Askıya çıkan imar planına, bir aylık askı süresi içinde planı onaylayan belediyeye (büyükşehir onaylı planlarda büyükşehir belediyesine) dilekçeyle itiraz edilir; itiraz zorunlu değildir. İtiraz etmeyen kişi, askının son gününü izleyen günden itibaren 60 gün içinde taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açar. İtiraz eden kişi için belediye askının bitiminden itibaren 30 gün içinde cevap vermezse itiraz reddedilmiş sayılır ve 60 günlük dava süresi bu tarihten sonra işlemeye başlar (3194 sayılı İmar Kanunu m. 8/b; İYUK m. 7, 11; Danıştay 6. Daire, E.2025/5889, K.2025/6220).

Bu hesabın neden önemli olduğunu iki dosya gösteriyor. Bursa'da plan değişikliğine askıda itiraz eden kişiler davayı askının bitiminden 94 gün sonra açtı ve süre aşımına takıldı. Kastamonu'da askıda itiraz eden kişinin 98 gün sonra açtığı dava ise Danıştay 6. Dairesine göre süresindeydi. Fark, askı ilanında itiraza cevap süresinin yazılıp yazılmamasından ve dosyanın hangi Danıştay kuruluna gittiğinden çıktı. Özelleştirme ve kentsel dönüşüm planlarında dava süresi 30 gündür; Anayasa Mahkemesi bu sürenin ilanda açıkça bildirilmediği bir dosyada mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine karar verdi (Mehmet Fatih Küçük, 9.4.2026). Bu yazı askıyı, itirazı, dava süresinin her ihtimalini, davanın nerede ve nasıl açılacağını, yürütmenin durdurulmasını, askı kaçırıldıktan sonra kalan yolları ve beş yıl sınırını anlatır.

Plan askıya çıktı: kaç gün, nerede, neye bakılır

Belediye meclisi imar planını onaylar; plan onay tarihinden itibaren belediyenin ilan yerlerinde ve internet sitesinde bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Buna "askı" denir (3194 sayılı Kanun m. 8/b). Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği askının onaydan itibaren en geç on beş iş günü içinde başlamasını ve otuz gün sürmesini ister (m. 33/1). 7221 sayılı Kanunla 2020'den beri planın nerede askıda olduğu ilgili muhtarlığın panosunda da duyurulur; plan değişikliklerinde değişikliğe konu alana en az iki tabela asılır ve 30 gün orada kalır. Belediye ve mücavir alan dışındaki planları valilik aynı usulle ilan eder. Onaylanmış planda yapılan her değişiklik, revizyon ve ilave de yeniden askıya çıkar.

Askı ilanı, plana karşı bütün sürelerin başlangıcıdır. Askıya gidip planı incelerken şunları not edin ve fotoğraflayın:

  • Askı tutanağı: askının başladığı ve bittiği gün, ilanda yazan dava süresi ve itiraza cevap süresi. "30 gün", "ivedi yargılama" veya "itiraz süreyi durdurmaz" ibaresi varsa özellikle kaydedin.
  • Planın türü ve ölçeği: 1/5000 nazım imar planı mı, 1/1000 uygulama imar planı mı, ikisi birlikte mi; onaylayan idare ve meclis kararının tarih ve sayısı.
  • Taşınmazınızın kullanım alanı: konut, ticaret, sanayi, tarım, yeşil alan, park, yol, otopark, okul, sağlık tesisi gibi.
  • Yapılaşma koşulları: emsal (KAKS), taban alanı (TAKS), kat sayısı veya yükseklik, çekme mesafeleri; komşu parsellere verilen yapılaşma hakkı.
  • Plan notları ve plan açıklama raporu: plan notu ve rapor planla birlikte onaylanmış sayılır (Yönetmelik m. 32/5); taşınmazınızı etkileyen kısıtlama çoğu zaman buradadır.

İmar planları alenidir; belediye planın ve notlarının örneğini ücreti karşılığında verir (3194 sayılı Kanun m. 8/b; Yönetmelik m. 34). Askı ilanının ve tutanağın örneğini dilekçeyle isteyin; dava süresini bu belgeye göre hesaplayacaksınız.

İtiraz: kim, nereye, dilekçede ne yazılır

Kanun askıdaki plana kimin itiraz edebileceğini sınırlamaz: malik, kiracı, komşu, dernek veya meslek odası itiraz edebilir. İtiraz, bir aylık askı süresi içinde planı onaylayan idareye dilekçeyle yapılır. Belediye planlarında dilekçe belediye başkanlığına verilir; belediye başkanlığı itirazları belediye meclisine gönderir ve meclis on beş gün içinde kesin karar verir (3194 sayılı Kanun m. 8/b). Büyükşehirlerde nazım planları ve ilçe belediyelerinin uygulama planlarını büyükşehir belediye meclisi onaylar (5216 sayılı Kanun m. 7/1-b); planı hangi idare onayladıysa itiraz oraya yapılır. Dilekçeyi elden verip evrak kayıt numarası alın; itirazın tarihi, dilekçenin üstündeki tarih değil, idarenin kaydına girdiği tarihtir.

İtiraz dilekçesinde şunlar bulunsun:

  • Ad, soyad, T.C. kimlik numarası, adres; taşınmazın il, ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgisi ve tapu örneği.
  • İtiraz edilen planın adı, ölçeği, onay kararının tarih ve sayısı, askı tarihleri.
  • Planın taşınmazınızı nasıl etkilediği: önceki plandaki kullanım ve yapılaşma hakkı ile yeni plandaki durum.
  • İtirazın gerekçesi: üst ölçekli plana aykırılık, park ve okul gibi sosyal donatı alanlarının azaltılması, yol ve altyapı yetersizliği, yalnız bir parseli kayıran parça plan değişikliği, kamu yararı ve şehircilik ilkeleriyle bağdaşmama, askı ve ilan usulündeki eksiklik.
  • Ne istediğiniz: plan değişikliğinin kaldırılması ya da taşınmazınıza ilişkin kararın düzeltilmesi.

İtirazdan sonra üç şey olabilir. Meclis itirazı kabul edip planı değiştirirse planın değişen kısmı yeniden askıya çıkar ve yeni bir ilan süreci başlar (Yönetmelik m. 33/6). İtiraz reddedilirse plan ret kararı tarihinde kesinleşir; hiç itiraz yoksa askı süresinin sonunda kesinleşir (m. 33/4). İdare hiç cevap vermezse, dava süresi bakımından itiraz reddedilmiş sayılır (aşağıda). Meclisin on beş günlük süresi idareyi bağlayan bir süre değildir; Danıştay dava süresini bu on beş güne göre değil, İYUK'taki 30 günlük cevap süresine göre hesaplar (Gargın, 2025, s. 441, 444). İtiraz zorunlu değildir; plana itiraz etmeden doğrudan dava açabilirsiniz.

Dava açma süresi: hangi durumda kaç gün

İmar planı ilanı gereken düzenleyici bir işlemdir; dava süresi ilan tarihini izleyen günden başlar (İYUK m. 7/4). Askıda yapılan itiraz ise süreyi durdurur ve idare 30 gün içinde cevap vermezse istek reddedilmiş sayılır (İYUK m. 11; 7331 sayılı Kanunla 2021'de 60 günden 30 güne indi). Danıştay 6. Dairesi bu iki kuralı imar planlarında şöyle birleştiriyor: askıda itiraz edilip son ilan tarihinden itibaren 30 gün içinde cevap verilmezse dava, bu tarihi izleyen 60 gün içinde açılır; 30 gün içinde ret cevabı gelirse cevap tarihinden itibaren 60 gün içinde açılır; askıda itiraz yoksa dava son ilan tarihini izleyen günden itibaren 60 gün içinde açılır (E.2025/5889, K.2025/6220, 27.11.2025; aynı formül İDDK, E.2025/294, K.2025/1899). Aşağıdaki tablo hangi durumda hangi sürenin işlediğini gösterir; kendi durumunuzu satırlarda bulun.

DurumunuzDava süresiDayanak
Askıda itiraz etmedinizAskının son gününü izleyen günden itibaren 60 günİYUK m. 7/4; 6. D E.2025/5889
İtiraz ettiniz, cevap gelmediAskının son gününden itibaren 30 gün dolunca itiraz reddedilmiş sayılır; 60 gün bu tarihten işlerİYUK m. 11; 6. D E.2025/5889
İtiraz 30 gün içinde reddedildiRet cevabından itibaren 60 gün6. D E.2025/5889
Ret cevabı 30 günden sonra geldiSüre yeniden başlamaz; hesap ikinci satıra göre yapılır6. D E.2025/5889; İDDK E.2025/294
Askı ilanında itiraza cevap süresi yazmıyor6. Daire 60 günlük cevap süresi uyguluyor; İDDK 30 gün uygulayan kararı onadı. 30 güne göre hesaplayın6. D E.2024/5506; İDDK E.2024/2474
Özelleştirme planı30 gün; itiraz süreyi durdurmaz. İlanda bu ikisi birlikte yazmıyorsa 60 gün ve itiraz süreyi durdururİYUK m. 20/A; AYM Mehmet Fatih Küçük §§ 48-50
6306 kapsamındaki plan30 gün; il müdürlüğündeki 15 günlük ilan ve itiraz usulü ayrıdır6306 m. 6/6, 6/9

Danıştay içinde görüş ayrılığı: iki dosya. Kastamonu'da 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı 10.4.2023'te askıdan indi; davacı askıda itiraz etmişti ve 17.7.2023'te dava açtı. İdare mahkemesi 30 günlük cevap süresiyle hesap yaptı: itiraz 10.5.2023'te reddedilmiş sayılır, son gün 9.7.2023'tür; davayı süre aşımından reddetti. Danıştay 6. Dairesi, 8.7.2021'den sonra askıya çıkan planlarda 30 günlük cevap süresinin askı tutanağında gösterilmesi gerektiğini, gösterilmemişse eski mevzuattaki 60 günün uygulanacağını belirtti. Bu hesapla itiraz 9.6.2023'te reddedilmiş sayılır, dava süresinin son günü adli tatil nedeniyle 7.9.2023'tür; Daire kararı oybirliğiyle bozdu ve askı tutanağının getirtilmesini istedi (E.2024/5506, K.2024/8093, 25.12.2024). Bursa'da ise 1/5000 ölçekli nazım plan değişikliği 5.5.2022-3.6.2022 arasında askıdaydı; davacılar askıda itiraz etmiş, davayı 5.9.2022'de açmıştı. İlk derece mahkemesi 30 günlük cevap süresiyle son günü 1.9.2022 saydı. 6. Daire bu kararı da bozmuştu (E.2023/7665, K.2024/1534, 5.3.2024); bölge idare mahkemesi kararında direndi ve Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu direnme kararını oyçokluğuyla onadı (E.2024/2474, K.2025/439, 26.2.2025). Bu ayrılık giderilene kadar en güvenli hesap, cevap süresini 30 gün saymaktır.

Askı usulsüzse. Askı ilanı ve internet ilanı planın asli şekil unsurudur; yapılmamışsa plan bu nedenle iptal edilir. Muhtarlık panosundaki duyuru ve iki tabela asli şekil unsuru değildir, ama Danıştay 6. Dairesine göre bunlar yapılmamışsa "o bölgede yaşayanlar açısından, planların öğrenildiği ve dava açma süresinin başlayacağı kabul edilemez" (E.2022/5698, K.2023/7161, 5.10.2023, oybirliği). Bu dosyada planı haricen öğrenip 16 gün içinde dava açan komşuların davasını süre aşımından reddeden karar bozuldu. Askı usulüne güvenip davayı geciktirmeyin; ama süre aşımı itirazıyla karşılaşırsanız idareden askı, muhtarlık ve tabela tutanaklarını isteyin.

Tatil ve adli tatil. Sürenin son günü resmî tatile rastlarsa süre tatili izleyen ilk iş günü biter. Dava süresi adli tatile (20 Temmuz-31 Ağustos) rastlarsa, tatilin bitiminden itibaren yedi gün uzar (İYUK m. 8). Kastamonu dosyasındaki 7 Eylül son günü bu kuraldan çıkar.

Özel planlarda 30 gün ve Anayasa Mahkemesinin ihlal kararı

Bazı planlara karşı dava ivedi yargılama usulüne tabidir. Bu usulde dava süresi 30 gündür, idareye yapılan başvuru süreyi durdurmaz (İYUK m. 11 uygulanmaz), yürütmenin durdurulması kararına itiraz edilemez ve mahkeme dosya tamamlandıktan sonra bir ay içinde karar verir (İYUK m. 20/A). İmar planlarında bu usul en çok Özelleştirme İdaresinin hazırlayıp Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan planlarda karşınıza çıkar; Danıştay bu planları Özelleştirme Yüksek Kurulu kararları gibi ivedi usule tabi sayıyor (İYUK m. 20/A-1-c; 6. Daire, E.2025/5889, K.2025/6220). 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamındaki planlarda da dava süresi Kanunun kendisiyle 30 gündür: bu planlar çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlüğünde on beş gün ilan edilir, itiraz il müdürlüğüne yapılır ve Bakanlık itirazları beş gün içinde değerlendirir (6306 sayılı Kanun m. 6/6, 6/9). Riskli yapı kararlarına itiraz riskli yapı tespitine itiraz yazısında.

Anayasa Mahkemesinin incelediği dosya. Bodrum'da (Bitez ve Ortakent) Özelleştirme İdaresinin hazırladığı plan değişiklikleri Cumhurbaşkanlığı kararlarıyla onaylandı ve 12.9.2019-14.10.2019 ile 11.9.2020-11.10.2020 arasında askıya çıktı. Taşınmaz maliki askı içinde itiraz etti, itiraz cevapsız kalınca Danıştay 6. Dairesinde dava açtı. Askı tutanağında ne 30 günlük süre ne de itirazın süreyi durdurmayacağı yazıyordu. Daire bu yüzden 60 günlük genel süreyi esas aldı, ama ivedi usul nedeniyle itirazın süreyi durdurmadığını kabul edip 60 günü askının son gününden saydı ve davaları süre aşımından reddetti; İdari Dava Daireleri Kurulu oyçokluğuyla onadı (Mehmet Fatih Küçük, B. No: 2021/53220, 9.4.2026, §§ 8-12).

Anayasa Mahkemesi, Danıştayın kendi yerleşik içtihadına göre ilgililere hem 30 günlük dava süresinin hem de İYUK m. 11'in uygulanmayacağının birlikte bildirilmesi gerektiğini tespit etti: "İlan Askı Tutanağı'nda belirtilen bildirimin yapılmaması durumunda hem genel dava açma süresi geçerli hâle gelecek hem de buna bağlı olarak 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi de uygulama alanı bulacaktır" (§ 48). Başvurucuya ikisi de bildirilmemişti; Danıştayın yorumu öngörülebilir değildi (§ 50). Mahkeme, mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi ve dosyayı yeniden yargılama için Danıştaya gönderdi (§§ 52-54). İhlal kararı davanın sonucunu belirlemez; yeniden yargılamada Danıştay planı esastan inceler.

Okur için sonuç şudur: askı ilanında ve tutanakta "30 gün" ve "itiraz süreyi durdurmaz" ibarelerinin ikisi birlikte yazıyorsa 30 günlük süreye uyun. Bu bildirim yapılmamışsa genel kural işler; davanız buna rağmen süre aşımından reddedilirse kanun yollarında bu kararı ve Anayasa Mahkemesinin § 48-50'deki ölçütünü açıkça ileri sürün.

Davayı nerede, kime karşı, hangi gerekçeyle açarsınız

Mahkeme. İmar uyuşmazlıklarında yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 34/1). Cumhurbaşkanı kararıyla onaylanan planlarda dava ilk derece olarak Danıştayda görülür (2575 sayılı Danıştay Kanunu m. 24/1-a); Bodrum dosyasındaki davalar bu yüzden Danıştay 6. Dairesinde açılmıştı. Davalı, planı onaylayan idaredir: belediye, büyükşehir belediyesi, Bakanlık ya da Özelleştirme İdaresi.

Kim açabilir. Dava açmak için planla kişisel ve güncel bir menfaat bağı gerekir. Danıştay bu bağı imar planı davalarında geniş yorumlar: "İmar planlarının iptali istemiyle açılan davalarda ... sübjektif ehliyet koşulunun ... daha geniş yorumlanması gerektiğine ilişkin Danıştay kararları yerleşik içtihat niteliği kazanmıştır." Bu gerekçeyle plan değişikliği yapılan parselin komşu maliklerinin davasını ehliyet yokluğundan reddeden karar bozuldu (6. Daire, E.2025/2559, K.2025/4671, 6.10.2025). Komşu parsele verilen kat veya emsal yüzünden güneşi, manzarası, yol veya otopark ihtiyacı etkilenen kişi de dava açabilir.

Hangi plan. Uygulama imar planı nazım plana dayanır; nazım imar planı kesinleşmeden uygulama imar planı onaylanamaz (Yönetmelik). Taşınmazınızı etkileyen karar nazım plandan geliyorsa, iki plan birlikte askıdaysa dilekçede ikisinin birden iptalini isteyin. Vahit Güzel dosyasındaki ilk plan değişikliği, nazım plan olmadan uygulama planı değiştirildiği için iptal edilmişti (B. No: 2021/16186, § 3).

Neyi ileri sürersiniz. Mahkeme planı şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararı bakımından denetler. Davaların çoğunda şu iddialar belirleyicidir: üst ölçekli plana aykırılık; park, okul, sağlık gibi sosyal donatı alanlarının Yönetmelikteki ölçülerin altına düşürülmesi; yol, otopark ve altyapının yeni yoğunluğu taşıyamaması; tek parseli kayıran parça plan değişikliği; askı ve ilan usulünün eksikliği; planı yetkisiz idarenin onaylaması. Her iddiayı belgeyle destekleyin: önceki ve yeni plan paftası, plan notları, fotoğraf, ölçüm, resmî kurum yazısı.

Keşif ve bilirkişi. Plan davalarında mahkeme çoğunlukla şehir plancısı ve harita, inşaat gibi alanlardan bilirkişilerle keşif yapar. Bilirkişi raporu davada ağırlıklı bir delildir, ama mahkemeyi bağlamaz: Danıştay 6. Dairesi bir dosyada raporun öteki tespitlerine ve eski planın bütününe bakıp, rapora dayanarak verilen iptal kararını idare lehine bozdu (E.2024/2677, K.2025/1699, 25.3.2025). Bu yüzden rapor tebliğ edilince, itirazlarınızı rapora iki hafta içinde somut olarak yazın (İYUK m. 31; Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 281).

Mahkeme iddialarınızı incelemezse. Anayasa Mahkemesi planın yerindeliğini kendisi değerlendirmez: "Anayasa Mahkemesinin kendi takdirini, bilimsel veriler ile bu teknik ve karmaşık alana ilişkin olarak olağan yargı mercilerinin takdiri yerine ikame etmesi düşünülemez" (Adem Ercan ve diğerleri, B. No: 2021/5456, 20.11.2024, § 61). Keşif ve bilirkişiyle incelenip gerekçeyle cevaplanan iddialar için ihlal yoktur. Ama mahkeme esaslı iddiaları hiç incelemezse durum değişir. Hatay'da başvurucunun evinin hemen yanındaki parsel un depolama alanına alınmıştı; belediye meclisi parseli 2010'da yeniden konut alanına döndürünce sahibi şirket dava açtı. Başvurucu davaya belediye yanında katıldı; toz, haşere ve gürültü iddiasını İl Sağlık Müdürlüğü raporuyla destekledi. Mahkemeler meclis kararını iptal ederken bu iddiaları değerlendirmedi ve araştırmadı; Anayasa Mahkemesi özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verdi ve yeniden yargılama istedi (Vahit Güzel, B. No: 2021/16186, 21.7.2026, §§ 28, 31). Komşu olarak dava açıyorsanız, planın evinize etkisini ölçüm ve resmî raporla dosyaya koyun; bilirkişi raporuna itirazda bu iddiaların cevapsız kaldığını açıkça yazın.

İdare mahkemesinde iptal davası açarken başvurma ve karar harcı, yürütmenin durdurulması isteniyorsa ayrıca harç ve posta gideri peşin ödenir; keşif ve bilirkişi giderleri dava sırasında istenir. 2026 tutarları dava masrafları 2026 yazısında.

Yürütmenin durdurulması

Dava açmak planın uygulanmasını durdurmaz. Plan uygulanırsa telafisi güç veya imkânsız zarar doğacaksa ve plan açıkça hukuka aykırıysa, mahkeme bu iki şart birlikte bulunduğunda gerekçesini yazarak yürütmenin durdurulmasına karar verir (İYUK m. 27/2). Plana dayanarak parselasyon yapılması, ruhsat verilmesi ya da yıkım ve inşaat başlaması bu zararın tipik örnekleridir. Yürütmenin durdurulmasını dava dilekçesinde isteyin ve zararın neden geri döndürülemez olduğunu somut olarak yazın: ruhsat başvurusu, başlayan inşaat, parselasyon ilanı gibi. Mahkeme teminat isteyebilir (m. 27/6). Genel usulde yürütmenin durdurulması kararına karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir; ivedi usule tabi planlarda bu itiraz yolu yoktur (m. 20/A).

Askıyı kaçırdıysanız: uygulama işlemi ve beş yıl sınırı

Plan askıdan inip dava süresi geçtiyse plana doğrudan dava açılamaz. Ama düzenleyici işlem kişiye uygulandığında, kişi uygulama işlemine, plana ya da ikisine birden dava açabilir (İYUK m. 7/4). Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu bunu imar planları için açıkça söyler: uygulama imar planına dayanılarak kurulan "imar durum belgesi, yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi gibi imar uygulama işlemlerinin tesisiyle birlikte dayanak uygulama imar planı ve uygulama imar planının dayanağı olan üst ölçekli imar planlarına karşı da ... dava açılabileceği tabiidir" (E.2025/294, K.2025/1899, 9.10.2025). Ruhsat başvurusunun plan gerekçesiyle reddi de böyle bir uygulama işlemidir; bu durumda çevre düzeni planına yönelik dava da uygulama işlemine göre süresinde sayılır (İDDK, E.2023/544, K.2023/877, 27.4.2023).

Uygulama işlemi yolunun iki tuzağı var:

  • Her yazı uygulama işlemi değildir. Aynı İDDK kararında belediyeden alınan ve imar durum belgesi niteliği taşımayan bir bilgi yazısı üzerine açılan dava süre aşımından reddedildi. Belediyeden adı ve içeriğiyle resmî imar durum belgesi isteyin.
  • Plan değişikliği dilekçesi yeni süre başlatmaz. Kesinleşmiş plan için belediyeye "planı değiştirin" diye başvurup reddedilen kişinin davası, İdari Dava Daireleri Kuruluna göre süresinde değildir; bu başvuru "yeni bir dava açma süresi başlatmasına hukuken olanak bulunmayan" bir başvurudur (E.2024/2900, K.2025/1008, 7.5.2025, oyçokluğu; aynı yönde E.2025/294). Öğretide 6. Dairenin aksi yönde kararları aktarılıyor; Kurulun çizgisi karşısında bu yola güvenmeyin.

Beş yıl sınırı. 7221 sayılı Kanun 2020'de 3194 sayılı Kanunun 8/b maddesine şu kuralı ekledi: "Kesinleşen imar planları veya parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her halde beş yıl içinde dava açılabilir." Kural "her halde" dediği için uygulama işlemi üzerine açılacak dava da bu beş yılla sınırlıdır. Anayasa Mahkemesi kuralın parselasyon planlarına ilişkin kısmını inceledi; beş yılın dava hakkını kullanmak için "kısa ve yetersiz olduğu da ileri sürülemez" diyerek itirazı oyçokluğuyla reddetti (E.2021/20, K.2022/84, 30.6.2022, §§ 26-30). Danıştay 6. Dairesi kuralın 2020'den önce kesinleşmiş planlara uygulanmasını kanunun geriye yürütülmesi saydı; 2001'de kesinleşmiş bir plana 2020'de verilen imar durum belgesi üzerine açılan davayı süresinde buldu (E.2022/5055, K.2023/7418, 12.10.2023, oybirliği). Öğretide, 2020'den önce kesinleşen planlar için beş yılın Şubat 2025'te dolduğunu savunan görüş de var (Çakır, 2024, s. 506); bu konuda İdari Dava Daireleri Kurulunun ya da Anayasa Mahkemesinin kararı henüz yok. 2020'den sonra kesinleşmiş bir plan taşınmazınızı etkiliyorsa, kesinleşme tarihinden itibaren beş yıl dolmadan uygulama işlemini isteyip dava açın.

Taşınmazınız park, yol veya okul alanına alındıysa

Planda taşınmazınız park, yol, otopark, okul, sağlık tesisi gibi kamu hizmet alanına ayrıldıysa iki ayrı yol vardır. Plan size haksız geliyorsa askıda itiraz ve süresinde iptal davası açarsınız; bu yazıdaki süreler burada da geçerlidir. Plan doğruysa ama idare taşınmazı kamulaştırmıyorsa mesele bedeldir. Belediye plan yürürlüğe girdikten sonra en geç üç ay içinde beş yıllık imar programını hazırlar; programa giren kamu hizmet alanları program süresi içinde kamulaştırılır (3194 sayılı Kanun m. 10). Anayasa Mahkemesi kamu hizmetine ayrılıp yıllarca kamulaştırılmayan taşınmazlarda mülkiyet hakkının ihlal edildiğine birçok kez karar verdi. Bu kararlar imar planı ve mülkiyet hakkı sayfasında, idarenin taşınmaza fiilen el atması hâlinde bedel davası kamulaştırmasız el atma yazısında. Plan uygulandıktan sonra yapınız için verilen yıkım kararına karşı yol yıkım kararına itiraz yazısında.

Karardan sonra: istinaf, temyiz, Anayasa Mahkemesi

İdare mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır (İYUK m. 45). Kanun imar planlarından kaynaklanan davaları temyize açık davalar arasında saydığı için bölge idare mahkemesinin kararına karşı da 30 gün içinde Danıştayda temyiz yolu açıktır (İYUK m. 46/1-g); temyiz incelemesini Danıştay 6. Dairesi yapar. İptal kararı kesinleşince idare kararın gereğini en geç 30 gün içinde yerine getirir (İYUK m. 28/1). İptal edilen plana dayanan ruhsat gibi işlemler ayrı işlemlerdir; idare bunlar hakkında yeni işlem kurar ve bu işlemlere karşı da dava açılabilir.

Davanız süre aşımından reddedildiyse ve bu hesap askı ilanında bildirilmeyen bir süreye dayanıyorsa, kesin karara karşı Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir. Başvuru süresi kesin kararın öğrenilmesinden itibaren 30 gündür; ayrıntısı AYM başvuru süresi ne zaman başlar yazısında. Mehmet Fatih Küçük kararında giderim yeniden yargılama oldu; Anayasa Mahkemesi planın hukuka uygun olup olmadığına karar vermedi, davanın esastan incelenmesini sağladı.

İmar planına itiraz hakkında sık sorulan sorular

İmar planına itiraz süresi ne kadar?

İmar planına itiraz, planın askıda kaldığı bir aylık ilan süresi içinde yapılır (3194 sayılı İmar Kanunu m. 8/b). Dava açma süresi ayrıdır: askıda itiraz etmeyen kişi askının son gününü izleyen günden itibaren 60 gün içinde, itiraz eden kişi ise belediyenin itiraza 30 gün içinde cevap vermemesiyle itirazın reddedilmiş sayıldığı tarihten itibaren 60 gün içinde taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde dava açar (İYUK m. 7, 11; Danıştay 6. Daire, E.2025/5889, K.2025/6220, 27.11.2025). Özelleştirme planlarında ve 6306 sayılı Kanun kapsamındaki planlarda dava süresi 30 gündür.

İmar planına itiraz edilirse ne olur?

Belediye itirazı belediye meclisine gönderir; meclis itirazı kabul ederek planı değiştirebilir veya reddedebilir (3194 sayılı Kanun m. 8/b). İtiraz üzerine planda değişiklik yapılırsa planın değişen kısmı yeniden askıya çıkarılır; itiraz reddedilirse plan ret kararı tarihinde kesinleşir (Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 33/4, 33/6). Belediye askının bitiminden itibaren 30 gün içinde cevap vermezse itiraz reddedilmiş sayılır ve 60 günlük dava süresi bu tarihten sonra işlemeye başlar. Bu süre geçtikten sonra gelen ret cevabı süreyi yeniden başlatmaz (Danıştay 6. Daire, E.2025/5889, K.2025/6220).

İmar planı kaç gün askıda kalır?

İmar planı, onay tarihinden itibaren belediyenin ilan yerlerinde ve internet sitesinde bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir (3194 sayılı İmar Kanunu m. 8/b). Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği bu süreyi otuz gün olarak yazar ve askının onaydan itibaren en geç on beş iş günü içinde başlamasını ister (m. 33/1). 2020'den beri planın nerede askıda olduğu muhtarlık panosunda duyurulur; plan değişikliklerinde değişikliğe konu alana en az iki tabela asılır. Askı tarihleri askı tutanağında yazılıdır; dava süresi askının son gününe göre hesaplanır.

İmar planına itiraz etmeden dava açabilir miyim?

Evet. Askıda belediyeye itiraz zorunlu bir ön şart değildir; kişi doğrudan idare mahkemesinde dava açabilir. Bu durumda dava süresi askının son gününü izleyen günden itibaren 60 gündür (İYUK m. 7/4; Danıştay 6. Daire, E.2025/5889, K.2025/6220). İtiraz, planı dava açmadan değiştirtme şansı verir; ama dava süresini uzatıp uzatmayacağı askı ilanının içeriğine ve Danıştay daireleri arasındaki görüş ayrılığına bağlıdır. En güvenli yol, itiraz etseniz de davayı askının son gününden itibaren 60 gün içinde açmaktır.

Kesinleşmiş imar planına itiraz edilebilir mi?

Askı süresi geçmiş ve dava açılmamış plana doğrudan itiraz edilemez; ama plan size uygulandığında yeniden dava açılabilir. İmar durum belgesi, yapı ruhsatı, yapı kullanma izni gibi bir uygulama işlemi kurulduğunda, bu işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde hem işleme hem de dayandığı uygulama ve üst ölçekli imar planlarına karşı dava açılır (İYUK m. 7/4; Danıştay İDDK, E.2025/294, K.2025/1899, 9.10.2025). Belediyeye verilen plan değişikliği dilekçesinin reddi ise İdari Dava Daireleri Kuruluna göre yeni bir dava süresi başlatmaz (İDDK, E.2024/2900, K.2025/1008, 7.5.2025). 2020'den sonra kesinleşen planlarda kesinleşmeden itibaren beş yıl sınırı da vardır.

İmar planı dava açma süresi 5 yıl ne demek?

7221 sayılı Kanunla 2020'de 3194 sayılı İmar Kanununun 8/b maddesine eklenen kurala göre kesinleşen imar planlarına ve parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her hâlde beş yıl içinde dava açılabilir. Bu süre, uygulama işlemi üzerine açılacak davalar için de üst sınırdır. Anayasa Mahkemesi kuralın parselasyon planlarına ilişkin kısmını Anayasa'ya uygun buldu (E.2021/20, K.2022/84, 30.6.2022). Danıştay 6. Dairesi beş yıl sınırını 2020'den önce kesinleşmiş planlara uygulamıyor; bu planlara uygulama işlemi üzerine dava açılabilir (E.2022/5055, K.2023/7418, 12.10.2023).

İmar planı iptal edilirse ruhsat ne olur?

İptal kararı dava konusu planı ortadan kaldırır; idare kararın gereğini en geç 30 gün içinde yerine getirmekle yükümlüdür (İYUK m. 28/1). İptal edilen plana dayanılarak verilmiş yapı ruhsatı ayrı bir idari işlemdir; idare bu ruhsat hakkında yeni bir işlem kurar. Ruhsatı iptal edilen ya da yapısı için işlem yapılan kişi, bu yeni işleme karşı da tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açabilir. Yapının hangi aşamada olduğu ve ruhsatın hangi plan hükmüne dayandığı sonucu belirleyen olgulardır.

İmar planı iptal davası ne kadar sürer?

İmar planı davalarının süresine ilişkin resmî bir istatistik yayımlanmıyor. Dava çoğunlukla keşif ve bilirkişi incelemesiyle yürür; ilk derece kararından sonra bölge idare mahkemesinde istinaf, ardından Danıştayda temyiz yolu açıktır; Kanun imar planlarından kaynaklanan davaları temyize açık davalar arasında sayar (İYUK m. 45, 46/1-g). Özelleştirme planları gibi ivedi yargılama usulüne tabi işlerde mahkeme, dosyanın tamamlanmasından itibaren bir ay içinde karar verir (İYUK m. 20/A). Anayasa Mahkemesinin incelediği bir plan davası 2010'da başlamış, 2020'de bitmişti (Vahit Güzel, B. No: 2021/16186, 21.7.2026).

İmar planına kimler itiraz edebilir?

Kanun askıdaki plana itiraz edebilecek kişileri sınırlamaz; malik, kiracı, komşu ve meslek odası itiraz edebilir (3194 sayılı Kanun m. 8/b). Dava açmak için ise planla kişisel ve güncel bir menfaat bağı gerekir. Danıştay imar planı davalarında bu bağı geniş yorumlar: plan değişikliği yapılan parselin komşu maliklerinin dava açma ehliyetini reddeden kararı bozdu (6. Daire, E.2025/2559, K.2025/4671, 6.10.2025). Dava dilekçesinde taşınmazın planla ilişkisini (sahiplik, komşuluk, oturma) belgeyle gösterin.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. 3194 sayılı İmar Kanunu m. 8/b, 10; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 8, 11, 20/A, 27, 28, 31, 34, 45, 46; 2575 sayılı Danıştay Kanunu m. 24/1-a; 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu m. 7/1-b; 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun m. 6/6, 6/9; 7221 sayılı Kanun m. 6; Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m. 32, 33, 34
  2. Anayasa Mahkemesi norm denetimi: E.2021/20, K.2022/84, 30.6.2022 (RG 6.9.2022, 31945)
  3. Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru: Adem Ercan ve diğerleri, B. No: 2021/5456, 20.11.2024; Mehmet Fatih Küçük, B. No: 2021/53220, 9.4.2026; Vahit Güzel, B. No: 2021/16186, 21.7.2026
  4. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu: E.2023/544, K.2023/877, 27.4.2023; E.2024/2474, K.2025/439, 26.2.2025; E.2024/2900, K.2025/1008, 7.5.2025; E.2025/294, K.2025/1899, 9.10.2025
  5. Danıştay 6. Dairesi: E.2022/5698, K.2023/7161, 5.10.2023; E.2022/5055, K.2023/7418, 12.10.2023; E.2023/7665, K.2024/1534, 5.3.2024; E.2024/5506, K.2024/8093, 25.12.2024; E.2024/2677, K.2025/1699, 25.3.2025; E.2025/2559, K.2025/4671, 6.10.2025; E.2025/5889, K.2025/6220, 27.11.2025
  6. S. Yavuz Gargın, "İmar Planlarından Doğan Hukuki Uyuşmazlıklarda Dava Açma Süresi", Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 29(1), 2025, s. 413-458; H. M. Çakır, "7221 Sayılı Kanunla İmar ve Parselasyon Planlarına Karşı Dava Açma Süresinin Sınırlandırılması", Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 30(2), 2024, s. 506-534