Ardışık Arama Nedir, Tek Başına Delil mi? Ankesörlü Arama Kriterleri ve AYM Kararları

Ardışık arama nedir?

Anayasa Mahkemesinin aktardığı Yargıtay içtihadına göre FETÖ/PDY'nin mahrem yapılanmasına mensup kişiler, gizliliği sağlamak için kamuya açık ve birbirinden bağımsız market, büfe, kırtasiye, lokanta gibi işletmelerde kurulu, ücret karşılığı kullanılan sabit ya da ankesörlü hatlarla iletişim kuruyordu. Bir askerî personelin, örgütün talimatıyla ve tedbir kurallarına uygun olarak "mahrem imam" tarafından bu hatlardan arandığı her türlü şüpheden uzak, somut olgu ve teknik verilerle tespit edilirse ve mahkeme tam bir vicdani kanaate ulaşırsa, bu HTS kayıtları kişinin örgütle bağlantısını gösteren bir delil sayılıyor (Murat Albayrak, § 127).

Ardışık arama, aynı hattan farklı askerî personelin arka arkaya aranmasıdır. Yargıtay bu yönteme ayrı bir önem veriyor: Farklı personelin aynı hattan ardışık aranması, aramaların örgütsel nitelikte olduğu kanaatini güçlendiriyor (§ 128). Aramalar HTS kayıtlarında tekil, ardışık ya da periyodik olarak sınıflandırılıyor (§ 130).

Tek başına delil mi?

Murat Albayrak kararında başvurucu, Batman'daki sabit hatlardan 46 kez tekil ve 24 kez ardışık arandığı tespitiyle mahkûm edilmişti. Genel Kurul, HTS kayıtlarının hukuka aykırı elde edildiği şikâyetinde ihlal bulmadı. HTS kayıtlarının mahkûmiyette tek ya da belirleyici delil olarak kullanılamayacağı şikâyetini ise açıkça dayanaktan yoksun saydı (§ 141 ve hüküm). Gerekçesi şuydu: Bir delilin örgüt üyeliğinin ispatı için tek başına yeterli olup olmadığını değerlendirmek, sanıkla doğrudan temas eden ve delilleri ilk elden inceleyen derece mahkemelerinin takdirindedir (§ 135).

Mahkeme aynı kararda bu değerlendirmenin tek bir veriye değil, farklı kaynaklardan elde edilen bilgi, belge ve kayıtların karşılaştırılarak teyit edilmesine dayandığını, sanığın kayıtların gerçekliğine ve güvenilirliğine her aşamada itiraz edebildiğini ve itirazlar yeterince incelenmediğinde Yargıtay'ın hükümleri bozduğunu vurguladı. Yaklaşım kategorik değildir (§ 134).

Yargıtay'ın aradığı araştırmalar

Anayasa Mahkemesi, kişinin sabit ya da ankesörlü hatlar üzerinden örgütün haberleşme ağına dahil olup olmadığının hukuki kesinlikle ortaya konulabilmesi için Yargıtay'ın somut olayın özelliğine göre yapılmasını aradığı araştırmaları şöyle aktarıyor (R.T., § 30; İ.K., § 30; Murat Albayrak, § 132):

Anayasa Mahkemesinin bu konuda atıf yaptığı Yargıtay kararları: Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 20.11.2024, E.2024/705, K.2024/15150; 19.11.2024, E.2022/6992, K.2024/14586; 21.10.2024, E.2022/3927, K.2024/11894 (İ.K., § 29). Murat Albayrak kararına göre itirafçı konumundaki kişilerin beyanlarının temin edilmesi ve bu kişilerin tanık olarak dinlenmesi de bu araştırmalar arasındadır (§ 132).

Anayasa Mahkemesi kararları

R.T. [GK]. Astsubay olan başvurucu, iki astsubayla ardışık arandığı ve bir tanığın sohbet toplantılarına katıldığını söylediği iddiasıyla yargılanmıştı. Birlikte ardışık arandığı tespit edilen ve aynı rütbede olan iki kişi mahkemece tanık olarak dinlenmedi; Yargıtay'ın aradığı araştırmalar da yapılmadı. Askerî mahrem yapılanmayı anlatan tanığın beyanı yalnız duruşmada okundu, sohbetlere katıldığını söyleyen tanık ise istinabe yoluyla dinlendi. Başvurucu mahkûmiyette dikkate alınan hiçbir tanığı sorgulayamadı. Mahkeme SEGBİS'in neden kullanılmadığını da açıklamamıştı. Genel Kurul bu beyanların tek olmasa da belirleyici delil olduğunu kabul ederek tanık sorgulama hakkının ihlal edildiğine karar verdi; üç üye karşı oy kullandı (§§ 31-36 ve hüküm).

İ.K. Jandarmada yüzbaşı olan başvurucunun ByLock kaydı, Bank Asya hesabı ya da örgütle bağlantılı bir kurum üyeliği yoktu (§ 7). Mahkûmiyet, büfe ve market gibi yerlerdeki sabit hatlardan 17 tekil ve 6 ardışık olmak üzere 23 kez arandığına dair HTS kayıtlarına ve bir ihbar tutanağına dayanıyordu (§ 28). Başvurucu aramaların cep telefonu kullanmayan aile bireyleriyle yapıldığını, ardışık arandığı bazı kişileri tanımadığını ve HTS kayıtlarıyla ardışık arama kayıtlarının uyumsuz olduğunu savundu (§ 31). Operasyonel hat araştırması yapılmadı, görev yerlerini kapsayan HTS kayıtları getirilmedi, analiz raporu alınmadı, birlikte arananlar eksiksiz dinlenmedi ve güncel UYAP araştırması yapılmadı. Anayasa Mahkemesi gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğine karar verdi ve yeniden yargılamaya hükmetti (§ 32 ve hüküm).

Aynı yönde, mahkûmiyette belirleyici olan HTS ve ardışık arama raporuna yönelik esaslı itirazların cevapsız bırakıldığı başka dosyalarda da gerekçeli karar hakkı ihlali bulundu; örneğin Üzeyir Yıldızoğlu (2.7.2025) ve Gökhan Dişdiş (2.9.2026).

Savunmada nelere dikkat edilmeli?

• Aramaların olağan açıklaması. Hangi aramanın kim tarafından ve neden yapılmış olabileceği somut olarak anlatılmalı: aile bireyleri, birlikte çalışılan kişiler, iş gereği yapılan görüşmeler, ortak kullanılan telefonlar.
• Kayıtlar arası uyum. BTK'dan gelen ham HTS kayıtları ile analiz raporlarındaki tespitler karşılaştırılmalı; sayı, saat ve süre uyumsuzlukları belgeye dayanarak gösterilmeli. Murat Albayrak'ta sayısal farklılıklar aramanın gerçekliğine dair esaslı bir şüphe doğurmadığı için sonuca etki etmedi; itirazın somut ve teknik olması önemlidir.
• Araştırma talepleri. Yukarıdaki tabloda sayılan her araştırma ayrı ayrı talep edilmeli: birlikte arananların tanık olarak dinlenmesi, operasyonel hat sorgusu, bütün görev yerlerini kapsayan HTS ve bilirkişi incelemesi, UYAP araştırması.
• Tanıkla yüzleşme. Beyanı belirleyici olan tanığın duruşmada ya da SEGBİS ile dinlenmesi istenmeli; yalnız beyanın okunmasıyla yetinilmesine itiraz edilmeli (R.T., §§ 33-36).
• Kanun yolları ve süre. Talepler karşılanmazsa istinaf ve temyiz dilekçelerinde tekrar edilmeli. Kesin karardan sonra Anayasa Mahkemesine otuz gün içinde başvurulmalı (bkz. AYM başvuru süresi ne zaman başlar).