İkamet İzni Reddi ve İptali 2026: İtiraz, 60 Günlük Dava, Yürütmeyi Durdurma ve Türkiye'de Kalma Süresi

Önce kararı tanıyın: ret, uzatmama, iptal

Göç idaresi üç ayrı karar verir ve her biri Türkiye'deki durumunuzu farklı etkiler. Tebligattaki başlığa ve kararın dayandığı maddeye bakın. Aşağıdaki tablo her kararın Türkiye'de kalışınıza ve sınır dışı etme riskine etkisini gösterir; kendi kararınızı satırda bulup ilk adımınızı oradan belirleyin.

Üç kararda dava süresi aynıdır: tebliğden itibaren 60 gün. Değişen, o 60 gün içinde Türkiye'de hangi belgeyle kalacağınızdır. Ret ya da iptal kararıyla birlikte ayrıca sınır dışı etme kararı tebliğ edildiyse elinizde iki karar ve iki ayrı süre vardır; sınır dışı etme kararına karşı dava süresi 7 gündür (YUKK m. 53/3).

Göç idaresi bu kararları verirken Türkiye'deki aile bağlarınızı, ne kadar süredir burada yaşadığınızı, ülkenizdeki durumu ve çocuğun yüksek yararını göz önünde bulundurmak zorundadır ve kararı erteleyebilir (YUKK m. 25/1). Yönetmeliğe göre erteleme hâlinde size Türkiye'de bir ay kalma hakkı sağlayan belge verilir; durum sürüyorsa valilik belgeyi birer ay uzatabilir (m. 22/18). Eşiniz ya da çocuğunuz Türkiye'deyse, tedaviniz sürüyorsa veya ülkenize dönmeniz mümkün değilse bunu belgeleriyle il göç idaresine yazılı olarak bildirin; karar çıktıysa aynı belgeleri itiraz ya da dava dilekçenize ekleyin.

Göç idaresi hangi nedenlerle reddeder veya iptal eder?

Ret ve iptal nedenleri izin türüne göre kanunda sayılmıştır. Tebligatta yazan gerekçeyi bu listeyle karşılaştırın: davada mahkemenin cevaplayacağı soru, idarenin eksik dediği şartın gerçekten eksik olup olmadığıdır.

• Kısa dönem ikamet izni (turizm, taşınmaz, ticari bağlantı, Türkçe kursu, tedavi gibi amaçlar): kalış gerekçesini belgelememek; genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma ve adres bilgisi vermemek; istenirse adli sicil belgesini sunmamak; izni veriliş amacı dışında kullanmak; hakkında geçerli sınır dışı etme veya giriş yasağı kararı bulunmak (YUKK m. 32, 33). Son bir yılda toplamda 120 günden fazla yurt dışında kalmak da iptal nedenidir; zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim ve sağlık nedeniyle geçen süreler sayılmaz (Yönetmelik m. 29/1-c).
• Aile ikamet izni: Türkiye'deki destekleyicinin (eş ya da ebeveyn) toplam geliri asgari ücretten, aile fert başına düşen aylık geliri asgari ücretin üçte birinden az olamaz. Tüm aileyi kapsayan sağlık sigortası, aile nüfusuna uygun barınma, son beş yılda aile düzenine karşı suçlardan hüküm giymemiş olmak, Türkiye'de en az bir yıldır ikamet izniyle kalmak ve adres kayıt sisteminde kaydı bulunmak aranır (YUKK m. 35/1). Türk vatandaşıyla evli olanlarda bir yıllık ikamet şartı aranmaz (m. 35/2). Son bir yılda 180 günden fazla yurt dışında kalmak ve evliliğin ikamet izni almak için yapıldığının tespit edilmesi iptal nedenidir (Yönetmelik m. 33/1-d, e; YUKK m. 37).
• Öğrenci ikamet izni: öğrenimle ilgili belgeleri sunmamak, öğrenimin sürdürülemeyeceğine dair kanıtların ortaya çıkması, izni amaç dışında kullanmak (YUKK m. 39, 40).
• Uzun dönem ikamet izni: kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalmış olmak, son üç yılda sosyal yardım almamış olmak, yeterli ve düzenli gelir, geçerli sağlık sigortası ve kamu düzeni ya da kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamak aranır (YUKK m. 43). İzin, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit ya da sağlık, eğitim ve zorunlu kamu hizmeti dışında kesintisiz bir yıldan fazla yurt dışında kalış nedeniyle iptal edilir (m. 45).
• İnsani ikamet izni: izni zorunlu kılan şartlar ortadan kalkınca Bakanlık onayıyla iptal edilir ve uzatılmaz (YUKK m. 47).

Her izin türünde ortak olan ret nedenleri de vardır. Başvuru sırasında istenen eksik belge bildirimden itibaren 30 gün içinde tamamlanmazsa başvuru işlemden kaldırılır (Yönetmelik m. 22/1). Vize ihlalinden ya da önceki izinden doğan borcunu, 6183 sayılı Kanuna göre takip edilen kamu alacağını, ödemeye mahkûm edildiği yargılama gideri ve vekâlet ücretini ya da ceza borcunu ödemeyen yabancının başvurusu reddedilir (m. 22/10). Talep edilen ikamet süresini kapsayan geçerli sağlık sigortası şarttır; yurt içinden yapılan başvurularda yabancı şirketlerin özel sağlık sigortası ancak Türkiye'de yapılmışsa kabul edilir (m. 22/13).

Adres de sık karşılaşılan bir engeldir. Göç İdaresi, yabancı nüfusun yoğun olduğu mahalleleri bazı kayıt işlemlerine kapatıyor; 30.6.2022 tarihli duyuruya göre kapalı mahalle sayısı 1 Temmuz 2022'de 1.169'a çıktı. Öğretide bu uygulamanın ikamet izni başvurularında da adres engeli olarak işlediği ve dayanağının, Göç İdaresine kamu düzeni veya kamu güvenliği nedeniyle ikamet izni verilebilecek iller hakkında düzenleme yetkisi veren Yönetmelik m. 21/15 olduğu anlatılıyor (Tek, 2024, s. 1629-1631). Kira sözleşmesi imzalamadan önce adresin listede olup olmadığına bakın. Ret yalnız adres nedeniyle verildiyse, uygun bir adresle yeniden başvurmanın mümkün olup olmadığını il göç idaresine sorun; altı ay içindeki yeni başvuruda idare yeni bir talep gerekçesi isteyebilir (Yönetmelik m. 21/10).

Kararı aldığınız ilk on gün

Türkiye'de ne kadar kalabileceğiniz karar türüne ve ülkeye nasıl girdiğinize göre değişir. Süreyi tebligat tarihinden hesaplayın; kartınızın üzerindeki son geçerlilik tarihine güvenmeyin.

• Uzatma başvurusu yaptıysanız: uzatma başvurusu izin süresinin dolmasına altmış gün kalmasından itibaren ve her hâlde izin bitmeden yapılır; başvuru sahibine harca tabi olmayan bir belge verilir ve yabancı, izin süresi bitmiş olsa bile karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye'de kalır (YUKK m. 24/2). Uzatma reddedilirse on güne kadar kalma belgesi verilir (Yönetmelik m. 22/11).
• Vizeyle veya vize muafiyetiyle gelip ilk başvurunuz reddedildiyse: vize ya da muafiyet süreniz devam ediyorsa bu süreyi kullanabilirsiniz; yönetmelik bu kişiler hakkında sınır dışı etme kararı alınmayacağını söyler (m. 52/1-c).
• İzniniz iptal edildiyse: izin iptalle sona erer. On gün içinde çıkış yapmak için kendiliğinden sınır kapısına giderseniz hakkınızda sınır dışı etme kararı alınmaz (Yönetmelik m. 52/1-a); aksi hâlde kanun sınır dışı etme kararı alınmasını öngörür (YUKK m. 54/1-f).

Sınır kapısına kendi isteğinizle gitmenin önemi, sınır dışı etme kararının sonuçlarındadır. Türkiye'den sınır dışı edilen yabancıya giriş yasağı konulur ve bu yasak beş yıla, ciddi tehdit hâlinde on yıl daha uzayabilir (YUKK m. 9/2-3). Yönetmelik, uzatma başvurusu reddedilip on günü geçirmiş olsa bile çıkış için kendiliğinden sınır kapısına gelen yabancı hakkında da sınır dışı etme kararı alınmayacağını söyler (m. 52/1-d). Ülkeden ayrılmayı seçtiyseniz çıkışı kendiniz yapın; dava açmak istiyorsanız dilekçeyi bu süreler içinde, yürütmeyi durdurma talebiyle birlikte verin.

Sınır dışı etme kararı tebliğ edilirse ona karşı tebliğden itibaren 7 gün içinde idare mahkemesine dava açarsınız; dava açma süresi içinde ve yargılama sürerken rızanız olmadan sınır dışı edilmezsiniz (YUKK m. 53/3). Bu karara karşı yargı yoluna başvuran yabancıya insani ikamet izni de verilebilir (m. 46/1-ç). Süreyi, giriş yasağını ve Anayasa Mahkemesi kararlarını sınır dışı etme kararına itiraz yazısında anlattık.

İtiraz mı, dava mı?

Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu ikamet izni kararları için ayrı bir idari itiraz mercii ve süresi öngörmez. Uluslararası koruma kararlarına karşı on gün içinde Uluslararası Koruma Değerlendirme Komisyonuna itiraz yolu vardır (m. 80/1-a); ikamet izni kararlarında böyle bir komisyon yoktur. Kullanabileceğiniz yol, idari yargılama usulündeki genel başvurudur: dava açma süresi içinde kararı veren il göç idaresine ya da Göç İdaresi Başkanlığına başvurup kararın kaldırılmasını, geri alınmasını veya değiştirilmesini istersiniz (2577 sayılı İYUK m. 11/1). Kanun metninde “Genel Müdürlük” diye geçen kurum bugün Göç İdaresi Başkanlığıdır.

Bu başvurunun iki sonucu vardır. Dava süresi başvuru tarihinde durur; idare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır ve süre, başvuruya kadar geçen kısım da hesaba katılarak yeniden işler (İYUK m. 11/2-3). On günlük kalış belgesi ise itiraz sürerken de akar. İtiraz, kararın açık bir maddi hataya dayandığı dosyalarda işe yarar: sistemde görünmeyen sigorta poliçesi, yanlış kaydedilmiş adres, ödendiği hâlde borç görünen harç. Gerekçe kamu güvenliği, tahdit kaydı ya da idarenin takdiriyse uyuşmazlığı mahkeme çözecektir; bu dosyalarda süreyi itirazla bölmek yerine doğrudan dava açıp yürütmenin durdurulmasını isteyin.

Başvurunuz aylarca sonuçlanmıyorsa cevapsızlık da dava konusu yapılabilir. İdari makama yapılan başvuruya 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m. 10/2); konsolosluklara yapılan ikamet izni başvuruları için kanun ayrıca en geç doksan günlük sonuçlandırma süresi öngörür (YUKK m. 21/5). Danıştay 10. Dairesinin yetki kararına konu dosyada dava, Konya'da yapılıp cevapsız kalan bir kısa dönem başvurusu üzerine oluşan zımni ret işlemine karşı açılmıştı (E.2025/3482, K.2025/3928, 18.9.2025).

İptal davası: süre, mahkeme, dilekçe

Süre. İdare mahkemesinde dava açma süresi 60 gündür ve yazılı bildirimin, yani tebligatın yapıldığı günü izleyen günden başlar (İYUK m. 7). Tebligat size, yasal temsilcinize ya da avukatınıza yapılabilir (YUKK m. 25/2); avukatınız varsa süre ona yapılan tebliğden işler. Bazı internet sayfalarında yazan “30 gün” ikamet izni kararları için geçerli değildir; 30 günlük süre İYUK m. 11 başvurusunda idarenin cevap süresidir.

Mahkeme. Dava, kararı veren il göç idaresinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır (İYUK m. 32). Danıştay 10. Dairesi bu kuralı ikamet izni davalarında birçok kez uyguladı: kısa dönem iznin iptalini İstanbul İl Göç İdaresi yapmışsa İstanbul İdare Mahkemesi (E.2024/6796, K.2025/371, 3.2.2025), Konya'daki başvuru cevapsız kalmışsa Konya İdare Mahkemesi (E.2025/3482, K.2025/3928), Göç İdaresi Başkanlığının onayına bağlı insani ikamet izni Kocaeli Valiliğince reddedilmişse Kocaeli İdare Mahkemesi yetkilidir (E.2022/5408, K.2022/4906, 31.10.2022). Davalı, kararı veren valiliktir. Yurt dışındaki konsolosluğa yapılan başvuruyu Göç İdaresi Başkanlığı sonuçlandırıp konsolosluğa bildirir (YUKK m. 21/4); işlemi yapan merci Ankara'da olduğu için bu retler Ankara idare mahkemelerinde dava edilir.

Kısa dönem iznine özgü usul. 7533 sayılı Kanun 2024'te kısa dönem ikamet izninin reddi ve iptali davalarına özel kurallar ekledi: idarenin savunması verilince ya da savunma süresi geçince dosya tamamlanmış sayılır, duruşma yapıp yapmamak mahkemenin takdirindedir ve davacının gösterdiği adrese tebligat yapılamazsa dosya için öngörülen bekleme süresi bir yıl yerine iki ay olarak uygulanır (YUKK m. 31/7; İYUK m. 26/3). İki ay içinde yeni adres bildirilmezse dava açılmamış sayılır. Bu yüzden dilekçeye tebligat alabileceğiniz güncel bir adres yazın; adres değiştirirseniz mahkemeye hemen bildirin ya da davayı bir avukat aracılığıyla takip edin.

Dilekçede ne olmalı. Kararın tarihi ve sayısı, tebliğ tarihi, idarenin dayandığı madde ve gerekçe; bu gerekçenin neden yanlış olduğunu gösteren belgeler (kira sözleşmesi ve adres kaydı, sağlık sigortası poliçesi, gelir belgeleri, okul ya da iş kaydı); Türkiye'deki aile bağlarınız ve ülkenize dönmenizin doğuracağı sonuçlar; yürütmenin durdurulması talebi. Kararda yalnız “diğer nedenler” ya da “kamu düzeni” yazıyorsa mahkemeden, idarenin işleme dayanak yaptığı yazı ve belgelerin dosyaya getirilmesini isteyin. Anayasa Mahkemesinin incelediği bir dosyada da Göç İdaresinin ret kararı “diğer nedenler” adı altında muğlak bir sebebe dayanıyordu; gerçek gerekçe, idarenin savunmasıyla yargılamada ortaya çıktı (Hans Jürgen Peter Louven, § 3).

Dava sürerken Türkiye'de kalmak: yürütmeyi durdurma

İdari yargıda dava açmak, dava edilen işlemin uygulanmasını durdurmaz (İYUK m. 27/1). Ret ya da iptal kararı dava sürerken de geçerlidir; on günlük kalış belgesi biter, izinsiz kalış ve sınır dışı etme riski başlar. Bunu önlemenin yolu, dava dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını istemektir.

Mahkeme yürütmeyi durdurmak için iki şartın birlikte bulunduğunu görmek ister: işlem uygulanırsa telafisi güç veya imkânsız zarar doğacaktır ve işlem açıkça hukuka aykırıdır (İYUK m. 27/2). İkamet izni dosyalarında birinci şartı aile birliğinin bozulması, çocuğun okulunun yarıda kalması, süren tedavi, işin kaybedilmesi gibi olgular gösterir; bunları belgeyle sunun. İkinci şartı, idarenin dayandığı eksikliğin aslında bulunmadığını gösteren belge kanıtlar: süresi içinde yapılmış sigorta, kapalı olmayan bir mahalledeki adres, ödenmiş borç makbuzu. Yürütmeyi durdurma kararı yürürlükte kaldığı sürece ret ya da iptal kararı uygulanmaz.

Uzatma başvurusunu süresinde yapmış olmak ayrı bir güvencedir: idare karar verene kadar başvuru belgesiyle kalırsınız (YUKK m. 24/2). Bu güvence uzatma talebinin reddedildiği gün biter; dava açmak onu geri getirmez.

Gerekçe “kamu güvenliği” ya da tahdit kodu ise

Göç idaresi bazen ret gerekçesini kamu düzeni veya kamu güvenliği olarak yazar ya da sistemde kişi hakkında bir tahdit kodu bulunduğunu belirtir. Anayasa Mahkemesi kararlarında bu kodlara örnekler geçer: “genel güvenlik” gerekçesiyle oluşturulan G-87 (A.G., B. No: 2018/6143, 16.12.2020, § 10), kararlarda güvenlik gerekçesine dayanan giriş yasağı tahdit kodu olarak anılan N-82 (Hans Jürgen Peter Louven, § 3; Betoul Faikoglu, B. No: 2020/37084, 11.12.2024, § 7). Davada belirleyici olan, kodun arkasındaki olgudur.

Anayasa Mahkemesi bu dosyalarda ölçüyü açıkça koydu. İdare, istihbarat bilgilerinin gizliliği nedeniyle kişi hakkında ceza davası ya da mahkûmiyet göstermek zorunda değildir; ama kişinin millî güvenliği tehlikeye attığını soyut biçimde ileri sürmesi de yetmez, somut olayın koşullarında yeterli ve ciddi bilgiyi mahkemeye sunmalıdır. Mahkemenin denetimi şeklî kalırsa hak korunmuş sayılmaz (A.G., §§ 53-54). A.G. dosyasında Türk vatandaşı eşi ve dört küçük çocuğuyla yaklaşık 14 yıldır Türkiye'de yaşayan başvurucuya, havalimanındaki bir mülakattan doğan kanaatle giriş yasağı konulmuştu; idare mahkemesi idarenin soyut güvenlik açıklamasını olduğu gibi kabul etmiş, aile hayatı üzerindeki etkiyi tartışmamıştı. Anayasa Mahkemesi aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine karar verdi (§§ 55-58).

Aynı ölçü başvurucunun aleyhine de sonuç verebilir. Hans Jürgen Peter Louven kararında 1994'ten beri Türkiye'de yaşayan Alman vatandaşının izin uzatma talebi, MİT'in misyonerlik faaliyetine ilişkin tespitine dayanılarak reddedilmişti. Anayasa Mahkemesi kızının yetişkin olduğunu, eşinin Türkiye'de çalıştığına dair bilgi bulunmadığını ve hakkında bir sınır dışı etme kararı olmadığını gözeterek ihlal bulmadı (B. No: 2020/21147, 24.10.2024, §§ 19-21). İki kararı birlikte okuyunca davada iki şey belirleyici olur: idarenin dayandığı olgunun ne kadar somut olduğu ve sizin Türkiye'deki aile bağınızın ne kadar güçlü olduğu. Dilekçede hangi somut eyleminizin gerekçe yapıldığını sorun, mahkemeden idarenin belgelerini istemesini talep edin ve aile bağlarınızı belgeleyin.

Hakkınızda giriş yasağı ya da tahdit kaydı ayrı bir işlem olarak bildirildiyse ona karşı da süresinde dava açın. A.G. dosyasında sınır dışı etme kararına karşı İstanbul'da, giriş yasağına karşı Ankara'da iki ayrı dava açılmıştı (§§ 12-13). Faikoglu kararında Anayasa Mahkemesi, başvurucunun N-82 kaydına karşı dava açıp açmadığının bilinmediğini ayrıca not etti (§ 31).

Eşiniz ve çocuğunuz Türkiye'deyse: aile hayatı

Kanun göç idaresine aile bağlarını ve çocuğun yüksek yararını gözetme görevi verir (YUKK m. 25/1); Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de ret veya iptal kararının aile hayatına etkisinin tartılmasını ister. Bu tartı, sizin sunduğunuz olgulara göre yapılır.

Aile kimdir? Anayasa Mahkemesi bu dosyalarda aileyi çekirdek aile olarak ele alır: eşler ile anne baba ve küçük çocuklar. Yetişkin çocuk ise ancak aileye bağımlı ve muhtaç olduğu ispat edilebildiği ölçüde aile kavramına girer (Hekmat Al Zaim, B. No: 2021/29101, 4.3.2026, § 13). Betoul Faikoglu kararında Türkiye'de doğup büyüyen 26 yaşındaki başvurucu, anne babasıyla neden sürekli birlikte yaşamak zorunda olduğunu ya da onlara bağımlı olduğunu somut veriye dayandıramadı; yüksek lisansına neden devam edemediğini de açıklamadı. Anayasa Mahkemesi başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun buldu (§§ 27-32).

Mahkeme neyi tartışmak zorunda? Hekmat Al Zaim dosyasında başvurucu, beş yıldır devlet okulunda öğretmenlik yapan eşinin yanına gelmişti. İzinsiz çalıştığı gerekçesiyle hakkında sınır dışı etme kararı alındı; polis tutanağı ile tercümanla alınan ifadesi arasındaki çelişkiyi ne idare ne idare mahkemesi tartıştı, aile birliği iddiası da kararda karşılanmadı. Başvurucu sonradan ceza davasında beraat etti. Anayasa Mahkemesi aile hayatına saygı hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar verdi (§§ 19-26). Mahkemeye sunduğunuz aile olgusu kararda cevapsız kalırsa bu, istinafta ve Anayasa Mahkemesinde ileri sürebileceğiniz bir eksikliktir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ayrımı. AİHM, izni olan bir yabancının izninin geri alınmasını aile hayatına müdahale sayar; ilk kez izin isteyen yabancıda ise devletin izin verme yükümlülüğü olup olmadığını inceler (Jeunesse/Hollanda [BD], no. 12738/10, 3.10.2014, §§ 104-105). İkinci durumda aile hayatının ne ölçüde kopacağına, ülkedeki bağların gücüne, ailenin menşe ülkede birlikte yaşamasının önünde aşılmaz engeller bulunup bulunmadığına ve göç kurallarının ihlal edilip edilmediğine bakar; aile hayatı yabancının statüsünün belirsiz olduğu bilinerek kurulduysa ihlal ancak istisnai durumlarda bulunur (§§ 107-108). Çocuk varsa onun yüksek yararına önemli ağırlık verilir (§ 109). Ülkede yerleşik olarak yaşarken sınır dışı edilen yabancılarda AİHM ayrıca kalış süresine, aile durumuna, çocukların yaşına ve yüksek yararına, gidilecek ülkede karşılaşılacak güçlüklere ve ülkeyle bağların sağlamlığına bakar (Üner/Hollanda [BD], no. 46410/99, 18.10.2006, §§ 57-58).

Dilekçenize ekleyeceğiniz belgeler bu ölçütlerden çıkar: evlilik ve nüfus kayıtları, çocukların okul kayıtları, ortak konutu gösteren belgeler, eşinizin Türkiye'deki işi ve geliri, sağlık raporları, ülkenize dönmenizi zorlaştıran durumlar. Aile ikamet izniyle bağlantılı ayrıntılar için anlaşmalı evlilik şüphesinde idarenin araştırma yetkisini de bilin: evliliğin yalnız ikamet izni için yapıldığı tespit edilirse izin verilmez, verilmişse iptal edilir (YUKK m. 37/1). Anayasa Mahkemesinin sınır dışı etme ve giriş yasağı nedeniyle aile hayatına ilişkin kararları aile hayatı: sınır dışı ve giriş yasağı sayfasında toplu olarak yer alıyor.

Karardan sonra: istinaf, kesinlik ve Anayasa Mahkemesi

İdare mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır (İYUK m. 45/1). Bölge idare mahkemesinin kararı kesindir: ikamet izni davaları Danıştayda temyiz edilebilecek davalar arasında sayılmaz (m. 46/1) ve bölge idare mahkemesinin temyize açık olmayan kararları kesindir (m. 45/6). Danıştay 10. Dairesi, turizm amaçlı kısa dönem iznin reddine ilişkin davada bölge idare mahkemesinin kararına karşı yapılan temyiz istemini bu nedenle reddetti (E.2025/2942, K.2025/3858, 16.9.2025).

7589 sayılı Kanun 31.7.2026'da İYUK m. 46'ya yeni bir fıkra ekledi: bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verdiğinde bu karar da artık Danıştayda temyiz edilebiliyor. Ancak kanun 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun uygulanmasından doğan davaları bu imkânın dışında bıraktı (m. 46/2-d). Sonuç: ikamet izni davasında istinaf incelemesi son yargı aşamasıdır.

Kesin karara karşı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir; başvuru süresi başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gündür (6216 sayılı Kanun m. 47/5). Bu tarihin kesin kararın tebliği ya da öğrenilmesiyle nasıl hesaplandığını AYM başvuru süresi ne zaman başlar yazısında anlattık. Anayasa Mahkemesi ihlal bulursa giderim çoğunlukla yeniden yargılamadır: Hekmat Al Zaim kararının bir örneği, yeniden yargılama için İzmir 1. İdare Mahkemesine gönderildi. Sınır dışı etme işlemini durdurmak için Anayasa Mahkemesinden ayrıca tedbir istenir; ülkenize gönderilmeniz hâlinde hayatınız ya da vücut bütünlüğünüz için ciddi tehlike varsa Anayasa Mahkemesinden tedbir talebi yazısına bakın. Anayasa Mahkemesinin sınır dışı etme ve giriş yasağı kararlarının tamamı sınır dışı etme ve idari gözetim sayfasında.

Yeniden başvuru ve sürelerin hesabı

Ret ya da iptal, yeniden başvurmanızı yasaklamaz. Başvurusu reddedilen ya da izni iptal edilen yabancı altı ay içinde yeniden başvurursa idare ondan yeni bir talep gerekçesi ister (Yönetmelik m. 21/10). Kısa dönem izni son bir yılda 120 günü, aile izni 180 günü, uzun dönem izni kesintisiz bir yılı aşan yurt dışı kalış nedeniyle iptal edilen kişiden yeni gerekçe istenmez (m. 21/11). Bu kişi Türkiye'deyse iptal kararının tebliğinden itibaren on gün içinde yeniden başvurabilir; tek giriş vize harcı ile iptal tarihinden başvuru tarihine kadar geçen sürenin ikamet izni harcı bir kat fazlasıyla alınır (m. 21/12). Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturduğu gerekçesiyle uzun dönem izni iptal edilen yabancı ise başka bir ikamet izni türüne başvuramaz (m. 42/4).

Ret ve iptal, ileride uzun dönem ikamet izni ya da vatandaşlık için hesaplanacak süreleri de etkiler. Bir yılda toplam altı ayı ya da son beş yılda toplam bir yılı aşan yurt dışı kalışlar, zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık nedenleri dışında, ikamette kesinti sayılır ve önceki izin süreleri hesaba katılmaz (YUKK m. 28/1). Anlaşmalı evlilikle alınıp sonradan iptal edilen izinler süre toplamına girmez (m. 37/3). Öğrenci ikamet izinlerinin yarısı, diğer izinlerin tamamı kesintisiz süreye sayılır (m. 28/2).