Anayasa Mahkemesi, yayımladığı 524 kararda bu başlıkta 728 şikâyet inceledi ve 80 şikâyette ihlal buldu. Aşağıda sonuçların dağılımı, Mahkemenin bu konuda en çok dayandığı ilke paragrafları, ret nedenleri ve ihlal kararlarındaki giderimler yer alıyor. Sayılar yalnızca yayımlanan kararlara aittir; Mahkemenin sonuçlandırdığı bütün başvurular içinde ihlal oranı çok daha düşüktür.
Anayasa Mahkemesi bu şikâyetlerde nasıl karar verdi?
Tablo, yayımlanan kararlardaki şikâyetlerin Anayasa Mahkemesinin verdiği sonuca göre dağılımını gösteriyor.
| Sonuç | Şikâyet | Oran |
|---|---|---|
| Açıkça dayanaktan yoksunluk | 281 | %39 |
| Başvuru yollarının tüketilmemesi | 165 | %23 |
| İhlal | 80 | %11 |
| Süre aşımı | 70 | %10 |
| Anayasal ve kişisel önemin olmaması | 36 | %5 |
| Konu bakımından yetkisizlik | 28 | %4 |
| Zaman bakımından yetkisizlik | 21 | %3 |
| Başvurunun reddi | 19 | %3 |
| İhlal olmadığı | 13 | %2 |
| İncelenmesine yer olmadığı | 10 | %1 |
| Düşme | 5 | %1 |
Mahkeme hangi ilkelere dayanıyor?
Bu başlıktaki kararların ilgili inceleme bölümlerinde en çok atıf yapılan paragraflar, Anayasa Mahkemesinin kendi ifadesiyle:
Tutuklu yargılamalarda kişinin bir suç işlediğine dair kuvvetli şüphenin devam etmesi tutukluluk hâlinin devamının hukuka uygunluğu için olmazsa olmaz bir koşul olduğundan tutuklu kişiye kendisine karşı yöneltilen suçlamalara neden olan unsurlara itiraz etme yönünde gerçek bir fırsat sunulmadır. Bu husus kişinin -veya müdafiinin- soruşturma dosyasındaki belgelere erişebilmesini gerektirebilir.
Anayasa Mahkemesi, önüne gelen iddialara ilişkin birçok başvuruda silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin kapsam ve içeriğini belirlemiştir. Bu kapsamda; - Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başsavcısının görüşünün (Yaşasın Aslan, B. No: 2013/1134, 16/5/2013, §§ 32-37; Kamil Koç, B. No: 2012/660, 7/11/2013, §§ 42-48; Ramazan Tosun, B. No: 2012/998, 7/11/2013, §§ 34-42; Muharrem Keserci, B. No: 2012/575, 8/5/2014, §§ 43-55), - Danıştay Başsavcılığı görüşünün (Ahmet Teyit Keşli, B. No: 2013/2237, 18/9/2014, §§ 55-65; Abdulselam Tunç, B. No: 2013/6986, 5/11/2014, §§ 56-66; Zeki Güngör, B. No: 2013/8491, 31/3/2016, §§ 46-57; Fahri Gösteriş, B. No: 2013/1297, 13/4/2016, §§ 27-37), - Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tebliğnamesinin (Gürhan Nerse, B. No: 2013/5957, 30/12/2014, §§ 33-40; Zekayi Çelebi, B. No: 2014/5633, 18/5/2016, §§ 25-30; Özgür Murat Engin, B. No: 2014/7806, …
Özellikle tutukluluk ve/veya tutukluluğa itiraz incelemeleri sırasında alınan savcılık görüşünün süpheli/sanık veya müdafiine bildirilmemiş olmasının Anayasa'nın 19. maddesinin sekizinci fıkrasının ihlaline sebebiyet verdiği birçok kararda ifade edilmiştir (Firas Aslan ve Hebat Aslan, §§ 76-80; Ahmet Uğur Soylu, B. No: 2012/1036, 15/10/2014, §§ 37-40; Hikmet Yayğın, §§ 39-42; Bergin Karaboğa ve Yusuf Aldemir, B. No: 2014/2626, 27/10/2016, §§ 63-66; Erman Ergin, B. No: 2014/2680, 27/10/2016, §§ 33-36).
Tutukluluk halinin devamının veya serbest bırakılma taleplerinin incelenmesinde“çelişmeli yargı” ve “silahların eşitliği” ilkelerine riayet edilmesi gerekir (Altınok/Türkiye, B. No: 31610/08, 29/11/2011, § 45).
Öte yandan 6545 sayılı Kanun’un 48. maddesine göre kurulan sulh ceza hâkimliklerinin kararlarına karşı itirazların incelenmesi, 5271 sayılı Kanun’un 268. maddesinin (3) numaralı fıkrasının (a) bendi gereğince aynı yerde birden fazla sulh ceza hâkimliğinin bulunması hâlinde numara olarak kendisini izleyen hâkimliğe aittir.
Anayasa Mahkemesi de sulh ceza hâkimlikleri tarafından verilen kararlara karşı itiraz merciinin yine sulh ceza hâkimlikleri olarak belirlenmesine ilişkin kanun hükmünün iptali istemini; sulh ceza hâkimliklerince verilen kararlara karşı yapılan itirazların yüksek görevli veya bir diğer mahkemece incelenmesini gerektiren anayasal bir norm bulunmadığını, bir il veya ilçenin adını taşıyan mahkemelerin, iş durumunun gerekli kıldığı hâllerde birden fazla kurulan “daire”nin, yargılama faaliyetleri ve kanun yolu başvurularının incelenmesi yönünden aynı mahkeme olarak değerlendirilemeyeceğini, 5271 sayılı Kanun’un itiraz kanun yoluna ilişkin 268. maddesinin (3) numaralı fıkrası uyarınca itiraz mercii olarak belirlenen sulh ceza hâkimliklerinin itiraz edilen kararı denetleyerek işin esası hakkında karar verme yetkilerinin bulunduğunu, dolayısıyla öngörülen kanun yolunun etkili olduğunu gerekçe …
Şikâyetler hangi nedenlerle reddedildi?
Her ret nedeninin yanında şikâyet sayısı ve yakın tarihli örnek kararlar yer alıyor; örneklerdeki metin, Anayasa Mahkemesinin karar özetidir.
Açıkça dayanaktan yoksunluk (281 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Ebubekir Güç, B. No: 2024/38874, 12/3/2026: Başvuru; tutuklama tedbirinin hukuki olmaması ile tutuklama tedbirine yönelik kararları veren yargı mercilerinin bağımsız ve tarafsız olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, gösteri yürüyüşüne katılma şeklindeki eylemin tutuklamaya konu edilmesi nedeniyle de toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Can Ersoy, B. No: 2024/38820, 12/3/2026: Başvuru; tutuklama tedbirinin hukuki olmaması ile tutuklama tedbirine yönelik kararları veren yargı mercilerinin bağımsız ve tarafsız olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, gösteri yürüyüşüne katılma şeklindeki eylemin tutuklamaya konu edilmesi nedeniyle de toplantı ve gösteri yürüyüşü düzenleme hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Süre aşımı (70 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Mahir Yıldız, B. No: 2023/75205, 4/3/2026: Başvuru; gözaltı ile tutuklamanın hukuki olmaması, gözaltında soruşturma konusu suçla ilgili olarak bilgilendirme yapılmaması ve soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Ali Ürküt (2), B. No: 2022/77032, 3/3/2026: Başvuru; soruşturma dosyasında kısıtlılık kararı verilmesi dolayısıyla savunma yapılamaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, koruma tedbiri sebebiyle açılan tazminat davasının reddedilmesi nedeniyle de karar hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
Başvuru yollarının tüketilmemesi (165 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Hannan Yılbaşı (2), B. No: 2022/109556, 20/5/2026: Başvuru; özel soruşturma usulüne uyulmaması ve kovuşturmanın görevli olmayan mahkemede yapılması nedeniyle kanuni hâkim güvencesinin, silahlı terör örgütüne üye olma suçundan verilen mahkûmiyet hükmünde başvurucunun karar sonucunu değiştirebilecek nitelikteki esaslı iddialarının karşılanmaması nedeniyle gerekçeli karar hakkının, terör örgütü üyeliği suçuyla ilgili olarak yapılan yargısal…
- Nazan Betül Vangölü Kozağaçlı, B. No: 2024/25460, 12/3/2026: Başvuru; yakalama, gözaltı ve tutuklama tedbirlerinin hukuki olmaması, gözaltı süresinin makul süreyi aşması ve soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Anayasal ve kişisel önemin olmaması (36 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Yılmaz Şen, B. No: 2023/85764, 23/12/2025: Başvuru; tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme önüne çıkarılmaksızın yapılması ve Cumhuriyet Başsavcılığının görüşünün bildirilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Cemalettin Tokmak, B. No: 2023/66214, 9/12/2025: Başvuru, tutukluluğun devamına itiraz incelemesinde alınan Cumhuriyet savcısı görüşünün tebliğ edilmemesi nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Konu bakımından yetkisizlik (28 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Ferhat Turhan, B. No: 2023/88134, 10/12/2025: Başvuru; tutuklamanın hukuki olmaması, tutukluluğun makul süreyi aşması ve tutukluluğun incelendiği duruşmada müdafi yardımından yararlandırılmama nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Sefa Mehmetoğlu, B. No: 2021/55755, 24/10/2024: Başvuru, tutuklama koruma tedbirinin hukuki olmaması, tutukluluğun makul süreyi aşması ve tutukluluk incelemelerinin kanuni süresi içinde yapılmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Zaman bakımından yetkisizlik (21 şikâyet). Bu ret nedeni bütün haklarda
- Abdulmecit Bilen, B. No: 2015/17112, 4/4/2019: Başvuru, tutukluluk incelemelerinin hâkim/mahkeme önüne çıkarılmaksızın yapılması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının; yargılamanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Abdullah Çetin ve diğerleri, B. No: 2014/2524, 17/7/2018: Başvuru, tutukluluğun makul süreyi aşması, resen yapılan tutukluluk incelemelerinin duruşmasız olarak yapılması ve savcılık görüşünün bildirilmemesi, tutukluluk incelemesinin makul aralıklarla yapılmaması nedenleriyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, tutukluluk dolayısıyla siyasi faaliyetlerinin ve gazetecilik faaliyetinin yerine getirilememesi nedeniyle seçme ve seçilme hakkı ile ifade…
İhlal bulunan şikâyetlerde ne oldu?
Anayasa Mahkemesinin ihlal bulduğu 80 şikâyette hükmettiği giderimler: manevi tazminat 72, ihlalin tespiti 4, yeniden yargılama 4, gereği için gönderme (mahkeme/savcılık) 1. Bir şikâyette birden fazla giderime hükmedilebilir.
Manevi tazminata hükmedilen tek başvuruculu kararlarda, karar yılına göre ortanca tutar (en az üç kararın bulunduğu yıllar). Tutar, kararın hükmünde başvurucuya ödenmesine karar verilen toplam manevi tazminattır. Birden çok başvurucunun bulunduğu kararlar, tutar çoğu kez toplam olduğu için hesaba katılmadı:
| Yıl | Karar | Ortanca tutar |
|---|---|---|
| 2014 | 3 | 3.000 TL |
| 2015 | 3 | 9.000 TL |
| 2016 | 5 | 5.000 TL |
| 2019 | 3 | 15.000 TL |
| 2025 | 38 | 30.000 TL |
Şikâyet türlerinin karşılaştırması: AYM manevi tazminat tutarları.
Son ihlal kararları
- Ömer Faruk Kırnıç, B. No: 2023/53415, 11/3/2026: Başvuru; tutuklama tedbirinin hukuki olmaması, soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması ve sulh ceza hâkimliğinin bağımsız ve tarafsız olmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının, yasal faaliyetlerin tutuklamaya konu edilmesi nedeniyle de ifade ve örgütlenme özgürlüklerinin ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.
- Oğuzhan Tekin, B. No: 2022/93576, 6/1/2026: Başvuru; gözaltı tedbirinin gerekçesiz şekilde uzatılması, uzatma kararının tebliğ edilmemesi, kişinin gözaltı süresi içinde farklı emniyet müdürlüklerine götürülmesi, yasal gözaltı süresinin dolmasından sonra sulh ceza hâkimliğine çıkarılması, tutuklama kararından sonra ceza infaz kurumu yerine emniyet müdürlüğüne götürülmesi, tutuklamaya itirazının incelenmemesi iddiasıyla açılan tazminat…
- Ayşe Yolkesen, B. No: 2023/62916, 23/12/2025: Başvuru, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması ve soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
- Ayla Eroğlu, B. No: 2023/60409, 23/12/2025: Başvuru, tutuklama tedbirinin hukuki olmaması ve soruşturma dosyasına erişimin kısıtlanması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
Yıllara göre şikâyetler
Karar yılına göre bu başlıkta incelenen şikâyetler ve ihlal bulunanlar:
| Yıl | Şikâyet | İhlal | İhlal oranı |
|---|---|---|---|
| 2013 | 4 | 2 | %50 |
| 2014 | 7 | 4 | %57 |
| 2015 | 31 | 6 | %19 |
| 2016 | 47 | 10 | %21 |
| 2017 | 51 | 2 | %4 |
| 2018 | 102 | 2 | %2 |
| 2019 | 145 | 3 | %2 |
| 2020 | 115 | 1 | %1 |
| 2021 | 30 | 0 | %0 |
| 2022 | 32 | 2 | %6 |
| 2023 | 21 | 2 | %10 |
| 2024 | 25 | 4 | %16 |
| 2025 | 101 | 40 | %40 |
| 2026 | 17 | 2 | %12 |
Kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı: bütün şikâyet türleri · AYM İçtihat Atlası