tatile rastlarsa tatilin ertesi günü biter (m. 39).
Karar kesinleşince cezaevine ne zaman girilir?
Kesinleşen hapis cezası Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir. Savcılık hükümlüye çağrı kâğıdı gönderir; hükümlü tebliğden itibaren on gün içinde gelmezse yakalama emri çıkarılır. Kasıtlı suçlarda üç yıldan, taksirli suçlarda beş yıldan fazla hapis cezasında çağrı kâğıdı gönderilmeden doğrudan yakalama emri çıkarılır (5275 sayılı Kanun m. 19, 20).
Kesinleşen ceza kararına karşı ne yapılabilir?
Olağan kanun yolu kapanır. Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, kesin kararın öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır. Yeni delil veya olgu varsa yargılamanın yenilenmesi istenebilir; hukuka aykırılık varsa Adalet Bakanlığından kanun yararına bozma yoluna gidilmesi talep edilebilir. Süreyi kusurunuz olmadan kaçırdıysanız eski hale getirme istemi kesinleşmeyi ortadan kaldırabilir.
Av. Ertuğrul Targal
Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları alanlarında sürdürmektedir.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 34, 39-42, 231/12, 252, 263, 266, 272-276, 286, 291-296 ve 309
- 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun m. 4, 5, 19 ve 20
- 7201 sayılı Tebligat Kanunu m. 7/a, 11, 21 ve 32
- Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2009/16754, K. 2010/3756, 2.4.2010
- Yargıtay 3. Ceza Dairesi, E. 2011/2503, K. 2011/7197, 25.5.2011
- Yargıtay 2. Ceza Dairesi, E. 2011/16614, K. 2011/40051, 30.11.2011
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2024/193, K. 2024/2459, 16.5.2024
- Yargıtay 12. Ceza Dairesi, E. 2023/2732, K. 2025/721, 20.1.2025