Görevinin gereklerine aykırı hareket ederek kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız menfaat sağlayan kamu görevlisi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası alır (TCK m. 257/1). Görevini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek aynı sonuçlara yol açanın cezası üç aydan bir yıla kadar hapistir (m. 257/2). Ceza Genel Kurulu, kurala aykırı davranmanın yetmediğini, somut bir mağduriyet, kamu zararı veya haksız menfaat gerektiğini vurguluyor. Avukatlar da bu suçtan yargılanır.

Bu yazı suçun unsurlarını, ihmal ile icrai davranış ayrımını, zimmet ve sahtecilikten farkını, doktor ve avukat dosyalarını, şikâyet ve soruşturma iznini ve mahkûmiyetin memuriyete etkisini anlatır.

Ceza ve usul: bir bakışta

KonuKural
Görevin gereklerine aykırı hareket (m. 257/1)6 ay – 2 yıl hapis
Görevi ihmal veya geciktirme (m. 257/2)3 ay – 1 yıl hapis
Görevin yasaklanması (m. 53/5)Hapiste cezanın yarısından bir katına kadar, infazdan sonra işler; yalnız adli para cezasında gün sayısının yarısından bir katına kadar
Şikâyet ve uzlaştırmaŞikâyete bağlı değil; uzlaştırma yok
Kamu davasının açılmasının ertelenmesi (CMK m. 171/2)Mümkün; üst sınır üç yılı aşmıyor
HAGB, adli para cezasına çevirme, ertelemeKoşulları varsa mümkün
Dava zamanaşımı (m. 66/1-e, 67/4)8 yıl; olağanüstü 12 yıl
Soruşturma izniMemurlarda 4483 sayılı Kanun; avukatlarda Adalet Bakanlığı (Av.K. m. 58)

Görevin yasaklanması mahkûmiyetin yasal sonucu değildir: mahkeme bu yasağa ve süresine hükümde ayrıca karar verir ve yasak cezanın infazından sonra işlemeye başlar. Ceza Genel Kurulu bu nedenle yasağın aleyhe bozma yasağı kapsamında olduğunu kabul etti; yalnız sanığın itirazıyla bozulan hükümde yasak ilk hükümdekinden ağır olamaz (YCGK, E. 2021/26, K. 2023/478, 27.9.2023).

Suç ne zaman oluşur?

Ceza Genel Kurulu suçu şu öğelere ayırıyor (YCGK, E. 2020/370, K. 2024/158; E. 2024/198, K. 2025/286):

  1. Kamu görevlisi ve görev: failin yaptığı işle ilgili olarak kanundan veya idari düzenlemelerden doğan bir görevi bulunmalıdır. Görevi kapsamında olmayan bir işi yapmamaktan bu suç doğmaz.
  2. Göreve aykırılık: görevin gereklerine aykırı hareket etmek (icrai) veya görevi yapmakta ihmal ya da gecikme göstermek (ihmali).
  3. Kast: suç yalnız kasten işlenir; kamu görevlisi görevini bilerek ve isteyerek ihmal etmeli veya geciktirmelidir.
  4. Sonuç: kişilerin mağduriyeti, kamunun zararı veya kişilere haksız menfaat sağlanması. Kurul bunları objektif cezalandırılabilme şartı sayıyor: bu sonuçlardan biri doğmadıkça göreve aykırı davranış disiplin konusu olabilir, ama bu suçu oluşturmaz. Mağduriyet ekonomik zararla sınırlı değildir; bireyin her türlü hakkının ihlali ve çıkarının zedelenmesi de mağduriyettir.

Tamamlayıcı suç: Madde "kanunda ayrıca suç olarak tanımlanan hâller dışında" uygulanır. Fiil zimmet, irtikâp, rüşvet, resmî belgede sahtecilik gibi daha özel bir suçu oluşturuyorsa o suçtan ceza verilir. Bu ayrım cezayı büyük ölçüde değiştirir. Ceza Genel Kurulu, köylere hizmet götürme birliğinden yapılan toplantı sayısından fazla huzur hakkı alan kaymakam ve yazı işleri müdürü için, fazla ödemenin sehven yapıldığı savunmasının aksi kanıtlanamadığından eylemin zimmet değil görevi kötüye kullanma olduğunu oy çokluğuyla kabul etti (YCGK, E. 2024/198, K. 2025/286, 25.6.2025).

Yargıtay

Doktor ve avukat dosyaları

  • Ameliyatta geç müdahale: taksirle öldürme değil, ihmal yoluyla görevi kötüye kullanma. Devlet hastanesinde bel fıtığı ameliyatı yapan beyin cerrahının hastasında büyük damar yaralanması olmuş, hasta iki gün sonra ölmüştü. Ceza Genel Kurulu yaralanmanın öngörülemeyen bir komplikasyon olduğunu, bu nedenle taksirden söz edilemeyeceğini kabul etti. Ancak Yüksek Sağlık Şurası kararına göre doktor yaralanmaya hemen müdahale etmek yerine kardiyoloji, kalp damar ve genel cerrahi uzmanlarını çağırıp ameliyat sırasında EKO yaptırarak zaman kaybettirmişti; Kurul bunu hekimlik görevini yapmakta gecikme sayıp m. 257/2'deki suçu oluşmuş kabul etti. Sekiz yıllık zamanaşımı dolduğu için dava düştü (YCGK, E. 2020/370, K. 2024/158, 22.5.2024).
  • Avukat istinafa gitmedi, ama sonuç değişmeyecekti. Müvekkilinin hizmet sözleşmesinin feshine karşı açtığı davada verilen ret kararını istinafa götürmeyen avukatın beraati onandı: müvekkilin zimmetten mahkûmiyeti kesinleştiği için feshin hukuka uygunluğu değişmeyecekti ve kamu zararı, mağduriyet veya haksız menfaat şartlarından hiçbiri gerçekleşmemişti (5. CD, E. 2024/2665, K. 2025/1072, 20.1.2025).
  • Mesleki kural ihlali disiplin konusudur. İşçi alacağı dosyalarında karşı şirketin yatırdığı parayı müvekkillerinin talimatıyla iade eden ve birkaç saat sonra icra takibi başlatan avukatın mahkûmiyeti bozuldu: iade müvekkillerin menfaati için yapılmıştı; talimatsız takip ise Avukatlık Kanunu m. 34 çerçevesinde disiplin hukukunun konusuydu (5. CD, E. 2024/4818, K. 2025/14014, 2.12.2025).

Avukatın avukatlık görevinden doğan suçları için soruşturma Adalet Bakanlığının izniyle yapılır (Avukatlık Kanunu m. 58); yukarıdaki iki avukat dosyası da ağır ceza mahkemesinde görülmüştü.

Bir kamu görevlisini şikâyet edecekseniz

  1. Somut mağduriyeti yazın. Hangi işlemin hangi kurala aykırı olduğunu, sizde hangi zararın veya hak kaybının doğduğunu ya da kime haksız menfaat sağlandığını tarih ve belgeyle anlatın. "Görevini kötüye kullandı" demek yetmez.
  2. Başvuruyu savcılığa veya kuruma yapın. Görevi sebebiyle işlenen suçlarda savcılık soruşturma izni için dosyayı izin vermeye yetkili mercie gönderir (4483 sayılı Kanun). İzin verilmemesine itiraz yolu ve Anayasa Mahkemesinin bu konudaki kararları için soruşturma izni (4483) yazısına bakın.
  3. İdari yolu ayrıca kullanın. Hukuka aykırı işleme karşı idari dava açma süresi ceza soruşturmasını beklemez; zararın tazmini için tam yargı davası ayrı bir yoldur.
  4. Suç duyurusu dilekçesi için: suç duyurusu nasıl yapılır.

Şüpheli veya sanık kamu görevlisiyseniz

  • Sonuç şartını tartışın. Mağduriyet, kamu zararı veya haksız menfaat somut olarak gösterilemiyorsa suç oluşmaz; usule aykırılık disiplin konusu kalır.
  • Kastı tartışın. Suç taksirle işlenemez. İş yükü, belirsiz mevzuat veya üstün talimatı gibi nedenler kastın yokluğunu gösterebilir.
  • Suç vasfını izleyin. Zimmet veya sahtecilik iddiasıyla açılan davada eylem görevi kötüye kullanmaya dönüşebilir; ceza ve memuriyete etki bu ayrımla değişir.
  • Memuriyete etki: görevi kötüye kullanma 657 sayılı Kanun'un 48/A-5 maddesinde memuriyete engel olarak sayılan suçlar arasında değildir; engel, kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasıdır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı hukuki sonuç doğurmaz (CMK m. 231/5); bu nedenle HAGB'yi kabul edip etmemek önemli bir karardır (HAGB nedir).
  • Zamanaşımı: sekiz yıllık süre son kesme işleminden (ifade, sorgu, iddianame, hüküm) itibaren yeniden işler; eski tarihli dosyalarda hesaplayın (ceza davasında zamanaşımı).
Sık sorulanlar

Görevi kötüye kullanma hakkında sık sorulan sorular

Görevi kötüye kullanma suçunun cezası nedir?

Görevinin gereklerine aykırı hareket ederek kişilerin mağduriyetine veya kamunun zararına neden olan ya da kişilere haksız menfaat sağlayan kamu görevlisi altı aydan iki yıla kadar hapis cezası alır (TCK m. 257/1). Görevini yapmakta ihmal veya gecikme göstererek aynı sonuçlara yol açan kamu görevlisinin cezası üç aydan bir yıla kadar hapistir (m. 257/2). Hak ve yetkinin kötüye kullanılmasıyla işlendiği için mahkûmiyette ayrıca o görevin yasaklanmasına da karar verilir (m. 53/5).

Görevi kötüye kullanma şikâyete tabi mi?

Hayır. Suç şikâyete bağlı değildir; savcılık suçu öğrenince soruşturur ve şikâyetten vazgeçme davayı düşürmez. Uzlaştırma kapsamında da değildir. Kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği suçlarda soruşturma için kural olarak 4483 sayılı Kanun'a göre soruşturma izni gerekir.

Görevi kötüye kullanma suçunun unsurları nelerdir?

Ceza Genel Kurulunun kararlarına göre: fail kamu görevlisi olmalı; kanundan veya idari düzenlemeden doğan bir görevi bulunmalı; bu görevin gereklerine bilerek ve isteyerek aykırı davranmalı veya görevini ihmal etmeli ya da geciktirmeli; bunun sonucunda kişilerin mağduriyeti, kamunun zararı veya kişilere haksız menfaat sağlanması gerçekleşmelidir. Kurala aykırı davranmak yetmez. Fiil zimmet, rüşvet veya sahtecilik gibi ayrı bir suç oluşturuyorsa o suç uygulanır.

Görevi kötüye kullanma suçunda zamanaşımı kaç yıl?

Olağan dava zamanaşımı sekiz yıl, olağanüstü dava zamanaşımı on iki yıldır (TCK m. 66/1-e, 67/4). Ceza Genel Kurulu, 2011'de ameliyatta geç müdahale ettiği kabul edilen bir doktor hakkında, son kesme işlemi olan 2013 tarihli sorgudan sonra sekiz yıl dolduğu için davayı düşürdü (YCGK, E. 2020/370, K. 2024/158).

Görevi kötüye kullanma memuriyete engel mi?

Görevi kötüye kullanma, 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinde memuriyete engel olarak tek tek sayılan suçlar arasında değildir. Memuriyete engel hâl, kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyettir; görevi kötüye kullanmanın üst sınırı iki yıl olduğundan bu ihtimal vardır. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı ise hukuki sonuç doğurmaz (CMK m. 231/5).

Avukatım davamı takip etmedi; görevi kötüye kullanma suçu mu?

Avukatlık görev ve yetkisini kötüye kullanan avukat TCK m. 257'ye göre cezalandırılır (Avukatlık Kanunu m. 62). Ancak burada da somut bir mağduriyet gerekir. Müvekkili aleyhine verilen kararı istinafa götürmeyen avukat için Yargıtay, müvekkilin zimmetten verilen mahkûmiyeti zaten kesinleştiği ve işten çıkarılmanın hukuka uygun olduğu için sonuç değişmeyecekti diyerek beraati onadı (5. CD, E. 2024/2665, K. 2025/1072).

Doktorun gecikmesi görevi kötüye kullanma olur mu?

Kamu hastanesinde çalışan doktor kamu görevlisidir. Ceza Genel Kurulu, bel fıtığı ameliyatında meydana gelen büyük damar yaralanmasının öngörülemeyen bir komplikasyon olduğunu, bu nedenle taksirle öldürme suçunun oluşmadığını; ancak doktorun yaralanmaya hemen müdahale etmek yerine başka uzmanları çağırıp tetkik yaptırarak zaman kaybettirmesinin ihmal yoluyla görevi kötüye kullanma olduğunu kabul etti (YCGK, E. 2020/370, K. 2024/158).

Avukat Ertuğrul Targal
Yazar

Av. Ertuğrul Targal

Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları alanlarında sürdürmektedir.

Başlıca hukukî kaynaklar

  1. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 53, 66, 67, 257
  2. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 171, 231, 253
  3. 1136 sayılı Avukatlık Kanunu m. 34, 58, 62
  4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 48
  5. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2021/26, K. 2023/478, 27.9.2023
  6. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2020/370, K. 2024/158, 22.5.2024
  7. Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2024/198, K. 2025/286, 25.6.2025
  8. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2024/2665, K. 2025/1072, 20.1.2025
  9. Yargıtay 5. Ceza Dairesi, E. 2024/4818, K. 2025/14014, 2.12.2025