89/1 haciz ihbarnamesi, icra dairesinin borçlunun banka, işveren, müşteri veya kiracı gibi üçüncü kişideki alacağını ya da o kişinin elindeki malını haczetmek için ona gönderdiği bildirimdir; üçüncü kişi artık borcunu yalnız icra dairesine öder (İİK m. 89/1). Borcu yoksa tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine bildirir. Bildirmezse borç zimmetinde sayılır ve 89/2, 89/3 ihbarnameleri gelir. 89/3'ten sonra on beş gün içinde ödemeyen ya da menfi tespit davası açmayan üçüncü kişi hakkında cebri icra yapılır.
Bu yazı üç ihbarnamenin sürelerini, cevabın nasıl verileceğini ve menfi tespit ile istirdat davalarını Yargıtay'ın 2026 kararlarıyla anlatır.
89/1 ihbarnamesi kime ve neden gelir?
Borçlunun kıymetli evraka bağlı olmayan bir alacağı veya üçüncü kişinin elindeki taşınır malı haczedildiğinde icra memuru bu kişiye haciz ihbarnamesi gönderir. İhbarname üç şey söyler: borç artık yalnız icra dairesine ödenebilir, borçluya yapılan ödeme geçersizdir; mal borçluya verilmemeli, icra dairesine teslim edilmelidir; aksi hâlde malın bedeli icra dairesine ödenmek zorunda kalınır (İİK m. 89/1).
- Kimlere gelir: Borçlunun mevduatının bulunduğu bankalar, borçluya hakediş veya fatura borcu olan müşteriler, borçluya kira ödeyen kiracılar, borçlunun malını elinde bulunduran kişiler. Alacaklı, borçlunun alacaklı olduğunu düşündüğü kişiyi bildirerek ihbarname gönderilmesini ister.
- Ne anlama gelir: İhbarname, alıcısının borçlu olduğu anlamına gelmez; borç olup olmadığı alıcının cevabıyla ortaya çıkar. Yargıtay'ın deyişiyle borçlunun üçüncü kişide ne kadar alacağı bulunduğu, birinci ihbarnameden sonra belli olur (3. HD, E.2025/3669 K.2026/2681).
- Tebliğ: İhbarname tüzel kişinin şubesine veya bütün şubelerini kapsayacak şekilde merkezine tebliğ edilir; ihbarname ve cevap güvenli elektronik imzayla UYAP üzerinden de gönderilebilir (m. 89/7, son fıkra).
Üç ihbarname ve süreler
| İhbarname | Ne bildirir? | Üçüncü kişinin süresi | Süre geçerse |
|---|---|---|---|
| 89/1 (birinci) | Borç yalnız icra dairesine ödenir; mal icra dairesine teslim edilir. | Tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz | Borç zimmetinde, mal elinde sayılır; ikinci ihbarname gelir. |
| 89/2 (ikinci) | Borç zimmetinde sayıldı; itiraz et ya da öde. | Tebliğden itibaren 7 gün içinde itiraz | Zimmet kesinleşir; üçüncü ihbarname gelir. |
| 89/3 (üçüncü) | On beş gün içinde öde ya da menfi tespit davası aç; aksi hâlde ödemeye zorlanırsın. | 15 gün içinde ödeme veya dava; dava belgesi bildirimden itibaren 20 gün içinde icra dairesine | Üçüncü kişinin malı haczedilip satılır. |
Birinci ihbarnameye itiraz edilmemesi kesin bir ikrar sayılmaz; üçüncü kişi ikinci ihbarnameye itiraz ederek zimmet karinesini düşürebilir. İkinciye de itiraz etmezse zimmet kesinleşir (3. HD, E.2025/3669 K.2026/2681). Üçüncü kişi kusuru olmadan bir engel yüzünden süresinde itiraz edemediyse İİK m. 65'teki süre engeli hükmü uygulanır.
Nasıl cevap verilir?
- Kime: İhbarnameyi gönderen icra dairesine, dosya numarası belirtilerek; yazılı dilekçeyle, sözlü olarak veya güvenli elektronik imzayla UYAP üzerinden.
- Ne yazılır: Kanunun saydığı itiraz sebeplerinden hangisi varsa açıkça yazılır: borçluya borcu olmadığı; malın elinde bulunmadığı; borcun ihbarnameden önce ödendiği; malın tüketildiği veya kusursuz telef olduğu; malın borçluya ait olmadığı; malın kendisine rehnedildiği; alacağın borçluya veya onun gösterdiği yere ödendiği (İİK m. 89/1).
- Borç varsa: Tutarı ve vadesi bildirilir; ödeme vadesinde borçluya değil icra dosyasına yapılır.
- Doğruluk: Cevap ticari defterlere, banka kayıtlarına ve sözleşmelere dayanılarak verilmelidir. Gerçeğe aykırı beyanın sonucu aşağıda anlatılan ceza ve tazminattır.
- Masraf: Üçüncü kişinin beyanı hiçbir harç ve resme tabi değildir (m. 89/7).
Menfi tespit, istirdat ve yanlış beyanın sonucu
- 89/3 menfi tespit davası: Üçüncü ihbarnameyi alan kişi on beş gün içinde, takibin yapıldığı veya kendi yerleşim yerindeki mahkemede takip borçlusuna borçlu olmadığının tespiti için dava açar. Dava belgesini bildirimden itibaren yirmi gün içinde icra dairesine verirse cebri icra işlemleri karar kesinleşinceye kadar durur. Dava maktu harca tabidir; üçüncü kişi borçlu olmadığını ispatlamak zorundadır ve davayı kaybederse dava konusunun %20'sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m. 89/3).
- Süre hak düşürücüdür: Yargıtay, ihbarnamelerin MERNİS adresine Tebligat Kanunu m. 21/2'ye göre usulüne uygun tebliğ edildiği ve on beş günlük sürenin geçirildiği dosyada davanın reddini onadı (3. HD, E.2026/330 K.2026/1479, 12.03.2026). Adres değişikliğinin nüfusa bildirilmesi bu yüzden önemlidir.
- Yargılama giderleri: Dava kabul edilirse, üçüncü kişi birinci ve ikinci ihbarnameye itiraz etmedi diye yargılama giderlerinden sorumlu tutulamaz; giderden kurtulmak isteyen alacaklı davayı ön inceleme duruşmasından önce kabul etmelidir (11. HD, E.2025/6917 K.2026/4083, 01.07.2026; HGK, E.2022/11-62 K.2023/464).
- Ödedikten sonra geri isteme: Zorla ödeme yapan üçüncü kişi kural olarak alacaklıya karşı istirdat davası açamaz. İstisna, alacaklının kötü niyetli olmasıdır; üçüncü kişi borçlu ile kötü niyetli alacaklıya karşı her zaman dava açarak ödediğini geri isteyebilir (m. 89/5). Yargıtay, üçüncü kişi birinci ihbarnameye itiraz ettikten sonra yeni bir alacak doğduğuna dair delil göstermeden ihbarname zincirini yeniden başlatan alacaklıyı kötü niyetli saydı ve istirdat davasını reddeden kararı bozdu (3. HD, E.2025/3669 K.2026/2681, 30.04.2026).
- Yanlış beyan: Üçüncü kişi süresinde itiraz etmiş, ama alacaklı icra mahkemesinde beyanın aksini ispatlamışsa, üçüncü kişi alacaklının şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır ve ayrıca tazminata mahkûm edilebilir (m. 89/4, 338/1).
Banka hesapları ve ileride doğacak alacaklar
- Tebliğ anı esas: İhbarnamede "doğmuş ve doğacak alacaklar" yazsa bile, itiraz etmeyen üçüncü kişinin sorumluluğu kural olarak ihbarnameyi aldığı andaki durumla sınırlıdır. Üçüncü kişi birinci veya ikinci ihbarnameye itiraz etmişse ona yeniden birinci ihbarname gönderilemez; sonradan yeni bir alacak doğmuşsa onun için yeni bir 89/1 istenebilir (3. HD, E.2025/3669 K.2026/2681).
- Banka mevduatı: Hesaba halen ve ileride girecek paranın haczi ancak 89/1 haciz ihbarnamesiyle mümkündür; İİK m. 88'deki haciz müzekkeresi ise yalnız müzekkerenin bankaya ulaştığı anda hesapta bulunan parayı kapsar. Yargıtay sıra cetveline şikâyet dosyasında bu ayrımın araştırılmadığı kararı bozdu (6. HD, E.2026/501 K.2026/1957, 07.05.2026).
- Haczedilemeyen alacaklar: Borçlunun bazı alacakları kanunen haczedilemez veya sınırlı haczedilir; maaş ve emekli aylığı için: maaş haczi ve emekli maaşı haczi.
- Borçlu tarafın yolları: Takibe itiraz için ödeme emrine itiraz, dosyanın akıbeti için icra dosyası ne zaman düşer.
Sık sorulan sorular
89/1 haciz ihbarnamesi nedir?
Borçlunun üçüncü bir kişideki alacağını veya o kişinin elindeki taşınır malını haczetmek için icra dairesinin o üçüncü kişiye gönderdiği bildirimdir. İhbarnameyi alan kişi borcunu artık yalnız icra dairesine ödeyebilir, borçluya yaptığı ödeme geçerli olmaz; malı da borçluya değil icra dairesine teslim eder (İİK m. 89/1).
89/1 haciz ihbarnamesine itiraz süresi ne kadar?
Yedi gündür. Üçüncü kişi borcu olmadığını, malın elinde bulunmadığını, borcu ihbarnameden önce ödediğini veya benzeri bir itirazını ihbarnamenin kendisine tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yazılı veya sözlü olarak bildirmek zorundadır (İİK m. 89/1). İkinci ihbarnameye itiraz süresi de yedi gündür.
89/1 haciz ihbarnamesine nasıl cevap verilir?
Cevap, ihbarnameyi gönderen icra dairesine dosya numarası belirtilerek dilekçeyle, sözlü olarak ya da güvenli elektronik imzayla UYAP üzerinden verilir. Cevapta borçluya borç olup olmadığı açıkça yazılır; borç varsa tutarı ve vadesi, yoksa nedeni belirtilir. Beyan harç ve resme tabi değildir. Şirketlerde merkez, bütün şubeleri kapsayacak şekilde beyanda bulunmakla yükümlüdür (İİK m. 89/7).
89/1 haciz ihbarnamesine cevap verilmezse ne olur?
Yedi gün içinde itiraz edilmezse ihbarnamede bildirilen borç üçüncü kişinin zimmetinde, mal da elinde sayılır ve ona ikinci ihbarname (89/2) gönderilir. Buna da itiraz edilmezse üçüncü ihbarname (89/3) ile on beş gün içinde ödeme yapması veya menfi tespit davası açması istenir; aksi hâlde borcu ödemeye zorlanır ve malları haczedilebilir.
89/2 ve 89/3 haciz ihbarnamesi nedir?
89/2, birinci ihbarnameye süresinde itiraz etmeyen üçüncü kişiye borcun zimmetinde sayıldığını bildiren ikinci ihbarnamedir; yedi gün içinde itiraz edilebilir. 89/3 ise ikinciye de itiraz etmeyen kişiye on beş gün içinde parayı ödemesini ya da menfi tespit davası açmasını, aksi hâlde ödemeye zorlanacağını bildiren üçüncü ihbarnamedir.
89/3 menfi tespit davası ne zaman ve nerede açılır?
Üçüncü ihbarnamenin tebliğinden itibaren on beş gün içinde, icra takibinin yapıldığı veya üçüncü kişinin yerleşim yerindeki mahkemede açılır. Dava açıldığını gösteren belge bildirimden itibaren yirmi gün içinde icra dairesine verilirse cebri icra karar kesinleşinceye kadar durur. Süre hak düşürücüdür; geçirilirse dava reddedilir (3. HD, E.2026/330 K.2026/1479). Davayı kaybeden üçüncü kişi en az %20 tazminata mahkûm edilir.
Haciz ihbarnamesine yanlış beyanda bulunana ne olur?
Üçüncü kişi süresinde itiraz etmiş, ama alacaklı icra mahkemesinde beyanın gerçeğe aykırı olduğunu ispatlamışsa, üçüncü kişi alacaklının şikâyeti üzerine üç aydan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır ve tazminata mahkûm edilebilir (İİK m. 89/4, 338/1). Beyan bu yüzden kayıtlara dayanılarak ve doğru verilmelidir.
89/1 haciz ihbarnamesi ileride doğacak alacakları kapsar mı?
İhbarnamede "doğmuş ve doğacak alacaklar" yazsa bile, ihbarnameye itiraz etmeyen üçüncü kişinin sorumluluğu kural olarak tebliğ anındaki durumla sınırlıdır; sonradan yeni bir alacak doğarsa yeni bir 89/1 ihbarnamesi gönderilir (3. HD, E.2025/3669 K.2026/2681). Banka hesabına ileride girecek paranın haczi ise ancak 89/1 ihbarnamesiyle mümkündür; haciz müzekkeresi yalnız o anda hesapta bulunan parayı kapsar (6. HD, E.2026/501 K.2026/1957).
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 65, 88, 89, 338
- Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2022/11-62 K.2023/464 (17.05.2023)
- Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E.2026/330 K.2026/1479 (12.03.2026); E.2025/3669 K.2026/2681 (30.04.2026)
- Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E.2026/501 K.2026/1957 (07.05.2026); Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2025/6917 K.2026/4083 (01.07.2026)