Yüksek Güvenlikli Adli Psikiyatri Hastanesi (YGAP) 2026: Kimler Yatar, Ne Kadar Kalır, Ziyaret ve Telefon, Mazeret İzni, Taburculuk ve Asgari Kalış Süresi

Kimler gönderilir

Merkeze bireysel başvuru yapılamaz; başvuru yalnız yargı mercileri, kolluk ve ceza infaz kurumlarının resmî yazısıyla olur (m. 11/1). Merkezde yürütülen işler iki gruptur (m. 10, 11):

• Değerlendirme ve rapor: CMK m. 74'e göre gözlem altına alınma gerekip gerekmediğinin ve gözlemin kendisinin yapılması; TCK m. 31-34'e göre ceza sorumluluğunu kaldıran veya azaltan bir durumun bulunup bulunmadığının araştırılması; Cumhurbaşkanınca cezanın hafifletilmesi veya kaldırılması, akıl hastalığı nedeniyle infazın ertelenmesi, denetimli serbestlik veya rehabilitasyon türü cezaevinde infaz için sağlık raporu.
• Koruma ve tedavi: Akıl hastalığı nedeniyle ceza verilmeyen ya da cezası azaltılan ve hakkında akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirine hükmedilen kişiler (TCK m. 32, 57/1); tıbbi kontrol ve takipte tehlikeliliği artan kişiler (m. 57/5); cezasının infazı akıl hastalığı nedeniyle ertelenen hükümlüler (5275 sayılı Kanun m. 16/1); hakkında güvenlik tedbiri verilen suça sürüklenen çocuklar.

Kapalı cezaevinden gönderilen tutuklu ve hükümlüler yatarak tedavi gerektiğinde merkeze değil, tutuklu hükümlü adli psikiyatri servisine (THAP) yatırılır; açık cezaevinden gelenler ise merkezde yatırılabilir (m. 11/6). Merkezdeki sağlık kurulu üç ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanından oluşur, oy çokluğuyla karar verir ve raporunda yalnız bilimsel ve teknik değerlendirme yapar, hukuki nitelendirmeye yer vermez; karşı oy ve gerekçesi kayda alınıp yargı merciine gönderilir (m. 12).

Merkezlerin hangi hastanelerde açılacağını ve hangi illere hizmet vereceğini Sağlık Bakanlığı belirler (m. 5/2). Bakanlığın hastane sayfalarında YGAP birimi tanıtılan şehir hastaneleri arasında Adana, Bursa, Elazığ, Eskişehir, İzmir, Kayseri ve Kocaeli vardır; örneğin Bursa Şehir Hastanesi biriminin çocuk-ergen, kadın ve erkek servislerinden oluştuğunu duyurur.

Ne kadar kalınır: TCK 57 ve 2025 değişikliği

Akıl hastalığı nedeniyle işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan veya davranışlarını yönlendirme yeteneği önemli derecede azalmış kişiye ceza verilmez, ama güvenlik tedbirine hükmolunur (TCK m. 32/1). Yeteneği bu derecede olmasa da azalmış kişiye indirimli ceza verilir; 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanundan beri bu kişi hakkında ceza yanında ayrıca akıl hastalarına özgü güvenlik tedbirine de hükmolunur (m. 32/2).

Güvenlik tedbirine hükmedilen akıl hastaları yüksek güvenlikli sağlık kurumlarında koruma ve tedavi altına alınır (m. 57/1). Tedbirin sabit bir süresi yoktur: kurumun sağlık kurulu toplum açısından tehlikeliliğin ortadan kalktığını veya önemli ölçüde azaldığını raporlayınca kişi infaz hâkimi kararıyla serbest bırakılabilir (m. 57/2). 7571 sayılı Kanun bu kurala bir alt sınır ekledi: akıl hastalığı nedeniyle ceza verilmeyen ve güvenlik tedbirine hükmedilen kişi için (m. 32/1) kurumda geçirilecek süre,

• ağırlaştırılmış müebbet veya müebbet hapis cezasını gerektiren suçlarda bir yıldan,
• üst sınırı on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda altı aydan

az olamaz (m. 57/2). Aynı kanunla 57. maddenin altıncı fıkrası yürürlükten kaldırıldı. Bu alt sınır, rapor tehlikeliliğin kalktığını söylese bile süre dolmadan çıkışı engeller; daha hafif suçlarda ise çıkış yalnız sağlık kurulu raporuna ve infaz hâkiminin kararına bağlıdır. Ceza sorumluluğu ve güvenlik tedbiri kararının verildiği yargılama için ceza davasında karar türleri yazısına bakınız.

Merkezde yaşam: ziyaret, telefon, kısıtlama

• Refakatçi: Kabul edilmez (m. 13/2).
• Ziyaret ve telefon: Hastaların düzenli aralıklarla ziyaretçi ve telefon görüşmesi yapması sağlanır. Yalnız bakım veren, eş, çocuklar, vasi, yasal temsilci, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile hekimin uygun gördüğü kişiler kabul edilir. Saat ve süre kurallarını merkez açık ve erişilebilir şekilde belirler (m. 13/3-5).
• Kısıtlama yalnız tıbbi gerekçeyle: Ziyaret ve telefon ancak kişinin kendine veya başkasına zarar verme riski, tedavinin bütünlüğünü tehlikeye atma ihtimali veya klinik güvenliği bozan davranış gibi meşru tıbbi gerekçelerle kısıtlanabilir (m. 13/6).
• Fiziksel ve kimyasal kısıtlama: Yalnız zorunlu hâllerde, hekim kararıyla, süresi ve yöntemi belirlenerek uygulanır, kayda alınır ve düzenli gözden geçirilir; en az kısıtlama ilkesi esastır (m. 14). Güvenlik uygulamaları insan onuruna uygun hizmeti engelleyemez (m. 15/3).
• Hasta hakları: Hasta Hakları Yönetmeliği uygulanır (m. 13/1). Servis odaları tek kişiliktir, her odada tuvalet ve banyo bulunur; kadın, erkek, çocuk ve ergen hastalar ayrı servislerde kalır; merkezde kütüphane, spor alanı, iç bahçe ve rehabilitasyon atölyeleri bulunur (m. 6).

Ziyaret veya telefon hakkı gerekçesiz kısıtlanırsa aile önce merkezin sorumlu hekiminden kısıtlamanın tıbbi gerekçesini yazılı ister, ardından hastanenin hasta hakları birimine başvurur.

Mazeret izni ve nakil

Hasta, tıbbi işlemler, tedavi veya taburculuk dışında merkezden ancak yetkili Cumhuriyet başsavcılığı veya hâkim kararıyla ayrılabilir ya da başka merkeze nakledilebilir (m. 16/1). Mazeret izni için şu durumlardan birinin belgelenmesi gerekir (m. 16/2):

• ana, baba, eş, kardeş veya çocuğun ölümü ya da yaşamsal tehlike oluşturan ağır hastalığı,
• deprem, su baskını, yangın gibi doğal afetlerle zarara uğranması,
• kişinin katılacağı bir sınav veya kamu kurumunda yürütmesi gereken resmî iş.

Talep, sorumlu hekimin tıbbi değerlendirmesi ve gerekçeli görüşüyle yargı merciine iletilir; savcılık veya hâkim uygun görürse izin kullanılır.

Çıkış ve sonrası

• Gözlem için yatırılanlar: Zorunlu tedavi kararı yoksa sağlık kurulu raporu tamamlanınca çıkar (m. 17/1). Gözlem süresi üç haftayı geçemez; ek sürelerle toplam üç ayı aşamaz ve gözlem kararına itiraz kararın yerine getirilmesini durdurur (CMK m. 74).
• Güvenlik tedbiri altındakiler: Tehlikelilik ortadan kalktığında veya önemli ölçüde azaldığında merkez, çıkışa ilişkin sağlık kurulu raporunu yetkili Cumhuriyet başsavcılığına gönderir; koruma ve tedaviyi sona erdiren hâkim kararı hastaneye ulaşınca hasta çıkarılır (m. 17/3). Sağlık kurulu raporu, kişinin tıbbi kontrol ve takibinin gerekip gerekmediğini ve gerekiyorsa süre ve aralıklarını da gösterir (TCK m. 57/3).
• İnfazı ertelenen hükümlüler: Klinik iyileşme sağlandığında rapor savcılığa gönderilir ve savcılık kararıyla çıkış yapılır (m. 17/4).
• Sonrası: Takip gereken hasta, ikamet adresine göre toplum ruh sağlığı merkezinin bağlı olduğu il sağlık müdürlüğüne bildirilir (m. 17/5). Tıbbi kontrol ve takip savcılığın kişiyi yetkili sağlık kuruluşuna göndermesiyle yürür; bu sırada tehlikeliliğin arttığı anlaşılırsa infaz hâkimliği yeniden koruma ve tedavi tedbirine hükmeder (TCK m. 57/4-5; Yönetmelik m. 11/5-c). Kendi başına gidemeyen veya ailesi almayan hastanın yerleşim yerine gönderilmesini hastanenin sosyal hizmet birimi sağlar (m. 17/6-7).