Uzlaştırma Nedir? Hangi Suçlar Uzlaşmaya Tabidir, Teklife Kaç Günde Cevap Verilir ve Uzlaştırma Mesajı Gerçek mi?

Hangi suçlar uzlaştırmaya tabidir?

CMK m. 253/1 üç grup sayar. Şikâyete bağlı olsun olmasın, şu Türk Ceza Kanunu suçları uzlaştırmaya tabidir:

Bunların yanında soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlı suçlar da uzlaştırmaya tabidir. Mağdur gerçek kişi ya da özel hukuk tüzel kişisiyse, adli süreçteki çocuklar bakımından üst sınırı üç yılı geçmeyen hapis veya adli para cezası gerektiren suçlar da kapsama girer. Diğer kanunlardaki suçlar için kanunda açık hüküm bulunmalıdır (CMK m. 253/2).

Uzlaştırılamayan suçlar. Şikâyete bağlı olsalar bile cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, ısrarlı takip (TCK m. 123/A) ve hakaret (TCK m. 125) uzlaştırılamaz (CMK m. 253/3). Hakaretin tamamı 24.12.2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla uzlaştırma dışına çıkarıldı; bugün hakarette önödeme uygulanır. Uzlaştırmaya tabi suç, tabi olmayan başka bir suçla birlikte aynı mağdura karşı işlenmişse uzlaştırma yapılmaz; ancak 7571 sayılı Kanundan sonra önödemeye tabi bir suçla birlikte işlenen uzlaştırma suçu için uzlaştırma yapılır.

Uzlaştırma adım adım nasıl işler?

1. Dosya büroya gider. Cumhuriyet savcısı suçun uzlaştırmaya tabi olduğunu ve kamu davası açmak için yeterli şüphe bulunduğunu görürse dosyayı Cumhuriyet başsavcılığındaki uzlaştırma bürosuna gönderir (CMK m. 253/4). Yeterli şüphe yoksa uzlaştırmaya gitmeden kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.
2. Uzlaştırmacı teklif yapar. Büronun görevlendirdiği uzlaştırmacı, uzlaşmanın mahiyetini ve kabul ya da reddin hukukî sonuçlarını anlatan teklif formunu taraflara imzalatır; ulaşamazsa teklif açıklamalı tebligat, istinabe ya da SEGBİS yoluyla yapılır. Uzlaştırmacı tarafları telefon veya e-postayla çağırabilir, ancak bu çağrı uzlaşma teklifi sayılmaz (Uzlaştırma Yönetmeliği m. 29).
3. Yedi gün içinde cevap. Teklife yedi gün içinde cevap vermeyen taraf teklifi reddetmiş sayılır (CMK m. 253/4). Birden fazla mağdur varsa uzlaşma için hepsinin kabul etmesi gerekir (CMK m. 253/7).
4. Müzakere. Müzakereler gizli yürür; şüpheli, mağdur, kanunî temsilciler, müdafi ve vekil katılabilir. Müzakereye katılmayı reddeden taraf uzlaşmayı kabul etmemiş sayılır. Müzakerede yapılan açıklamalar hiçbir soruşturma, kovuşturma ya da davada delil olarak kullanılamaz (CMK m. 253/13, 20). Uzlaştırmacı işlemleri belgelerin kendisine verilmesinden itibaren otuz gün içinde bitirir; büro bu süreyi her defasında yirmi günü geçmemek üzere iki kez uzatabilir (CMK m. 253/12).
5. Rapor ve savcı onayı. Uzlaşma olursa tarafların imzaladığı raporda ne üzerinde uzlaşıldığı ayrıntılı yazılır. Cumhuriyet savcısı uzlaşmanın özgür iradeye dayandığını ve edimin hukuka uygun olduğunu belirlerse raporu onaylar (CMK m. 253/15, 17).

İlk uzlaşma teklifinin yapıldığı tarihten uzlaştırmanın sonuçsuz kaldığı ve en geç raporun büroya verildiği tarihe kadar dava zamanaşımı ve kovuşturma koşulu olan dava süresi işlemez (CMK m. 253/21). Uzlaşma teklifi ya da kabulü delil toplanmasına ve koruma tedbirlerine engel değildir (CMK m. 253/8).

Uzlaşma olursa ne olur, olmazsa ne olur?

• Edim bir defada ödenirse: soruşturmada kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir (CMK m. 253/19). Dava açılmışsa mahkeme düşme kararı verir (CMK m. 254/2).
• Edim taksitle ya da ileri tarihte ödenecekse: soruşturmada kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararı verilir; kovuşturmada mahkeme durma kararı verir. Bu sürede zamanaşımı işlemez. Edim yerine getirilmezse kamu davası açılır ya da yargılama kaldığı yerden devam eder.
• Edim ödenmezse mağdur icraya gidebilir: uzlaşma raporu veya belgesi ilam niteliğindeki belgelerden sayılır (CMK m. 253/19; İİK m. 38).
• Tazminat davası: uzlaşma sağlanırsa aynı suç nedeniyle tazminat davası açılamaz, açılmış dava feragat edilmiş sayılır. Anayasa Mahkemesi önceki mutlak yasağı iptal etti (E.2023/43, K.2023/141, 26.7.2023); 7531 sayılı Kanun, uzlaşma anında tespit edilemeyen veya uzlaşmadan sonra ortaya çıkan zararları yasağın dışında bıraktı. Mağdur bu yüzden uzlaşma metnine bilinen zarar kalemlerini tek tek yazdırır. Tazminat davasının zamanaşımı ve usulü ceza davası sonrası tazminat davası yazısında anlatılır.
• Birden çok şüpheli varsa: yalnız uzlaşan kişi uzlaşmadan yararlanır (CMK m. 255).
• Uzlaşma olmazsa: soruşturma devam eder ve aynı dosyada yeniden uzlaştırmaya gidilmez (CMK m. 253/18). Taraflar sonradan anlaşırsa, uzlaştıklarını gösteren belgeyle en geç iddianamenin düzenlendiği tarihe kadar savcıya başvurabilir (CMK m. 253/16).

Dava açıldıktan sonra suçun uzlaştırmaya tabi olduğu anlaşılırsa mahkeme dosyayı aynı usulle uzlaştırma bürosuna gönderir (CMK m. 254/1). Adalet Bakanlığı istatistiğine göre 2025'te uzlaştırma bürolarına 538.334 dosya gönderildi; 206.517 dosya uzlaşmayla sonuçlandı, 215.490 dosyada teklif olumsuz sonuçlandı, 41.416 dosyada müzakereye rağmen uzlaşma sağlanamadı ve 74.911 dosyada işlemler sürüyordu. Müzakere masasına oturulan dosyaların yaklaşık altıda beşi uzlaşmayla bitti (2025 Yılı Uzlaştırma İstatistiği).