Suç duyurusu, Cumhuriyet başsavcılığına ya da polis veya jandarmaya yazılı dilekçeyle veya tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılır (CMK m. 158/1, 5). Harç ödenmez, avukat zorunlu değildir. Dilekçe olayı, tarihi, yeri, failin kim olduğunu ve delilleri somut olarak anlatmalıdır: Soyut ve genel nitelikteki ihbar için savcılık soruşturma açmaz, "soruşturma yapılmasına yer olmadığı" kararı verir (m. 158/6). Savcılık soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse karar size bildirilir; iki hafta içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz (m. 172/1, 173/1).

Bu yazı dilekçenin nereye ve nasıl verileceğini, soruşturma sırasında şikâyetçinin neler isteyebileceğini, sonucun nasıl öğrenileceğini, şikâyetin geri alınmasını ve yanlış ihbarın sınırını anlatır. Şikâyete bağlı suçlardaki altı aylık süre şikâyet süresi yazısında, sizin hakkınızda şikâyet olup olmadığını öğrenme yolları hakkımda soruşturma var mı yazısında ele alınır.

Nereye başvurulur?

  • Cumhuriyet başsavcılığı: adliyedeki başsavcılığa dilekçe verilir veya sözlü anlatım tutanağa geçirilir. Dilekçeyi suçun işlendiği yerin başsavcılığına vermek işi hızlandırır (yetkili yer, CMK m. 12); başka bir başsavcılığa verilen dilekçe yetkisizlik kararıyla doğru yere gönderilir.
  • Polis veya jandarma: karakolda sözlü anlatımınız tutanağa geçirilir ve başsavcılığa iletilir. Darp, trafik kazası, hırsızlık gibi delilin hemen toplanması gereken olaylarda kolluk olay yerini inceler, darp raporu için sizi hastaneye yönlendirir.
  • Valilik, kaymakamlık veya mahkeme: buraya verilen dilekçe ilgili başsavcılığa gönderilir (m. 158/2). Kamu görevinin yürütülmesiyle bağlantılı bir suç için kurumun kendisine yapılan şikâyet de gecikmeksizin başsavcılığa gönderilir (m. 158/4).
  • Yurt dışındaysanız: yurt dışında işlenip Türkiye'de takibi gereken suçlar için Türkiye'nin elçilik ve konsolosluklarına da başvurabilirsiniz (m. 158/3).

Dilekçeyi verdiğinizde evrak kayıt numarasını alın; dosya kaydedildikten sonra soruşturma numarasını öğrenin. Sonraki bütün dilekçelerde ve sorularınızda bu numarayı kullanırsınız.

Dilekçe

Dilekçede ne olmalı?

  1. Kimliğiniz ve ulaşılabilir adresiniz, telefonunuz. Kararlar ve çağrılar bu adrese gönderilir.
  2. Olay: ne oldu, hangi tarihte ve saatte, nerede, kim yaptı. Faili tanımıyorsanız eşkâlini, araç plakasını, telefon numarasını, hesap adını yazın. Suçun kanundaki adını koymanız gerekmez; bunu savcı belirler.
  3. Deliller: mesajların ekran görüntüleri, banka dekontu, sağlık raporu, fotoğraf, tanıkların adı ve adresi. Elinizde olmayan ama var olan delilleri de gösterin: olay yerindeki kameralar, telefon kayıtları (HTS), banka hesap hareketleri. İşyeri ve sokak kameralarının kayıtları kısa sürede üzerine yazılır; kaydın alınmasını dilekçede ayrıca ve hemen isteyin (bkz. kamera kaydı delil).
  4. Açık şikâyet beyanı: "Şüpheliden şikâyetçiyim, cezalandırılmasını istiyorum." Şikâyete bağlı suçlarda bu beyan olmadan soruşturma yürümez; fiili ve faili öğrendiğiniz günden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır (TCK m. 73/1).
  5. Tarih ve imza.

Soyut dilekçe soruşturma açtırmaz. İhbar konusu fiilin suç oluşturmadığı herhangi bir araştırma gerektirmeden açıkça anlaşılıyorsa ya da ihbar soyut ve genel nitelikteyse savcılık soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verir ve şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilmez. Karar şikâyetçiye bildirilir; ona da kovuşturmaya yer olmadığı kararındaki usulle itiraz edilir (CMK m. 158/6). "Kurumda yolsuzluk yapılıyor" gibi tarihsiz, kişisiz ve delilsiz bir dilekçe bu sonuca gider.

Soruşturma sırasında şikâyetçinin hakları

Soruşturma evresinde mağdur ve şikâyetçi şunları isteyebilir (CMK m. 234/1-a):

  • Delillerin toplanmasını; örneğin bir tanığın dinlenmesini, kamera kaydının veya HTS kaydının getirtilmesini.
  • Soruşturmanın gizliliğini ve amacını bozmamak koşuluyla belge örneği.
  • Cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı, ısrarlı takip, kadına karşı kasten yaralama, işkence veya eziyet suçlarında ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda, vekili yoksa barodan ücretsiz avukat.
  • Vekili aracılığıyla soruşturma belgelerini ve el konulan eşyayı inceletme; bu hak, kanunda sayılan suçlarda hâkim kararıyla kısıtlanabilir (m. 153).
  • Kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz.

Soruşturma dosyaları UYAP Vatandaş Portalında ve e-Devlette her zaman görünmez. Dosyanın hangi aşamada olduğunu soruşturma numarasıyla başsavcılığa sorabilirsiniz; avukatınız dosyayı UYAP üzerinden izler. Adalet Bakanlığının 2025 istatistiğine göre, faili meçhul olup daimi arama kararı verilen dosyalar çıkarıldığında başsavcılıklarda bir dosya ortalama 155 gün sürdü (ceza davası ne kadar sürer).

Sonuç

Soruşturma nasıl biter, sonucu nasıl öğrenirsiniz?

  • Kovuşturmaya yer olmadığı kararı (takipsizlik): suçtan zarar görene bildirilir; kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii gösterilir (CMK m. 172/1). Tebliğden itibaren iki hafta içinde, kamu davası açılmasını gerektirecek olayları ve delilleri göstererek sulh ceza hâkimliğine itiraz edebilirsiniz (m. 173/1-2). Ayrıntı ve Anayasa Mahkemesi yolu takipsizlik kararı yazısında.
  • Uzlaştırma: suç uzlaştırma kapsamındaysa savcılık dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderir ve size teklif gelir; teklife yedi gün içinde cevap verilmezse teklif reddedilmiş sayılır (uzlaştırma nedir).
  • İddianame: yeterli şüphe varsa savcı kamu davası açar; mahkeme sizi duruşmaya çağırır. Bu aşamada davaya katılabilir, tazminat ve kanun yolu haklarınızı kullanabilirsiniz (ceza davasına katılma).

Şikâyeti geri almak. Şikâyete bağlı suçlarda vazgeçme üzerine savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir, açılmış dava düşer; kanunda aksi yazılı değilse vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez (TCK m. 73/4, 6). Resen kovuşturulan suçlarda dilekçenin geri alınması soruşturmayı durdurmaz. Vazgeçerken tazminat hakkınızı da bırakmak istemiyorsanız bunu dilekçede ayrıca belirtin (m. 73/7).

Takipsizlik çıkarsa iftira olur mu?

İftira için, işlemediğini bildiğiniz bir kişi hakkında soruşturma başlatılmasını sağlamak amacıyla ona hukuka aykırı bir fiil isnat etmeniz gerekir; cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir, delil uydurulmuşsa yarı oranında artar (TCK m. 267/1-2). İşlenmediğini bildiği bir suçu işlenmiş gibi bildiren kişi suç uydurmadan cezalandırılır (m. 271). Suç uydurup iftira ettiği sabit olan kişi soruşturma giderlerini de öder (CMK m. 329).

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, gerçekleşmiş olaylara dayanan şikâyeti Anayasa'nın 74. maddesindeki şikâyet hakkının kullanılması olarak görüyor:

  • Adli raporda darp izleri bulunan ve karşı tarafın da sanığı tartakladığını kabul ettiği olayda, sanığın şikâyeti iftira sayılmadı; beraat kararı onandı (E. 2020/10541, K. 2021/15634, 8.6.2021).
  • Kiracısı olduğu işyerinin kapısının izinsiz açılıp eşyalarının dışarı çıkarıldığını bildiren sanığın iftira mahkûmiyeti bozuldu; iftira kastıyla başvurduğuna dair her türlü şüpheden uzak delil yoktu (E. 2020/15492, K. 2022/12459, 20.9.2022).
  • BİMER'e yapılan ve takipsizlikle sonuçlanan başvuru şikâyet ve dilekçe hakkı kapsamında görüldü (E. 2021/18053, K. 2023/3743, 25.5.2023).

Sınırı ise bilerek gerçeğe aykırı ihbar çizer: Aracını sattığı kişinin evinin önündeki aracı, aracın kendi evinin önünden çalındığını ihbar ederek geri alan ve alıcı hakkında hırsızlık soruşturması başlatılmasına yol açan sanığın iftira mahkûmiyeti onandı (E. 2022/5798, K. 2023/5048, 20.6.2023). Dilekçede yalnız bildiğinizi yazın; tahmininizi ve duyduklarınızı ayrıca belirtin.

Sık sorulanlar

Suç duyurusu hakkında sık sorulan sorular

Suç duyurusu nasıl yapılır?

Cumhuriyet başsavcılığına veya polis ya da jandarmaya yazılı dilekçeyle ya da tutanağa geçirilmek üzere sözlü olarak yapılır (CMK m. 158/1, 5). Valilik, kaymakamlık veya mahkemeye verilen dilekçe başsavcılığa gönderilir. Dilekçede olayın ne zaman, nerede ve nasıl gerçekleştiği, kimin yaptığı ve deliller somut olarak yazılır; suçun hukuki adını koymanız gerekmez.

Savcılığa şikâyette bulunmak ücretli mi?

Hayır. Harçlar Kanunu, ceza yargısında harcı yalnız şahsi hakların hüküm altına alınması ile suret alma gibi tarifede yazılı işlemlere bağlar (492 sayılı Kanun m. 2); şikâyet dilekçesi için harç veya başvuru ücreti yoktur. Avukat tutmak da zorunlu değildir.

Suç duyurusunun sonucu nasıl öğrenilir?

Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse karar suçtan zarar görene bildirilir; kararda itiraz hakkı, süresi ve mercii yazılıdır (CMK m. 172/1). Soyut veya açıkça suç oluşturmayan ihbarlarda verilen soruşturma yapılmasına yer olmadığı kararı da şikâyetçiye bildirilir (m. 158/6). İddianame düzenlenirse mahkeme duruşmaya sizi çağırır. Ara dönemde dosyanın durumunu soruşturma numarasıyla başsavcılığa sorabilirsiniz.

Savcılığa şikâyet edilen kişiye ne olur?

Şikâyet somutsa savcılık soruşturma başlatır; kişi şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrılır. Şikâyet soyut ve genel nitelikteyse ya da fiilin suç olmadığı açıksa soruşturma yapılmasına yer olmadığına karar verilir ve şikâyet edilen kişiye şüpheli sıfatı verilmez (CMK m. 158/6). Şikâyet edilmek ve ifade vermek adli sicile işlemez.

Suç duyurusu geri alınabilir mi?

Hakaret, basit yaralama ve konut dokunulmazlığının ihlali gibi şikâyete bağlı suçlarda şikâyetten vazgeçerseniz savcı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir; dava açılmışsa dava düşer (TCK m. 73/4). Kasten öldürme, nitelikli yaralama, hırsızlık gibi resen kovuşturulan suçlarda dilekçenin geri alınması soruşturmayı durdurmaz; savcılık resen araştırmaya devam eder.

Takipsizlik çıkarsa iftiradan ceza alır mıyım?

Gerçekleşmiş olaylara dayanan şikâyet, sonunda takipsizlik çıksa da iftira sayılmaz; Yargıtay bunu Anayasa'nın 74. maddesindeki şikâyet hakkının kullanılması olarak görüyor (8. CD, E. 2020/10541, K. 2021/15634). İftira için suçu işlemediğini bildiğiniz birine suç isnat etmeniz gerekir; cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir (TCK m. 267/1).

Savcılığa şikâyet ne zaman sonuçlanır?

Adalet Bakanlığının 2025 istatistiğine göre, faili meçhul olup daimi arama kararı verilen dosyalar çıkarıldığında Cumhuriyet başsavcılıklarında bir dosya ortalama 155 gün sürdü. Bilirkişi incelemesi, HTS veya banka kaydı gerektiren dosyalar daha uzun sürer.

Avukat Ertuğrul Targal
Yazar

Av. Ertuğrul Targal

Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları alanlarında sürdürmektedir.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 12, 153, 158, 172, 173, 234 ve 329
  2. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 73, 267 ve 271
  3. 492 sayılı Harçlar Kanunu m. 2 ve (1) sayılı tarife
  4. Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü, Adalet İstatistikleri 2025
  5. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2020/10541, K. 2021/15634, 8.6.2021
  6. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2020/15492, K. 2022/12459, 20.9.2022
  7. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2021/18053, K. 2023/3743, 25.5.2023
  8. Yargıtay 8. Ceza Dairesi, E. 2022/5798, K. 2023/5048, 20.6.2023