Mirastan Feragat Sözleşmesi: Nasıl Yapılır, Altsoyu Bağlar mı, Geri Alınır mı? Noterde Şekil, Karşılıklı ve Karşılıksız Feragat, Ölümden Sonra Feragat

Kimler arasında ve ne zaman yapılır?

Sözleşmenin iki tarafı vardır: mirasbırakan ve onun ileride mirasçısı olacak kişi. Mirasbırakan bir mirasçısıyla karşılıksız ya da bir karşılık sağlayarak (ivazlı) mirastan feragat sözleşmesi yapabilir (TMK m. 528/1). Karşılık çoğu zaman bir taşınmaz, para veya şirket payıdır; mirasbırakan mirasçısına malın bir kısmını sağlığında verir, mirasçı da ileride terekeden pay istemeyeceğini kabul eder.

Sözleşme mirasbırakan sağken yapılır, çünkü konusu henüz açılmamış bir mirastır. Mirasçının aynı konuda diğer mirasçılarla veya üçüncü bir kişiyle yaptığı anlaşma mirastan feragat sözleşmesi değildir; mirasbırakan katılmadıkça veya izin vermedikçe açılmamış bir miras hakkındaki bu tür anlaşmalar geçersizdir (TMK m. 678). Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 23.1.2017 tarihli kararında, babanın sağlığında kardeşler arasında yapılan ve bir kardeşin babasının mirasından kardeşleri lehine vazgeçeceğini kabul ettiği adi yazılı "rızai taksim sözleşmesini" bu nedenle geçersiz saydı (E.2016/10390, K.2017/434).

Noterde şekil ve masraf

Mirastan feragat bir miras sözleşmesidir ve miras sözleşmesi resmî vasiyetname şeklinde yapılır: taraflar arzularını resmî memura aynı anda bildirir, düzenlenen sözleşmeyi memurun ve iki tanığın önünde imzalar (TMK m. 545). Resmî memur uygulamada noterdir; sulh hâkimi de bu işi yapabilir. Şekle uyulmadan yapılan feragat, sonradan herhangi bir mirasçı tarafından geçersizliği ileri sürülebilecek kadar zayıftır.

Noter, mirasbırakanın tasarruf ehliyetini, yani ayırt etme gücüne sahip ve ergin olduğunu gözetir. Mirasbırakan yaşlı veya hastaysa, ileride "ehliyetsizdi" itirazını önlemek için işlem günü alınmış bir sağlık raporunun sözleşmeye eklenmesi uygulamada sık başvurulan bir önlemdir.

Masraf: sözleşme ölüme bağlı tasarruf niteliğinde olduğundan 2026 yılı için 1.526,20 TL maktu harç alınır (Harçlar Kanunu 2 sayılı tarife, 11. sıra). Buna Noterlik Ücret Tarifesine göre noter ücreti ve sayfa başına yazı ücreti eklenir.

Feragatin sonuçları: altsoy ve lehine feragat

Mirasçılık sıfatı. Feragat eden, mirasbırakan öldüğünde mirasçı olmaz (TMK m. 528/2). Payı, sözleşmede belirlenen kişiye ya da kanuna göre diğer mirasçılara geçer.

Altsoy. Karşılık sağlanarak yapılan feragat, sözleşmede aksi öngörülmedikçe feragat edenin altsoyu için de sonuç doğurur (TMK m. 528/3): feragat eden mirasbırakandan önce ölse bile çocukları onun yerine mirasçı olamaz. Karşılıksız feragat için kanunda böyle bir kural yoktur. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 18.12.2025 tarihli kararında, karşılıksız feragatte de sözleşmede altsoyu bağlayacağı açıkça yazılmışsa altsoya mirasın intikal edemeyeceğine karar verdi ve mirasçılık belgesini buna göre düzeltti (E.2025/1412, K.2025/5492). Bu yüzden sözleşmede altsoyun durumu açıkça yazılır.

Belli bir kişi lehine feragat. Feragat belirli bir kişi lehine yapılmışsa ve o kişi herhangi bir sebeple mirasçı olamazsa feragat hükümden düşer; kimse lehine yapılmamışsa en yakın ortak kökün altsoyu lehine yapılmış sayılır (TMK m. 529). Lehine feragat edilen kişinin yasal mirasçı olması gerekmez (Yargıtay 7. HD, 22.10.2024, E.2024/860, K.2024/4724). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi 3.2.2026 tarihli kararında, mirasbırakanın bütün malvarlığını vasiyetle bir vakfa bıraktığı ve eşinin karşılık alarak vakıf lehine feragat ettiği bir olayda, mirasbırakan sonradan vasiyetinden dönünce feragatin hükümden düştüğünü tespit eden kararı onadı (E.2025/3073, K.2026/538).

Mirasçılık belgesi ve alacaklılar. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlığı giderdiği 12.7.2023 tarihli kararında, karşılık alarak feragat eden mirasçıların mirasçılık belgesinde gösterilmesini ve paylarının kime geçtiğinin kararda yazılmasını istedi (E.2023/2198, K.2023/3745). Terekenin borçları karşılamadığı durumda feragat eden, mirasbırakandan son beş yılda aldığı karşılıktan, mirasın açıldığı andaki zenginleşmesi tutarında alacaklılara karşı sorumludur (TMK m. 530). Belgenin nasıl alındığı mirasçılık belgesi yazımızda anlatılıyor.

Mirasbırakan öldükten sonra: ret ve pay devri

"Babam vefat etti, kardeşim lehine mirastan feragat etmek istiyorum" talebi hukuken mirastan feragat değildir. Bu aşamada iki yol vardır:

• Mirasın reddi: mirasçı, ölümü öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla mirası reddeder (TMK m. 605-606, 609). Reddedilen pay, reddeden mirasın açıldığı anda sağ değilmiş gibi kanunun gösterdiği hak sahiplerine geçer (TMK m. 611); mirasçı payını belirli bir kardeşine yönlendiremez. Süre ve sonuçları mirasın reddi yazımızda yer alıyor.
• Miras payının devri: mirasçı payını belirli bir kişiye bırakmak istiyorsa devir sözleşmesi yapar. Mirasçılar arasında devir yazılı şekilde, üçüncü kişiye devir noterde yapılır (TMK m. 677). Devir, paylaşma yapılana kadar terekedeki payı karşı tarafa bırakır; taşınmazların tapuda devri ayrıca paylaşma veya tescil işlemi gerektirir.

Reddin ve devrin vergi, borç ve tapu sonuçları farklıdır: ret mirasbırakanın borçlarından da kurtarır, pay devri ise mirası kabul edip payı başkasına bırakmaktır.

Geri alma, iptal ve tenkis

Ortadan kaldırma. Mirastan feragat sözleşmesi, tarafların yazılı anlaşmasıyla her zaman ortadan kaldırılabilir (TMK m. 546/1). Feragat eden mirasçı sözleşmeden tek taraflı olarak dönemez; pişmanlık veya mirasbırakanın sonradan zenginleşmesi dönme sebebi değildir.

İptal davası. Sözleşme, mirasbırakanın tasarruf ehliyeti yokken yapılmışsa, yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucu yapılmışsa, içeriği hukuka veya ahlaka aykırıysa ya da şekle uyulmamışsa iptal ettirilebilir (TMK m. 557). Dava hakkı, davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl, her hâlde mirasın geçmesinden sonra, iyiniyetli davalılara karşı on, iyiniyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçmekle düşer (TMK m. 559). Ehliyetsizlik iddiası çoğunlukla işlem tarihine ait sağlık kayıtları ve Adli Tıp raporuyla ispat edilir.

Tenkis. Feragat eden mirasçı olmadığından saklı payına dayanarak tenkis davası açamaz. Ters yönde ise dava mümkündür: mirasbırakan feragat edene sağlığında terekenin tasarruf edilebilir kısmını aşan edimlerde bulunmuşsa diğer mirasçılar bunun tenkisini isteyebilir; bu durumda yalnız feragat edenin saklı payını aşan kısım tenkise tabidir (TMK m. 573). Feragat eden, tenkise tabi değeri geri verebileceği gibi, aldıklarının tamamını terekeye geri vererek hiç feragat etmemiş gibi paylaşmaya da katılabilir (TMK m. 574). Saklı payın hesabı tenkis davası yazımızda anlatılıyor.