Ön ödeme, hafif suçlarda şüphelinin Cumhuriyet savcılığının bildirdiği tutarı soruşturma giderleriyle birlikte on gün içinde ödemesi hâlinde hakkında kamu davası açılmamasıdır (TCK m. 75). Uzlaştırmaya tabi olmayan ve yalnız adli para cezası ya da üst sınırı altı ayı aşmayan hapis gerektiren suçlarda ve kanunda tek tek sayılan bazı suçlarda uygulanır. Ödeme üç taksitle yapılabilir; ön ödeme kararı adli sicile işlemez.
Hangi suçlarda ön ödeme uygulanır?
- Hafif suçlar. Yalnız adli para cezası gerektiren ya da kanun maddesindeki hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlar. Uzlaştırmaya tabi suçlar bu gruptan çıkarılmıştır (TCK m. 75/1); onlarda önce uzlaştırma yapılır.
- Kanunda sayılan suçlar. Cezası daha ağır olsa da şu suçlarda ön ödeme uygulanır (m. 75/6): yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi (m. 98/1), hakaret (m. 125; kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hariç), genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması (m. 171), çevrenin taksirle kirletilmesi (m. 182/1), özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma (m. 264/1), suçu bildirmeme (m. 278/1-2), Orman Kanunu m. 108/1, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu m. 74/2 ilk cümle ve Dernekler Kanunu m. 32/1-d suçları. Bu gruptaki suçlar beş yıl içinde tekrar işlenirse aynı suç için ön ödeme uygulanmaz.
Hakaret 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla uzlaştırmadan çıkarılıp ön ödemeye alındı; hakarete özgü süreç ve Anayasa Mahkemesinin iptal kararı hakarette ön ödeme yazısında anlatılmıştır.
Tutar nasıl hesaplanır, nasıl ödenir?
- Adli para cezası öngörülmüşse maktu ise bu miktar, değilse alt sınırı ödenir (m. 75/1-a).
- Hapis cezası öngörülmüşse alt sınırın her günü için 100 Türk lirası ödenir (m. 75/1-b; 7499 sayılı Kanunla 30 liradan yükseltildi). Örneğin kanunda "iki aydan altı aya kadar hapis" öngörülen bir suçta alt sınır 60 gündür ve ödenecek tutar 6.000 lira artı soruşturma giderleridir.
- Hapis ile birlikte adli para cezası öngörülmüşse iki tutar toplanır (m. 75/1-c). Üst sınırı altı ayı aşmayan hapis veya adli para cezasından yalnız birinin uygulanabileceği suçlarda tutar adli para cezası esas alınarak belirlenir (m. 75/4).
- Süre ve taksit. Ödeme savcılığın tebliğinden itibaren on gün içinde yapılır. Şüpheli on gün içinde isterse savcı birer ay arayla üç eşit taksite karar verir; bir taksit süresinde ödenmezse ön ödeme hükümsüz kalır ve soruşturma devam eder (m. 75/1).
- Tekrarda artırım. Taksirli suçlar hariç, ön ödeme nedeniyle kovuşturmaya yer olmadığı ya da düşme kararı verildikten sonra beş yıl içinde ön ödemeye tabi yeni bir suç işleyene teklif edilecek tutar yarı oranında artırılır (m. 75/1).
Ödeme yapılırsa savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Ödeme, suçtan zarar görenin tazminat istemesini, malın geri alınmasını ve müsadereyi etkilemez (m. 75/5).
Dava açıldıktan sonra ön ödeme
Savcılık ön ödemeye tabi bir suç için ön ödeme işlemi yapmadan dava açmışsa ya da yargılama sırasında suçun niteliği değişip ön ödemeye tabi bir suça dönüşmüşse mahkeme ön ödeme bildirimi yapar; sanık tutarı yargılama giderleriyle birlikte öderse dava düşer (m. 75/2-3). Özel kanunlar gereği işin doğrudan mahkemeye geldiği hâllerde de bildirimi hâkim yapar. Sanık veya müdafi, suçun niteliğinin değiştiği ya da ön ödeme bildirimi yapılmadan dava açıldığı dosyada bu bildirimin yapılmasını açıkça ister.
Ön ödeme sicile işler mi?
Adli sicile (sabıka kaydına) yalnız kesinleşmiş mahkûmiyet kararları kaydedilir; ön ödeme üzerine verilen karar mahkûmiyet değildir. Bu kararlar ayrı bir sisteme kaydedilir ve yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından, ön ödemenin tekrarını denetlemek amacıyla görülebilir (m. 75/7). Kanun ön ödeme için suçun kabul edilmesini aramaz; suçlamaya karşı savunma yapmak isteyen kişi ödemeyebilir ve savcılık delillere göre karar verir.
Ön ödeme hakkında sık sorulan sorular
Ön ödeme hangi suçlarda uygulanır?
Uzlaştırmaya tabi olmayan ve yalnız adli para cezası gerektiren ya da kanundaki hapis cezasının üst sınırı altı ayı aşmayan suçlarda uygulanır. Ayrıca kanunda tek tek sayılan suçlarda da uygulanır: yardım veya bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesi, hakaret (kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret hariç), genel güvenliğin taksirle tehlikeye sokulması, çevrenin taksirle kirletilmesi, özel işaret ve kıyafetleri usulsüz kullanma, suçu bildirmeme ve bazı Orman Kanunu, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile Dernekler Kanunu suçları (TCK m. 75/1, 6).
Ön ödeme miktarı nasıl hesaplanır?
Adli para cezası maktu ise bu miktar, değilse alt sınırı; hapis cezası öngörülmüşse alt sınırın her günü için 100 Türk lirası; ikisi birlikte öngörülmüşse ikisinin toplamı ödenir. Bu tutara soruşturma giderleri eklenir (TCK m. 75/1; gün başına tutar 2.3.2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla 30 liradan 100 liraya çıkarıldı).
Ön ödeme taksitle ödenebilir mi?
Evet. Şüpheli tebliğden itibaren on gün içinde isterse Cumhuriyet savcısı tutarın birer ay arayla üç eşit taksitte ödenmesine karar verir. Taksitlerden biri süresinde ödenmezse ön ödeme hükümsüz kalır ve soruşturma devam eder (TCK m. 75/1).
Ön ödeme sicile işler mi?
Adli sicile (sabıka kaydına) işlemez. Ön ödeme üzerine verilen kovuşturmaya yer olmadığı ve düşme kararları bunlara mahsus ayrı bir sisteme kaydedilir ve bu kayıtları yalnız bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme görebilir (TCK m. 75/7).
Kovuşturma aşamasında ön ödeme olur mu?
Evet, iki durumda. Savcılık ön ödemeye tabi suç için ön ödeme işlemi yapmadan dava açtıysa ya da yargılamada suçun niteliği değişip ön ödemeye tabi bir suça dönüştüyse, mahkeme ön ödeme bildirimi yapar; tutar yargılama giderleriyle birlikte ödenirse dava düşer (TCK m. 75/2-3).
Ön ödeme ödenmezse ne olur?
On günlük süre içinde ödenmezse ya da taksitlerden biri süresinde ödenmezse ön ödeme hükümsüz kalır ve soruşturma kaldığı yerden devam eder; savcı delil yeterliyse iddianame düzenler. Ödememek ayrı bir borç doğurmaz; sonucu soruşturmanın devam etmesidir.
Av. Ertuğrul Targal
Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları alanlarında sürdürmektedir.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 75 (6763, 7188, 7499, 7531 ve 7571 sayılı Kanunlarla değişik)