Riskli Yapı Tespitine İtiraz 2026: 15 Günlük İtiraz, 30 Günlük Dava, Teknik Heyet ve Yıkımı Durdurmak

Tespit nasıl yapılır, size nasıl bildirilir

Riskli yapı tespitini öncelikle yapı malikleri ya da kanuni temsilcileri, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından lisans almış kuruluşlara masrafı kendilerine ait olmak üzere yaptırır. Malikler yaptırmazsa Bakanlık, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ya da yetki verilen belediye tespiti kendisi yaptırır (6306 sayılı Kanun m. 3/1). Kuruluş, binadan karot (beton numunesi) alır, donatıyı ve taşıyıcı sistemi inceler; rapor Yönetmeliğin Ek-2'sindeki esaslara göre ve Başkanlığın yazılımıyla hazırlanır (Uygulama Yönetmeliği m. 7/1). Her yapı için kural olarak tek rapor düzenlenir; itiraz veya yargı kararı üzerine yeniden rapor gerekmesi, raporun gerçeğe aykırı bulunması ve yapının risk durumunu etkileyen somut bir olay bu kuralın istisnasıdır (m. 7/3).

Raporu il müdürlüğü inceler. Tespit tarihinden itibaren en geç on iş günü içinde riskli yapı, tapunun beyanlar hanesine işlenmek üzere tapu müdürlüğüne bildirilir. Bildirim üç yoldan yapılır: tutanak yapıya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilir ve tutanak ilgili muhtarlıkta 15 gün ilan edilir. Kanuna göre tespit, muhtarlıktaki ilanın son günü bütün malik ve hak sahiplerine tebliğ edilmiş sayılır (m. 3/2). Kapıdaki tutanağı görmediğiniz ya da e-Devlet bildirimini okumadığınız için süre durmaz; yurt dışında yaşayan malik için de süre aynı gün başlar. Öğretide bu ilan yoluyla tebliğin maliklere orantısız bir külfet yüklediği eleştirisi yapılıyor (Seçkin, 2024), ama uygulanan kural budur. Binada tutanak görürseniz ya da e-Devlet bildirimi gelirse ilk iş olarak muhtarlığa gidip ilanın başladığı ve bittiği günü öğrenin ve yazılı alın.

İtiraz: 15 gün, kim, nereye, dilekçede ne yazılır

Yönetmeliğe göre itiraz, "ilgili muhtarlıkta yapılan ilanın son gününden itibaren on beş gün içinde yapının bulunduğu yerdeki Müdürlüğe veya yetki devri yapılmış ise İdareye verilecek bir dilekçe ile" yapılır (m. 7/5). İtiraz hakkı malikin, kanuni temsilcisinin, malik ölmüşse mirasçılarının hakkıdır; süresinden sonra ya da başkası tarafından yapılan itiraz işleme alınmaz. Tespiti isteyen malik de istemeyen malik de itiraz edebilir. e-Devlet'te Bakanlığın "Riskli Yapı Tespitine İtiraz" hizmeti de bulunuyor; Yönetmelik dilekçeden söz ettiği için dilekçeyi müdürlüğe elden verip evrak kayıt numarası almak en güvenli yoldur. Mevzuatta itiraz için ücret öngörülmemiştir (30.10.2026 itibarıyla Kanun ve Yönetmelik metni).

Süreleri bir örnekle hesaplayalım. Muhtarlıktaki ilanın son günü 17.11.2026 Salı ise tespit o gün tebliğ edilmiş sayılır. İtirazın son günü 2.12.2026 Çarşamba, dava açmanın son günü 17.12.2026 Perşembedir. Son gün resmî tatile rastlarsa süre izleyen ilk iş günü biter (İYUK m. 8).

Teknik heyet itiraz sebepleriyle bağlı değildir ve raporu bütün unsurlarıyla inceler (m. 10/7); yine de sebepleri yazmak heyetin dikkatini raporun zayıf noktasına çeker. İtiraz dilekçesinde şunlar bulunsun:

• Ad, soyad, T.C. kimlik numarası, adres; yapının il, ilçe, mahalle, ada ve parsel bilgisi; malik olduğunuzu gösteren tapu örneği, mirasçıysanız mirasçılık belgesi.
• Tespit raporunun tarihi ve numarası, raporu hazırlayan lisanslı kuruluş, muhtarlıktaki ilanın tarihleri.
• Teknik itirazlar: alınan karot sayısı ve alındığı yerler, beton dayanımı ve donatı tespiti, zemin verisi, rapordaki kat sayısı ve taşıyıcı sistem modelinin binayla uyumu, binada yerinde teknik inceleme yapılıp yapılmadığı.
• Varsa binanın daha önce başka bir tespit raporuna konu olduğu; Kanun ikinci kez tespit yapan kuruluşa uyarı, eksik veya yanlış veriyle ya da yapıda teknik inceleme yapmadan rapor hazırlayan kuruluşa idari para cezası öngörür (m. 3/8).
• Bağımsız bir inşaat mühendisinden alınmış teknik mütalaa; binanın proje ve ruhsat belgeleri, varsa güçlendirme belgeleri.

Teknik heyet nasıl karar verir

İtirazları, üniversitelerin ilgili bölümlerinden görevlendirilen dört öğretim üyesi ile Bakanlık veya Başkanlıkta görevli üç kişiden oluşan teknik heyet inceler (6306 m. 3/1). Heyet ayda en az bir kez toplanır, en az beş üyeyle toplanır ve çoğunlukla karar verir (Yönetmelik m. 10/3-4). Heyetin çalışma biçimi Yönetmelikte şöyle yazılıdır (m. 10/7):

• Raporun Ek-2'deki esaslara uygun hazırlanıp hazırlanmadığını bütün teknik unsurlarıyla inceler; eksik görürse raporu düzeltilmek üzere geri gönderir.
• Gerek görürse yerinde inceleme yapar; nihai kararı yapının tespit tarihindeki durumuna göre ve teknik gerekçesini yazarak verir.
• Tespiti yaptırana bütün kararları, itiraz eden malike ise yalnız nihai kararı bildirir.
• Karara bağladığı rapora başka bir malik itiraz ederse yeniden inceleme yapmaz.

Son kural pratikte önemlidir: binada ilk itiraz bütün malikler adına sonucu belirler. Bu yüzden itiraz edecek malikler teknik belgelerini birleştirip tek ve güçlü bir dilekçe vermelidir. Heyetin karar vermesi için mevzuatta bir süre yoktur; öğretide heyet 30 gün içinde cevap vermezse itirazın İYUK m. 11 uyarınca reddedilmiş sayılacağı görüşü savunuluyor (Seçkin, 2024; Amiraslanlı, 2023, s. 105, 110). Heyet itirazı kabul eder ve sonuç değişirse durum tapu müdürlüğüne bildirilir (Yönetmelik m. 7/7).

Tespit ne zaman kesinleşir, sonra ne olur

Yönetmeliğin Ek-6 tebligat tutanağına göre tespit; hiçbir malik itiraz etmezse itiraz süresinin son günü, bütün malikler itiraz etmeyeceklerini yazılı olarak bildirirse bildirim tarihinde, itiraz edilirse teknik heyetin nihai karar tarihinde kesinleşir. Kesinleşme dava sonucunu beklemez. Danıştay, Yönetmelik m. 8'e göre itirazın reddedilmesinin ya da itiraz edilmemesinin kesinleşme için yeterli olduğunu, yürütmenin durdurulması kararı yoksa tespitin "hukuken ayakta" kaldığını ve buna dayanan yıkım ihalesinin yapılabileceğini belirtti (13. ve 6. Daireler, E.2022/1577, K.2022/2596, 13.6.2022, oyçokluğu).

Kesinleşmeden sonra müdürlük, tahliye ve yıkım için tebligat yapılmasını ister. Maliklere yapıyı yıktırmaları için 90 günü geçmeyen bir süre verilir (6306 m. 5/3); bu tebligat da kapıya asma, e-Devlet ve muhtarlıkta 15 günlük ilanla yapılır (m. 5/5). Süre içinde yıktırılmayan yapının elektrik, su ve doğal gazı kesilir; tahliye ve yıkımı mülki amir kolluk desteğiyle yaptırır, masraf maliklerden payları oranında alınır (Yönetmelik m. 8/3; Kanun m. 5/4). Tahliye ve yıkım tebligatına karşı da 30 gün içinde dava açılabilir.

Dava: 30 günü nereden sayacaksınız

Kanuna göre "Bu Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı tebliğ tarihinden itibaren otuz gün içinde" dava açılır (6306 m. 6/9). Anayasa Mahkemesi bu sürenin dava dilekçesini hazırlamayı imkânsız kılacak kadar kısa olmadığını belirterek iptal istemini reddetti; aynı fıkrada yürütmenin durdurulmasını yasaklayan cümleyi ise iptal etti (E.2012/87, K.2014/41, 27.2.2014). Tebliğ muhtarlıktaki ilanın son günüdür; 30 gün bu günü izleyen günden işler. Dava, yapının bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde açılır (İYUK m. 34/1). Davalı, tespiti onaylayan ve itirazı karara bağlayan idaredir: Bakanlık (il müdürlüğü), yetki devri varsa belediye. Dilekçe yanlış idareye yöneltilirse mahkeme davayı reddetmez, dilekçeyi gerçek hasma tebliğ eder (İYUK m. 15/1-c).

İtiraz sürerken dava. Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna göre tespit tebliğ edilince ilgililer 15 gün içinde müdürlüğe itiraz edebileceği gibi "doğrudan dava açmalarının da mümkün" olduğu kabul edilir; tapuya şerh düşülmesiyle tespit icrai nitelik kazanır ve itiraz sonuçlanmadan dava açılamayacağına dair bir kural yoktur (E.2019/1187, K.2021/1577, 23.9.2021, oyçokluğu). Danıştay 6. Dairesi de itirazdan 12 gün sonra açılan bir davayı esastan inceledi (E.2019/2536, K.2022/1327, 10.2.2022).

İtiraz edenin süresi. İtiraz eden malikin 30 günü nereden sayacağı konusunda üç okuma var. Birinci okumaya göre itiraz, İYUK m. 11 uyarınca süreyi durdurur ve ret ya da zımni retle kalan süre işler (Amiraslanlı, 2023; Seçkin, 2024). İkincisi Yönetmeliğin Ek-6 tutanağıdır: maliklerin "tespit işleminin kesinleşmesinden sonra" 30 gün içinde dava açma hakkı olduğunu yazar; itiraz varsa kesinleşme heyetin nihai kararıdır. Seçkin bu ifadenin Kanundaki "tebliğden itibaren" kuralıyla çeliştiğini belirtiyor. Üçüncüsü Danıştay 14. Dairesinin 2017 kararıdır: süreyi itirazın reddinin tebliğinden başlattı (E.2016/662, K.2017/4012). Danıştayın bu soruyu çözen 2023-2026 tarihli yayımlanmış bir kararını bulamadık. Bu belirsizlikte yapılacak iş açıktır: itiraz etseniz de davayı ilanın son gününü izleyen günden itibaren 30 gün içinde açın, heyet kararı gelince dava dosyasına sunun.

Mahkeme çoğunlukla keşif yapar ve bilirkişi incelemesi yaptırır. Anayasa Mahkemesinin incelediği dosyada Ordu İdare Mahkemesinin bilirkişisi, yığma binada taşıma gücü yetersizliğini gösteren çatlak, ezilme veya açılma bulunmadığını ve binanın deprem yüklerine dayanımının yeterli olduğunu tespit etmiş; mahkeme tespiti iptal etmişti. Ankara ve Çorum'daki davalarda da idare mahkemeleri teknik heyet kararlarını bilirkişi raporlarıyla inceledi (Danıştay 4. Daire, E.2024/4098, K.2024/7964; E.2025/197, K.2025/729). Bilirkişi raporu tebliğ edilince eksik ve çelişkili noktaları iki hafta içinde yazılı olarak bildirin (İYUK m. 31; HMK m. 281).

Anayasa Mahkemesi: süresi yazılmayan heyet kararı

Giresun'un Bulancak ilçesinde başvurucunun bağımsız bölüm maliki olduğu yığma bina riskli yapı olarak tespit edildi. Başvurucu itiraz etti; Bakanlığın Trabzon'daki itiraz değerlendirme heyeti 24.11.2014'te itirazı reddetti ve karar 27.11.2014'te başvurucunun eşine tebliğ edildi. Kararda dava süresi yazmıyordu. Başvurucu 8.1.2015'te, tebliğden 42 gün sonra dava açtı. Ordu İdare Mahkemesi keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıp tespiti iptal etti; Danıştay 14. Dairesi ise davanın 30 günlük süre geçtikten sonra açıldığını belirterek kararı bozdu ve dava süre aşımından reddedildi (Mualla Gürsoy, B. No: 2020/35121, 7.1.2025, §§ 7-13).

Anayasa Mahkemesi, karar tarihindeki yargısal uygulamada "özel dava açma sürelerinin işlemde gösterilmemiş olması hâlinde hangi dava süresinin esas alınıp hesaplanacağı" konusunda öngörülebilirlik bulunmadığını tespit etti (§ 43). Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu daha sonra, özel dava süresine tabi bir işlemde süre gösterilmemişse idare mahkemelerinde 60 günlük genel sürenin uygulanacağına karar vermişti (E.2021/2, K.2022/1, 15.3.2022; Anayasa Mahkemesinin aktarımıyla, § 45). Mahkeme, "dava açma sürelerini düzenleyen karışık bir mevzuatın aşırı şekilci (katı) yorumu, mahkemeye erişim hakkını ihlal edebilir" dedi (§ 47); başvurucunun genel dava süresi içinde dava açtığının dikkate alınmadığını belirterek mahkemeye erişim hakkının ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi ve yeniden yargılama için dosyayı Ordu İdare Mahkemesine gönderdi (§§ 49-52).

Bu karar, Anayasa Mahkemesinin yayımlanan kararları arasında riskli yapı itirazında dava süresini doğrudan ele alan karardır (30.10.2026 itibarıyla atlas taraması). Okur için anlamı şudur: elinizdeki tutanakta ya da heyet kararında dava süresi ve mahkeme yazmıyorsa süre 60 gündür ve bu, süre aşımına karşı savunmanızdır. Ama davayı bu savunmaya güvenerek geciktirmeyin; 30 gün içinde açın. Süre aşımından reddedilen dava kesinleşirse 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir; ayrıntısı AYM başvuru süresi yazısında.

Yürütmenin durdurulması ve dava sürerken yıkım

Dava açmak yıkımı durdurmaz. Yürütmenin durdurulması kararı yoksa tespit hukuken geçerli kalır, tahliye ve yıkım süreci işler (Danıştay 13. ve 6. Daireler, E.2022/1577, K.2022/2596). Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa, bu iki şart birlikte bulunduğunda gerekçesini yazarak yürütmenin durdurulmasına karar verir; uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde idarenin savunmasını beklemeden karar verebilir (İYUK m. 27/2). Yıkım, uygulanmakla etkisi tükenen işlemin tipik örneğidir. Bu yüzden yürütmenin durdurulmasını dava dilekçesinde isteyin; zararı ve hukuka aykırılığı teknik belgeyle gösterin: bağımsız mühendis mütalaası, rapordaki karot ve hesap hataları, binanın proje ve ruhsat bilgileri. Mahkeme teminat isteyebilir (m. 27/6); karara karşı yedi gün içinde bir kez itiraz edilebilir (m. 27/7).

Yürütmenin durdurulması alınamadan bina yıkılırsa iptal kararı fiilen uygulanamaz; zarar için idareye başvurup tam yargı davası açma yolu kalır (İYUK m. 12, 13; Amiraslanlı, 2023, s. 108-109). Tespit iptal edilirse ona dayanan işlemler de dayanaksız kalır: Danıştay 4. Dairesi, riskli yapı yıkım ve boşaltma işlemleri iptal edilen bir işyerinin ruhsatını iptal eden belediye işlemini hukuka aykırı buldu (E.2023/7969, K.2024/440, 22.1.2024).

İstinaf, temyiz ve bireysel başvuru

İdare mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır (İYUK m. 45). Riskli yapı davaları İYUK m. 46/1'de temyize açık davalar arasında sayılmadığı için bölge idare mahkemesinin istinaf başvurusunu reddeden kararı kesindir; Danıştay bu dosyalarda temyiz dilekçelerini incelemeden reddediyor (6. Daire, E.2023/215, K.2023/2708; 4. Daire, E.2024/2888, K.2024/5576). 7589 sayılı Kanunla 2026'da eklenen kurala göre bölge idare mahkemesi ilk derece kararını kaldırıp yeniden karar verirse bu karara karşı 30 gün içinde Danıştayda temyiz yolu açıktır (İYUK m. 46/2). Kesin karardan sonra hak ihlali iddiası varsa 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir.

Kiracıysanız

Kiracı teknik heyete itiraz edemez; Yönetmelik itiraz hakkını malike, kanuni temsilcisine ve mirasçılarına verir. Danıştay 6. Dairesi bu sınırlamayı hukuka uygun buldu (E.2020/2160, K.2022/1329, 10.2.2022). Kiracının tespite karşı dava açıp açamayacağı ise tartışmalıdır. Danıştay 13. ve 6. Daireleri yıkım ihalesine dava açan kiracıyı oyçokluğuyla ehliyetli saydı (E.2022/1577, K.2022/2596). Şişli'deki bir dosyada idare mahkemesi kiracı şirketin tespite yönelik davasını ehliyet yokluğundan reddetti, tahliye işlemini esastan inceledi; bölge idare mahkemesinin kararı kesin olduğu için Danıştay ehliyet sorununu incelemedi (4. Daire, E.2024/2888, K.2024/5576).

Kiracının güvenli yolu, kendisine bildirilen tahliye işlemine karşı 30 gün içinde dava açmak ve aynı dilekçede tespitin iptalini de istemektir. İşyeri ruhsatı ayrıca iptal edilirse ona karşı da dava açın. Kira yardımı da vardır: riskli yapıda kiracı olarak oturan ya da işyeri işleten kişiye, Başkanlığın belirlediği aylık kira bedelinin iki katı kadar tek seferlik kira yardımı yapılabilir; başvuru tahliye ya da yıkım tarihinden itibaren bir yıl içinde il müdürlüğüne yapılır (Yönetmelik m. 16/3-4).

Malik olarak: yıkım süresi, güçlendirme, kira yardımı, tapu şerhi

Güçlendirme. Yıkım yerine güçlendirme mümkünse malikler, yıkım için verilen süre içinde güçlendirmenin teknik olarak mümkün olduğunu tespit ettirir, kat malikleri kurulu kararını alır, projeyi ve ruhsatı tamamlar; iş bitince şerhin kaldırılması için il müdürlüğüne başvurur (Yönetmelik m. 8/7).

Kira yardımı. Anlaşmayla tahliye edilen riskli yapının malikine, tahliye ya da yıkım tarihinden itibaren Başkanlığın belirlediği aylık kira yardımı yapılabilir; riskli alan dışındaki riskli yapılarda yardım süresi 18 aydır (m. 16/1). Aynı kişiye hem kira yardımı hem faiz desteği verilmez (m. 16/7); Danıştay 4. Dairesi bu kuralın iptali istemini reddetti (E.2023/12715, K.2025/6515, 9.12.2025).

Tapudaki riskli yapı şerhi. Şerh, tespitin beyanlar hanesindeki kaydıdır; taşınmazın satışını yasaklamaz, ama alıcı yapının riskli olduğunu ve 6306 sürecini devralır. Şerh üç yoldan kalkar ya da değişir: itiraz veya dava sonucunda tespit değişirse durum tapuya bildirilir (m. 7/7); güçlendirme tamamlanınca il müdürlüğüne başvurulur (m. 8/7); bina yıkılınca şerh terkin edilir. 4.2.2026'daki Yönetmelik değişikliğinden beri terkinden sonra tapuya taşınmazın "6306 sayılı Kanun kapsamında olduğuna dair belirtme" yapılır ve parseldeki işler bu Kanuna göre yürür (m. 8/9). Yeni binada görülen 6306 belirtmesinin nedeni budur.

Paydaşlar anlaşamazsa. Yeniden yapım kararı paydaşların salt çoğunluğuyla alınır; karara katılmayan malikin payı açık artırmayla satılabilir (6306 m. 6/1). Bu satışa karşı yollar ve Anayasa Mahkemesinin kararları kentsel dönüşüm AYM kararları yazısında, müteahhitle sözleşme kat karşılığı inşaat sözleşmesi yazısında.

Acil tahliye ve riskli alan kararı

Acil hâl. Can ve mal güvenliği bakımından derhâl boşaltılması gereken binalarda süreler çok kısadır: liste kapıya asılır ve muhtarlıkta iki gün ilan edilir; iki gün içinde itiraz edilebilir ve teknik heyet itirazları üç gün içinde karara bağlar (6306 m. 6/A/2). Böyle bir bildirim gelirse itirazı iki gün içinde verin ve dava süresini ilanın son gününden itibaren 30 gün olarak hesaplayın.

Riskli alan. Tek bina değil bütün bir bölge Cumhurbaşkanı kararıyla riskli alan ilan edildiyse, bu karara karşı Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren dava açılır; uygulama işlemi üzerine riskli alan kararına dava açılamaz (6306 Ek m. 1/2-a). Bu dava ilk derece olarak Danıştayda görülür; riskli yapı itirazının reddine karşı dava ise idare mahkemesinde ve ayrı dilekçeyle açılır (Danıştay 4. Daire, E.2024/576, K.2024/1383, 29.2.2024). 6306 kapsamındaki imar planlarına itiraz imar planına itiraz yazısında, belediyenin 3194 sayılı Kanuna göre verdiği yıkım kararı yıkım kararına itiraz yazısında.