Garson Kodlaması Nedir? EA, A4, B4 Kodları ve AYM Okyay Kararı (2026)

Garson verisi nedir?

Anayasa Mahkemesinin aktardığına göre Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı 18 Nisan 2017'de, FETÖ/PDY üyeliği soruşturmasında Garson kod adlı gizli tanığın beyanının alındığını ve tanığın iki mikro SD kart ile bir cep telefonu teslim ettiğini bildirdi. Gizli tanık, kartlarda yaklaşık 4.700 kişinin bilgisi bulunduğunu söyledi. Ankara 5. Sulh Ceza Hâkimliği aynı gün bu materyallere el konulmasına ve incelenmesine izin verdi; Emniyet Genel Müdürlüğü de bunun üzerine kişiler hakkında kodlamaların yer aldığı bireyselleştirilmiş raporlar düzenledi (Okyay, §§ 14-15).

Raporlara göre verilerdeki "Tüm Liste" adlı Excel dosyasında "Tüm liste", "Güncel lise" ve "Tüm Emekli" adlı üç sayfa bulunuyor. Personel yaklaşık 80 kategoride harf ve rakam kodlarıyla sınıflandırılmış; örgüt üyesi olduğu belirtilen personelin bağlı olduğu "öğretmen, vekil, zümre başkanı" bilgileri ile "kurs taksidi, ofis, etüt" başlıkları altında para ve faaliyet bilgileri de yer alıyor (Okyay, § 16).

Kodlar ne anlama geliyor?

Aşağıdaki açıklamalar, Anayasa Mahkemesinin Okyay kararında aktardığı 22 Ekim 2019 tarihli bir veri inceleme raporundan alınmıştır (§ 17). Açıklamalar Emniyet raporunun yorumudur; raporun kendisi bazı kodlar için "yanlış yazılmış olabileceği değerlendirilmiştir" notunu düşüyor.

Raporların "Sorgulama Sonucu" bölümünde kişinin her listedeki karşılığı ayrı ayrı yazılıyor. Örneğin Okyay'da "Derece 1: EA", "2015 Mart Alan: EA" gibi bilgiler ile "ETÜD: 2015/1" (sohbet adı altında katıldığı örgütsel toplantı ve faaliyet sayısı) ve "zümre başkanı, öğretmen, asil vekil" bilgileri yer alıyordu (§§ 18, 142).

Veri inceleme raporu ve veri analiz raporu

Emniyet Genel Müdürlüğü önce kişiler hakkında veri inceleme raporları düzenledi; sonradan farklı listelerdeki kodlama bilgilerini birlikte gösteren veri analiz raporları hazırlandı. Anayasa Mahkemesi iki rapor türüne farklı ağırlık veriyor (Okyay, §§ 140-141):

• Veri inceleme raporu. Kodlama bilgisi, kamu makamlarında kişinin örgütle iltisaklı ya da irtibatlı olduğu yönünde bir şüphe doğurur. Bu şüphenin tutarlı ve doğru olduğunun teyit edilmesi gerekir.
• Veri analiz raporu. Farklı listelerdeki kodlamaları içerdiği için tutarlılığın denetlenmesine imkân verir. Tutarlı ve denetime elverişli veriler içeren bir veri analiz raporu iltisak ve irtibat için tek başına yeterli delil sayılabilir.
• Teyit yoksa. Kodlama başka delillerle desteklenmiyorsa makamlar, kodlamanın doğurduğu şüpheden hareketle yeterli araştırma yapmalı ve kişinin karşı beyanını alarak bir sonuca varmalıdır. Danıştay da resen araştırma ilkesine dayanarak derece mahkemelerine bu yönde yol gösteren kararlar veriyor (Okyay, §§ 60-61, 137, 141).

KHK ile ihraçta: Okyay ve Doğan Doğan

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu 2 Nisan 2026'da KHK ekli listesiyle meslekten çıkarılan iki emniyet mensubunun başvurusunu karara bağladı. İki kararda da şikâyet, Anayasa m. 15 ile birlikte m. 20'deki özel hayata saygı hakkı yönünden incelendi.

Okyay. Başvurucu EA olarak kodlanmasına rağmen örgütü sahiplendiğine dair bir delil bulunmadığını ve 2015'te bir örgüt toplantısına katıldığı bilgisinin doğru olmadığını savunmuştu. İhraç işlemi ve davanın reddi yalnız veri inceleme raporuna dayanıyordu. Mahkemeler başvurucunun itirazlarına rağmen kodlamaları teyit edecek bir araştırma yapmamış, farklı listelerdeki kodları gösterebilecek veri analiz raporunu idareden getirtmemiş ve rapordaki "zümre başkanı, öğretmen, asil vekil" bilgilerini değerlendirmemişti (§§ 138, 142). Genel Kurul, örgütle irtibat ve iltisakın ve anayasal düzene sadakat bağının ortadan kalktığının ilgili ve yeterli gerekçeyle ortaya konulmadığına, müdahalenin olağanüstü hâlin gerektirdiği ölçüde olmadığına oybirliğiyle karar verdi (§§ 143-144). Dosya yeniden yargılama için Ankara 25. İdare Mahkemesine gönderildi, tazminat talebi reddedildi ve 40.000 TL vekâlet ücretine hükmedildi (hüküm). Kesin hüküm olmadan ihraç edildiği için ileri sürülen masumiyet karinesi şikâyeti açıkça dayanaktan yoksun bulundu, yargılamanın uzunluğu şikâyeti ise Tazminat Komisyonuna başvurulmadığı için incelenmedi (§§ 145-153).

Doğan Doğan. Bu dosyada mahkemeler A4 kodlamasının yanında, başvurucuyla aynı yerde görev yapan iki kişinin beyanlarını da değerlendirmişti. Beyanlardan biri başvurucunun darbe teşebbüsü öncesinde örgütü öven bir kişi hakkındaki rapora işlem yaptırmadığına, diğeri örgütle bağlantılı olduğu düşünülen kişilere şubelerde görev verdiğine ilişkindi. Kararların dayandığı bütün belgeler başvurucuya tebliğ edilmiş ve beyanda bulunma imkânı tanınmıştı. Genel Kurul ihlal bulmadı (Doğan Doğan, §§ 141, 146).

Yeniden yargılamada ne yapılacak? Mahkemeye göre ihlal kararı davanın kabul edilmesi gerektiği anlamına gelmez. İhlal, ancak yeniden yargılamada verilerin tutarlılığını ve doğruluğunu ortaya koyacak yeni bir gerekçe kurulursa giderilebilir (Okyay, § 156). Doğan Doğan, AİHM'in 2026'daki KHK kapak sayfasında sayılan AYM emsal kararları arasında da yer alıyor (bkz. KHK ile ihraçta AİHM başvurusu).

Ceza davasında: bilirkişi incelemesi ve CMK m. 217

Erkan Demir kararında (20.5.2026) başvurucu, Garson'un beyanları, listede B4 olarak kodlanması ve 2010 komiser yardımcılığı sınavına ilişkin bilirkişi raporu gerekçe gösterilerek FETÖ/PDY üyeliğinden mahkûm edilmişti. Başvurucu yargılamanın bütün aşamalarında veri inceleme ve analiz raporu ile dijital verilerin uyuşup uyuşmadığının ve verilere dışarıdan müdahale edilip edilmediğinin teknik olarak incelenmesini istemişti (§ 29).

Emniyet Genel Müdürlüğünün başvurucu hakkındaki veri inceleme ve analiz raporu dosyada bulunmadığı için duruşmada okunmamış, bilirkişi incelemesi talebi hakkında da bir karar verilmemişti. Anayasa Mahkemesine göre başvurucunun iddialarını kendi imkânlarıyla ispat etmesi mümkün değildi ve bu durum onu iddia makamı karşısında önemli ölçüde dezavantajlı konuma düşürdü. Mahkeme silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiğine oybirliğiyle karar verdi ve dosyayı yeniden yargılamaya gönderdi (§§ 30-33 ve hüküm).

Anayasa Mahkemesinin aktardığına göre Yargıtay, Garson verisine dayanan dosyalarda veri inceleme raporunun, bu rapora dayanak delilin elde edilmesine ilişkin hâkimlik kararının ve varsa ayrıntılı veri analiz raporunun getirilerek CMK m. 217 uyarınca duruşmada sanığa ve müdafiine okunmasını ve diyeceklerinin sorulmasını arıyor (Erkan Demir, § 31; Yargıtay 3. Ceza Dairesi, 8.10.2024, E.2021/1014, K.2024/11770; 2.4.2024, E.2022/567, K.2024/4841; 14.9.2023, E.2021/6356, K.2023/8903; 8.11.2023, E.2021/9059, K.2023/9752). Delillerin duruşmada tartışılması için bkz. hukuka aykırı delil.

Dosyada nelere bakılmalı?

• Hangi rapor var? Dosyada yalnız veri inceleme raporu mu, yoksa farklı listelerdeki kodları gösteren veri analiz raporu da mı bulunduğu belirlenmeli; analiz raporu yoksa idareden ya da kolluktan getirtilmesi istenmeli (Okyay, § 142; Erkan Demir, § 30).
• Listeler arasında tutarlılık. Kişinin "Tüm liste", "Güncel lise" ve "Tüm Emekli" sayfalarındaki kodları, derece, alan ve zaaf bilgileri karşılaştırılmalı; çelişki varsa somut olarak gösterilmeli.
• Destekleyici delil. Kodlamanın yanında tanık beyanı ya da başka bir delil olup olmadığı belirleyici. Doğan Doğan'da somut tanık beyanları, Okyay'da ise teyit edici araştırmanın yokluğu sonucu belirledi.
• Ceza davasında usul. Hâkimlik kararı ve raporların duruşmada okunması (CMK m. 217) ve dijital verilerin güvenilirliği için bilirkişi incelemesi istenmeli. Talep karara bağlanmazsa itiraz istinaf, temyiz ve bireysel başvuru dilekçelerinde açıkça tekrarlanmalı.
• Süre. Okyay'daki yeniden yargılama yalnız o dosya içindir. Benzer bir dosyada kesin karardan sonra Anayasa Mahkemesine otuz gün içinde başvurulmalı (bkz. AYM başvuru süresi ne zaman başlar).