Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nasıl Alınır? Noterden ve Mahkemeden Başvuru, 2026 Ücreti, İtiraz ve İptal Davası

Noterden mirasçılık belgesi

Noterlerin mirasçılık belgesi vermesi 2011'den beri mümkündür; noterler nüfus kayıtlarına Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğüyle kurulan bağlantı üzerinden doğrudan ulaşır. Türkiye Noterler Birliğinin açıklamasına göre başvuru şöyle yürür:

1. Mirasçı, T.C. kimlik numarası yazılı kimlik belgesiyle bir noterliğe gider. Başkası adına başvuruluyorsa vekâletname ya da mahkeme kararı da getirilir.
2. Ölen kişinin T.C. kimlik numarası verilir; bilinmiyorsa noter kendisi tespit eder.
3. Noterliğin verdiği başvuru formu doldurulup imzalanır. Başvuru sözlü de yapılabilir; noter talebi tutanağa geçirir (Mirasçılık Belgesi Yönetmeliği m. 10).
4. Sistem belgeyi yaklaşık üç dakikada hazırlar, noter doğrulayıp verir.

Noter önce başvuranın yasal mirasçı olup olmadığını nüfus kayıtlarından belirler ve belgeyi miras paylarını gösterecek biçimde düzenler (Yönetmelik m. 4). Kayıtlarda bir eksiklik çıkarsa noter başvuranı nüfus müdürlüğüne yönlendirir; kayıt düzeltildikten sonra aynı noterliğe yeniden başvurulur. Payların nasıl hesaplandığı miras payları yazımızda örneklerle anlatılıyor.

Noterin belge veremediği durumlar

Kanun noteri, kayıtlardan okunabilen açık durumlarla sınırlar. Mirasçılık belgesi verilmesi yargılama gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse ya da belgeyi yabancılar istiyorsa noter belge veremez (Noterlik Kanunu m. 71/B). Yönetmelik bunu somutlaştırır: tanık dinlenmesi veya bilirkişi incelemesi gereken ya da yabancılık unsuru taşıyan talepler mahkemeye aittir (m. 5). Türkiye Noterler Birliği uygulamada şu durumları sayar:

• ölen kişi ile başvuran arasındaki soybağının kayıtlardan tespit edilememesi ya da soybağı olduğu hâlde başvuranın yasal mirasçı olmaması,
• ölen kişinin vasiyetnamesinin bulunması,
• ölümün 4.4.1926'dan önce olması ya da 23.11.1990'dan önce olup eşin sağ olması,
• ölen kişinin veya mirasçılardan birinin bir başka mirasçıyla aynı gün ölmüş olması,
• gaiplik, evlatlık, vatandaşlıktan çıkarılma veya birden çok vatandaşlık.

Bu durumlardan biri varsa noter "red belgesi" verir ve başvuranı sulh hukuk mahkemesine yönlendirir. Red belgesi bir uyuşmazlık kararı değildir; mirasçı aynı gün mahkemeye başvurabilir.

Evlilik dışında doğan çocuk, babası yönünden soybağı tanıma veya mahkeme kararıyla kurulmuşsa evlilik içi çocuk gibi mirasçıdır (TMK m. 498). Soybağı ölümden sonra kurulursa daha önce alınmış belgede bu çocuk yer almaz ve belgenin değiştirilmesi gerekir; soybağının kurulması babalık davası yazımızda anlatılıyor.

Sulh hukuk mahkemesinden mirasçılık belgesi

Mirasçılık belgesi verilmesi bir çekişmesiz yargı işidir (HMK m. 382/2-c-6) ve sulh hukuk mahkemesinin görevindedir (HMK m. 383). Başvuru, mirasçının veya ilgililerden birinin oturduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesine yapılır (HMK m. 384); ölen kişinin son yerleşim yerine gitmek gerekmez.

Dilekçede ölen kişinin adı ve T.C. kimlik numarası, ölüm tarihi, başvuranın mirasçılık bağı ve mirasçılık belgesi verilmesi istemi yazılır. Mahkeme gerçeği kendiliğinden araştırır (HMK m. 385/2): nüfus kayıtlarını getirtir, gerekirse tanık dinler, yabancı ülke kayıtlarını ve vasiyetnameyi inceler. Mirasçılardan biri vasiyetnameyle atanmışsa, diğer mirasçılara ve vasiyet alacaklılarına bildirim yapılır; bildirimden itibaren bir ay içinde itiraz edilmezse mahkeme atanmış mirasçıya da belge verir (TMK m. 598/2).

Mahkemenin verdiği belge, noterin verdiği belgeyle aynı değeri taşır. Belgeyle ilgili hak arama yolları, belgeyi kimin verdiğine göre değişir; bu fark aşağıda iptal bölümünde açıklanıyor.

2026 ücreti

Aşağıdaki tablo, 2026 yılı için noterde ve mahkemede ödenecek tutarları gösterir. Tutarlar her yıl ocak ayında güncellenir; başvuru öncesinde bir karşılaştırma için kullanılabilir.

Kaynak: 492 sayılı Harçlar Kanunu (1) ve (2) sayılı tarifeler, 98 Seri No'lu Harçlar Kanunu Genel Tebliğiyle 1.1.2026'dan geçerli tutarlar; 2026 Yılı Noterlik Ücret Tarifesi m. 1, 3 ve 13 (RG 30.12.2025, 33123).

Belge ne işe yarar, neyi çözmez?

Mirasçılık belgesi, mirasçının ölen kişinin haklarını kullanabilmesi için istenen anahtar belgedir. Tapu müdürlüğü taşınmazı mirasçılar adına intikal ettirirken, bankalar hesapları mirasçılara açarken, trafik tescil ve noterler aracı devrederken bu belgeyi ister. Veraset ve intikal vergisi beyannamesi de belgede gösterilen mirasçılar tarafından verilir; süreler ve istisna tutarı veraset ve intikal vergisi yazımızda yer alıyor.

Belge malları paylaştırmaz. Tapuda intikal yapıldığında mirasçılar taşınmaza elbirliğiyle malik olur; hangi mirasçının hangi malı alacağını mirasçıların anlaşması ya da dava belirler. Anlaşma olmazsa her mirasçı ortaklığın giderilmesini isteyebilir. Ölen kişinin borçları mal varlığını aşıyorsa mirasçılar mirası reddedebilir; bunun için üç aylık süre ve başlangıcı mirasın reddi yazımızda anlatılıyor.

Yanlış belgeye itiraz ve iptal davası

Belgede bir mirasçı eksikse, mirasçı olmayan biri yer alıyorsa ya da paylar yanlış hesaplanmışsa iki yol vardır.

Noterden alınan belgeye itiraz. Başvuran ya da belge yüzünden menfaati zedelenen kişi, yetkili sulh hukuk mahkemesine itiraz eder (Noterlik Kanunu m. 71/C; Yönetmelik m. 6). Mahkeme kararını belgeyi veren noterliğe ve Türkiye Noterler Birliğine bildirir.

Mirasçılık belgesinin iptali davası. Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK m. 598/3); kanun bu dava için süre koymaz. Dava, belgede yer alan diğer mirasçılara karşı açılır ve çekişmeli yargıdır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi 19.4.2017 tarihli, E.2016/18909, K.2017/3212 sayılı kararında, HMK'nın yürürlüğe girdiği 1.10.2011'den sonra açılan iptal davalarında görevli mahkemenin sulh hukuk değil asliye hukuk mahkemesi olduğunu oy çokluğuyla kabul etti. Dava, ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesinde ya da mirasçılardan herhangi birinin oturduğu yer mahkemesinde açılabilir (HMK m. 11/3). Davacı, belgenin iptali yanında doğru mirasçıları ve payları gösteren yeni bir belge verilmesini de aynı dilekçede ister.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.6.2026 tarihli, E.2025/495, K.2026/373 sayılı kararı bu davanın sınırlarını gösterir. Aynı ölüm için üç ayrı mirasçılık belgesi düzenlenmişti ve Hazine üçünün de iptalini istedi. İlk derece mahkemesi belgeler birbiriyle çeliştiği için üçünü de iptal etti. Hukuk Genel Kurulu oy birliğiyle bozdu ve üç kural koydu:

• Mirasçılık belgesi açıklayıcı bir belgedir ve maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz; ama iptal davasında da kesin hüküm ve hukukî yarar gibi dava şartları aranır. Daha önce kesinleşmiş bir kararla iptal edilmiş belgenin ikinci kez iptali istenemez.
• Kişi kendi lehine düzenlenmiş, kendi mirasçılığını tanıyan belgenin iptalini isteyemez; bunda hukukî yararı yoktur.
• Birden fazla belgenin bulunması tek başına hepsinin iptalini gerektirmez. Mahkeme, gerçek mirasçıları doğru gösteren belgeyi korur; iptal ancak belge gerçeğe aykırıysa ya da mirasçı olmayan birine pay vermişse mümkündür.

Bu nedenle iptal davası açacak kişi, dilekçesinde belgenin hangi noktada gerçeğe aykırı olduğunu somut olarak gösterir: eksik mirasçının nüfus kaydını, sonradan kurulan soybağını gösteren kararı, mirasçılıktan çıkarma ya da vasiyetname belgelerini sunar. Vasiyetnamenin kendisine karşı itirazlar ayrıca dava edilir; vasiyetnamenin iptali davası ile mirasçılıktan çıkarma yazılarımız bu davaların süre ve şartlarını anlatıyor.