Kanun bireysel başvurunun ne kadar sürede sonuçlanacağını belirlemez; başvurular kural olarak geliş sırasına göre incelenir (İçtüzük m. 68). Kararlar Bilgi Bankasında yayımlanan Bölüm ve Genel Kurul kararlarında başvurudan karara geçen ortanca süre 2025'te 1.365 gün, yani yaklaşık üç yıl dokuz aydı; 2026'da verilen kararlarda yaklaşık dört yıla çıktı.
Bu süreler, esas incelemeye kadar ilerleyen ve kararı yayımlanan dosyalara aittir. Başvuruların büyük kısmı Komisyonda kabul edilemezlik kararıyla sonuçlanır: Mahkemenin resmî istatistiğine göre 2026'nın ilk yarısında sonuçlandırılan 17.792 başvurunun %83,8'i kabul edilemezlik kararıyla kapandı.
Başvuru şekil incelemesi, Komisyon ve Bölüm aşamalarından geçer
Bireysel Başvuru Bürosu başvuruyu önce şekil yönünden inceler. Formda veya eklerinde eksiklik varsa başvurucuya, tamamlaması için on beş günü geçmeyen kesin bir süre verilir (İçtüzük m. 66). Kaydedilen başvurular Bölümler ve Komisyonlar arasında otomatik olarak dağıtılır (m. 67).
Kabul edilebilirlik incelemesini Komisyonlar yapar. Komisyon, başvurunun kabul edilebilirlik şartlarını taşımadığına oybirliğiyle karar verirse kabul edilemezlik kararı verir; oybirliği sağlanamayan dosyalar Bölüme gönderilir. Kabul edilemezlik kararları kesindir (6216 sayılı Kanun m. 48/3–4). Bu şartlar ve en sık ret nedenleri kabul edilebilirlik şartları yazısında ve AYM İçtihat Atlası'nın ret nedenleri sayfasında anlatılıyor.
Kabul edilebilir bulunan başvurunun bir örneği Adalet Bakanlığına gönderilir (m. 49/2). Bakanlık görüşünü otuz gün içinde bildirir; bu süre otuz güne kadar uzatılabilir. Bakanlığın cevabı başvurucuya tebliğ edilir ve başvurucu karşı beyanını on beş gün içinde sunar (İçtüzük m. 71/2–3). Esas incelemeyi Bölümler yapar (6216 sayılı Kanun m. 49/1). Karşı beyanda nelere dikkat edileceği Bakanlık görüşü ve karşı beyan yazısında anlatılıyor.
Bölüm kararına kadar geçen süre son beş yılda uzadı
Aşağıdaki tablo, her yıl verilen ve Kararlar Bilgi Bankasında yayımlanan Bölüm ve Genel Kurul kararlarında başvuru tarihi ile karar tarihi arasındaki süreyi gösteriyor. Ortanca süre, kararların yarısının bu süreden kısa, yarısının uzun sürdüğü değerdir; orta yarı sütunu, kararların ortadaki %50'sinin hangi aralıkta verildiğini gösterir.
| Karar yılı | Karar sayısı | Ortanca süre | Kararların orta yarısı | Beş yıldan uzun |
|---|---|---|---|---|
| 2022 | 1.586 | 1.114 gün (yaklaşık 3 yıl 1 ay) | 719–1.369 gün | %3 |
| 2023 | 1.696 | 1.316 gün (yaklaşık 3 yıl 7 ay) | 1.085–1.581 gün | %12 |
| 2024 | 1.818 | 1.311 gün (yaklaşık 3 yıl 7 ay) | 1.039–1.533 gün | %8 |
| 2025 | 1.882 | 1.365 gün (yaklaşık 3 yıl 9 ay) | 1.097–1.628 gün | %12 |
| 2026 (3 Eylül'e kadar) | 1.011 | 1.449 gün (yaklaşık 4 yıl) | 1.167–1.773 gün | %21 |
2022'de kararların dörtte biri başvurudan sonraki iki yıl içinde verilmişti; 2025'te bu oran %6'ya düştü. 2026'da yayımlanan kararların %21'i, başvurudan beş yıldan uzun süre sonra verildi.
Kişi hürriyeti şikâyetleri daha çabuk, yaşam hakkı şikâyetleri daha geç karara bağlanıyor
Aşağıdaki tablo, 2024–2026 kararlarında en az 250 kararda incelenen haklar için ortanca süreyi gösteriyor. Bir karar birden fazla hakkı incelediğinde her hakkın satırında ayrı sayıldı.
| Hak | Karar sayısı | Ortanca süre |
|---|---|---|
| Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı | 577 | 1.064 gün |
| Adil yargılanma hakkı (suç isnadı) | 849 | 1.258 gün |
| İfade özgürlüğü | 377 | 1.282 gün |
| Mülkiyet hakkı | 1.164 | 1.360 gün |
| Adil yargılanma hakkı (medeni hak ve yükümlülükler) | 1.572 | 1.392 gün |
| Özel hayata ve aile hayatına saygı hakkı | 606 | 1.468 gün |
| Kötü muamele yasağı | 389 | 1.490 gün |
| Yaşam hakkı | 255 | 1.498 gün |
Fark yaklaşık bir yılı buluyor: Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkına ilişkin kararlar ortanca 1.064 günde, yaşam hakkına ilişkin kararlar 1.498 günde verildi. Her hakkın ihlal ve ret kararları AYM İçtihat Atlası hak sayfalarında ayrı ayrı inceleniyor.
2025'te yapılan başvuruların %62'si hâlâ bekliyor
Mahkemenin resmî istatistiğine göre 30 Haziran 2026 itibarıyla 103.499 bireysel başvuru derdestti. Aşağıdaki tablo, bekleyen başvuruları yapıldıkları yıla göre ve o yıl yapılan bütün başvurulara oranıyla gösteriyor; 2020 ve öncesinde yapılıp hâlâ bekleyen başvuru sayısı 463'tür.
| Başvuru yılı | Yapılan başvuru | 30.6.2026'da bekleyen | Oran |
|---|---|---|---|
| 2021 | 66.121 | 1.485 | %2 |
| 2022 | 109.779 | 4.988 | %5 |
| 2023 | 108.816 | 10.151 | %9 |
| 2024 | 70.699 | 19.752 | %28 |
| 2025 | 64.321 | 39.818 | %62 |
| 2026 (Ocak–Haziran) | 29.605 | 26.842 | %91 |
Mahkeme 2025'te 64.321 başvuru aldı ve 71.175 başvuruyu sonuçlandırdı; resmî istatistikteki karşılama oranı %111'dir. Mahkeme o yıl aldığından fazla dosya kapattığı hâlde, 2023 ve sonrasında yapılan başvuruların önemli bir kısmı bekliyor.
Bekleme süresince yaşama veya vücut bütünlüğüne yönelik ciddi bir tehlike doğarsa başvurucu tedbir isteyebilir; bu usul Anayasa Mahkemesinde tedbir talebi yazısında anlatılıyor. Başvuru bir yargılamanın uzunluğuna ilişkinse önce Tazminat Komisyonu yolu gündeme gelir.
Süreler yayımlanan kararların tarihlerinden hesaplandı
Yıllara ve haklara göre süreler, Kararlar Bilgi Bankasında yayımlanan ve 3 Eylül 2026'ya kadar verilen 17.761 Bölüm ve Genel Kurul kararının başvuru ve karar tarihlerinden, AYM İçtihat Atlası veri tabanında hesaplandı. Komisyonların kabul edilemezlik kararları bu hesaba girmedi. Bekleyen başvuru, yapılan ve sonuçlandırılan başvuru sayıları ise Mahkemenin bireysel başvuru istatistiklerinden alındı ve 23 Eylül 2012 – 30 Haziran 2026 dönemini kapsıyor.
Bireysel başvurunun süresi hakkında sık sorulan sorular
Anayasa Mahkemesinde başvurunun hızlandırılması istenebilir mi?
Başvurular kural olarak geliş sırasına göre incelenir; Mahkeme, başvurunun konusunun önemini ve aciliyetini gözeterek kendi belirlediği ölçütlerle farklı bir sıra izleyebilir (İçtüzük m. 68). Başvurucunun yaşamına veya maddi ya da manevi varlığına yönelik ciddi bir tehlike varsa tedbir istenir; tedbir verilirse esas hakkındaki karar en geç altı ay içinde verilir (6216 sayılı Kanun m. 49/5).
Bölümde kabul edilemezlik kararı ihlal kararından daha çabuk mu çıkıyor?
Hayır. 2024–2026'da yayımlanan Bölüm ve Genel Kurul kararlarında başvurudan karara ortanca süre ihlal kararlarında 1.358 gün, kabul edilemezlik ve düşme gibi diğer kararlarda 1.351 gün, ihlal bulunmayan kararlarda 1.414 gündü. Dosya Bölüme geldiyse kararın türü süreyi belirgin biçimde değiştirmiyor.
Adalet Bakanlığı görüşü ne kadar sürede verilir?
Bakanlık görüşünü otuz gün içinde bildirir; talep üzerine Bölüm Başkanı bu süreyi otuz güne kadar uzatabilir. Süre içinde cevap gelmezse Mahkeme dosyadaki bilgi ve belgelere göre karar verir; içtihadın oluştuğu alanlarda veya acil durumlarda Bakanlık cevabını beklemeden de karar verebilir (İçtüzük m. 71/2).
Karar verildikten ne kadar sonra yayımlanıyor?
2025'te verilen Bölüm ve Genel Kurul kararları, karar tarihinden ortanca 84 gün sonra Kararlar Bilgi Bankasında yayımlandı. AİHM'e başvuru için dört aylık süre ise kararın yayımından değil, kural olarak başvurucuya tebliğinden itibaren işler.
Anayasa Mahkemesi kararını beklemeden AİHM'e başvurulabilir mi?
AİHM, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruyu 23 Eylül 2012'den sonra kesinleşen kararlar için kullanılması gereken bir iç hukuk yolu sayıyor (Hasan Uzun/Türkiye (k.k.); Amerkhanov/Türkiye, § 47). AİHM'in dört aylık süresi de Anayasa Mahkemesinin kararıyla başlar.
Av. Ertuğrul Targal
Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları hukuku konularında sürdürmektedir.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun, m. 48 ve 49
- Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü, m. 66, 67, 68 ve 71
- Anayasa Mahkemesi, Bireysel Başvuru İstatistikleri (23.9.2012 – 30.6.2026)
- Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası
- AİHM, Amerkhanov/Türkiye, B. No: 16026/12, 5.6.2018