Bir bilişim sistemine, sosyal medya veya e-posta hesabına hukuka aykırı olarak girmek ya da orada kalmak bir yıla kadar hapis veya adli para cezası gerektirir (TCK m. 243/1). Şifreyi değiştirip hesabı ele geçirmek, mesajları silmek veya hesaba veri eklemek altı aydan üç yıla kadar hapistir (m. 244/2). Bu suçlar şikâyete bağlı değildir ve uzlaştırma yapılmaz.
Bu yazı hesabın şifresini bilmenin girmeye izin anlamı taşıyıp taşımadığını, eşin telefonu ve hesabına bakmanın sonuçlarını, hesap ele geçirmenin cezasını ve Yargıtay'ın 2023-2024 kararlarını anlatır.
Hangi fiil, hangi ceza?
| Fiil | Ceza |
|---|---|
| Bilişim sistemine veya hesaba hukuka aykırı girme ya da orada kalma (m. 243/1) | 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası |
| Bedel karşılığı yararlanılan sistemlerde (m. 243/2) | Ceza yarıya kadar indirilir |
| Girme nedeniyle veriler yok olur veya değişirse (m. 243/3) | 6 ay – 2 yıl hapis |
| Veri nakillerini sisteme girmeden teknik araçlarla izleme (m. 243/4) | 1 – 3 yıl hapis |
| Sistemin işleyişini engelleme veya bozma (m. 244/1) | 1 – 5 yıl hapis |
| Verileri bozma, yok etme, değiştirme, erişilmez kılma; sisteme veri yerleştirme; verileri başka yere gönderme (m. 244/2) | 6 ay – 3 yıl hapis |
| Banka, kredi kurumu veya kamu kurumunun sistemi (m. 244/3) | Ceza yarı oranında artar |
| Bu yolla haksız çıkar sağlama, başka suç oluşmuyorsa (m. 244/4) | 2 – 6 yıl hapis ve 5.000 güne kadar adli para cezası |
Bu suçlar şikâyete bağlı değildir; uzlaştırma ve ön ödeme kapsamında da değildir. Bilişim sistemleri kullanılarak işlenen hırsızlık ve dolandırıcılık ayrı ve daha ağır suçlardır (hırsızlık, dolandırıcılık).
Hesap ele geçirme dosyalarında Yargıtay
- Eşin hesabının şifresini değiştirmek suçtur. Boşanma davası süren eşlerden katılanın e-posta hesabına bağlı Facebook profilinin şifresi, sanığın kendi adına kayıtlı ve kendi kullandığı telefon numarası kullanılarak değiştirilmiş, hesaba yeni e-posta adresi eklenmiş ve eski adres kaldırılmıştı. Sanık eşinin kendisine iftira attığını savunmuştu. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, şifre değiştirme işleminin sanığın telefon numarasıyla yapıldığının sabit olduğunu belirterek bilişim sistemindeki verileri bozma ve erişilmez kılma suçundan mahkûmiyet gerektiğini kabul etti ve beraati bozdu (8. CD, E. 2021/4687, K. 2023/7964, 25.10.2023).
- Şirketin yurt dışında olması soruşturmayı bitirmez. Boşanma davasında tanık olarak dinlenen bir kişi, davalının Instagram hesabının şifresini bildiğini ve hesaba girip yazışmaları gördüğünü anlatmıştı. Savcılık, Instagram'ın ABD'de olması ve adli yardımlaşmanın zorluğu gerekçesiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar vermiş, itiraz reddedilmişti. Yargıtay; boşanma dosyasının getirtilmesini, şikâyetçinin ve şüphelilerin dinlenmesini ve toplanacak delillere göre karar verilmesini gerektiğini belirterek itirazın reddini kanun yararına bozdu (8. CD, E. 2023/3345, K. 2024/4929, 6.6.2024).
- Delil kesin olmalıdır. Siber suçlar biriminin raporu ve öteki delillerle sanığın hesaba girdiği şüpheden uzak ispatlanamayan bir dosyada beraat onandı (8. CD, E. 2023/1438, K. 2023/5929, 11.9.2023).
Bu kararlardan çıkan ölçü: Şifreyi bilmek veya hesabı bir zamanlar birlikte kullanmış olmak, hesap sahibinin o anki rızası yoksa girmeyi hukuka uygun hâle getirmez. Şifre değiştirme kayıtları, hesaba eklenen telefon numarası ve e-posta adresi failin tespitinde belirleyicidir.
Hesabınız ele geçirildiyse
- Platformun kurtarma sürecini başlatın ve gelen güvenlik bildirimlerini (şifre değişikliği, yeni e-posta veya telefon eklenmesi) silmeyin; failin tespitinde en önemli delil bunlardır.
- Ekran görüntüsü alın: bildirimler, hesaptan gönderilen mesajlar ve paylaşımlar; tarih ve saat görünsün (ekran görüntüsü delil).
- Savcılığa başvurun. Dilekçede bildirimlerdeki telefon numarası ve e-posta adreslerini, şüphelendiğiniz kişiyi ve nedenini yazın (suç duyurusu nasıl yapılır).
- Hesaptan para istendiyse yakınlarınızı uyarın; dolandırıcılıkta bankanın hesabı 48 saat askıya alabilmesi için hızlı bildirim önemlidir (dolandırıldım, ne yapmalıyım).
- Özel görüntüler paylaşıldıysa özel hayatın gizliliğini ihlal suçu da gündeme gelir (özel hayatın gizliliğini ihlal).
Şüpheli veya sanıksanız
- Rıza: Hesap sahibinin girmeye izin verdiğini gösteren mesaj veya tanık varsa ileri sürün; izin sonradan geri alınmışsa tarihlerin önemi büyüktür.
- Teknik delil: Girişin IP adresi, cihaz bilgisi ve şifre değişikliğinde kullanılan telefon numarası sizinle ilişkilendirilmiyorsa bunu tartıştırın; şüpheden sanık yararlanır.
- Suç vasfı: Yalnız girme (m. 243/1) ile verileri değiştirme (m. 244/2) arasındaki ceza farkı önemlidir; şifre değiştirilmediyse ve veri silinmediyse yalnız birinci fıkra uygulanır.
- Kanun yolu: Beş yıl veya daha az hapis cezalarında istinaf başvurusunun esastan reddi kararı temyiz edilemez (CMK m. 286/2-a); itirazların tamamı istinafta ileri sürülmelidir.
Bilişim sistemine girme hakkında sık sorulan sorular
Başkasının Instagram veya e-posta hesabına girmek suç mu?
Evet. Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kişi bir yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılır (TCK m. 243/1). Sosyal medya ve e-posta hesapları da bilişim sistemidir. Şifreyi bilmek hesaba girme izni vermez; hesap sahibinin rızası olmadan girmek suçtur.
Hesabın şifresini değiştirmek ve hesabı ele geçirmek ne suçu oluşturur?
Hesabın şifresini değiştirip sahibinin erişimini engellemek, mesajları silmek veya hesaba veri eklemek bilişim sistemindeki verileri bozma, değiştirme veya erişilmez kılma suçudur ve altı aydan üç yıla kadar hapis gerektirir (TCK m. 244/2). Yargıtay, boşanma sürecindeki eşin Facebook ve e-posta hesabının şifresini kendi telefon numarasıyla değiştiren sanık için beraat kararını bozdu ve bu suçtan mahkûmiyet gerektiğini kabul etti (8. CD, E. 2021/4687, K. 2023/7964).
Eşimin telefonuna veya WhatsApp'ına bakmak suç mu?
Eşin telefonuna veya hesabına rızası olmadan girip yazışmalarını okumak bilişim sistemine girme suçunu oluşturabilir; yazışmaları kaydetmek veya başkalarına göstermek haberleşmenin gizliliğini ve özel hayatın gizliliğini ihlal suçlarına da yol açabilir. Evlilik, eşin hesabına izinsiz girme hakkı vermez. Bu yolla elde edilen deliller boşanma davasında da tartışmalı hâle gelir.
Bilişim sistemine girme şikâyete tabi mi?
Hayır. Bilişim sistemine girme ve verileri bozma suçları şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrendiğinde soruşturma açar ve şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. Bu suçlar uzlaştırma ve ön ödeme kapsamında da değildir.
Hesap ele geçirilerek para kazanılırsa ceza ne olur?
Bilişim sistemine girme veya verileri değiştirme yoluyla kişi kendisine veya başkasına haksız çıkar sağlarsa ve bu fiil başka bir suç oluşturmuyorsa ceza iki yıldan altı yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır (TCK m. 244/4). Ele geçirilen hesapla dolandırıcılık yapılırsa nitelikli dolandırıcılık hükümleri uygulanır.
Instagram yurt dışında; savcılık soruşturmayı kapatabilir mi?
Yalnız bu gerekçeyle kapatmamalıdır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, bir Instagram hesabı şikâyetinde şirketin ABD'de olması ve adli yardımlaşmanın zorluğu gerekçesiyle verilen kovuşturmaya yer olmadığı kararına itirazın reddini kanun yararına bozdu; tanıkların, şüphelilerin ve ilgili dava dosyasının incelenerek soruşturmanın genişletilmesi gerektiğini belirtti (8. CD, E. 2023/3345, K. 2024/4929).
Av. Ertuğrul Targal
Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları alanlarında sürdürmektedir.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 243, 244
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 286
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2023/1438, K. 2023/5929, 11.9.2023
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2021/4687, K. 2023/7964, 25.10.2023
- Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2023/3345, K. 2024/4929, 6.6.2024