Borçlunun evinde haciz yapılabilmesi için icra müdürünün bu yönde karar vermesi ve kararın icra mahkemesince onaylanması gerekir (İİK m. 79/a). Onaylansa bile borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyası ile ailenin ortak kullanımındaki bütün ev eşyası haczedilemez; para, altın, kıymetli evrak, antika ve değerli süs eşyası ise haczedilebilir (İİK m. 82/1-3). Haczedilmemesi gereken bir eşya haczedilirse borçlu, haczi öğrendiği günden itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet eder (İİK m. 16).
Bu yazı, 28 Mart 2023 tarihli 7445 sayılı Kanunla getirilen konutta haciz usulünü, haczedilemeyen ve haczedilebilen eşyayı, haciz sırasında borçlunun haklarını ve itiraz yolunu anlatır.
Konutta haciz için mahkeme onayı
7445 sayılı Kanunla 2023'te eklenen İİK m. 79/a'ya göre:
- Alacaklı haciz talep eder; icra müdürü haciz yapılacak yerin konut olduğunu tespit ederse konutta haciz yapılmasına karar verir ve kararı derhâl icra mahkemesinin onayına sunar.
- İcra mahkemesi dosyanın gelmesinden itibaren en geç üç gün içinde dosya üzerinden inceleme yapar; yerin konut olduğu anlaşılırsa kararı kesin olarak onaylar.
- Onay kararı icra dairesine bildirildikten sonra haciz işlemleri yapılır.
- Yerin konut olmadığı anlaşılırsa mahkeme kararı kaldırır ve icra müdürü haciz talebi hakkında yeniden karar verir.
- Konut olmadığı kabul edilen bir yere hacze gidildiğinde orasının konut olduğu anlaşılır ve borçlu rıza göstermezse haciz işlemine son verilir.
Bu usul ihtiyati hacizde uygulanmaz. Haciz de alacağı, faizi ve masrafları karşılayacak miktarla sınırlıdır; bu miktarı aşacak şekilde haciz yapılamaz (İİK m. 85, 7445 sayılı Kanunla değişik).
Haczedilemeyen ve haczedilebilen eşya
| Haczedilemez (İİK m. 82) | Haczedilebilir |
|---|---|
| Borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyası (giysi, telefon, gözlük, kitap) | Para ve kıymetli evrak |
| Ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası (beyaz eşya, televizyon, mobilya, mutfak eşyası); aynı türden birden fazla olsa bile | Altın, gümüş, değerli taş, ziynet |
| Bedenî çalışmasıyla geçinen borçlunun mesleği için gerekli her türlü eşya | Antika ve değerli süs eşyası |
| Borçlu ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacağı; çiftçinin zorunlu arazisi, hayvanı ve aletleri | Aile kullanımının dışındaki değerli eşya ve sanat eserleri |
| Öğrenci bursları, haline münasip ev | Araç (ruhsat kaydına haciz konulabilir) |
2023 değişikliği: 7445 sayılı Kanun öncesinde kanun "aile bireyleri için lüzumlu eşya; aynı amaçla kullanılan eşyanın birden fazla olması durumunda bunlardan biri" diyordu; bu yüzden ikinci televizyon veya buzdolabı haczedilebiliyordu. Bugünkü metin "ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası" ifadesini kullandığından, kıymetli şeyler dışındaki ev eşyasının tamamı haczedilemez.
Önceden yapılan anlaşma geçersiz: Bu mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar, örneğin bir sözleşmeye konan "evdeki eşyanın haczine razıyım" kaydı, geçerli değildir (İİK m. 83/a).
Borçlunun oturduğu evin kendisinin haczi ayrı bir konudur; haline münasip evin korunması haline münasip ev yazısında anlatılmıştır.
Haciz sırasında
- Borçlu yoksa: Borçlu haciz sırasında bulunmaz ve hemen getirilemezse haciz gıyabında yapılır (İİK m. 80).
- Kilitli yerler: Borçlu talep üzerine kilitli yerleri ve dolapları açmak ve eşyayı göstermek zorundadır; gerekirse bu yerler zorla açtırılır ve kolluk yardım eder (İİK m. 80, 81).
- Başkasının eşyası: Evde bulunan eşya üçüncü bir kişiye aitse veya üzerinde başkasının hakkı varsa, borçlu ya da eşyayı elinde bulunduran kişi bunu haciz memuruna söyler ve tutanağa geçirilmesini ister; bu mallar en sona bırakılır (İİK m. 85). Eşyanın gerçek sahibi istihkak davasıyla hakkını korur.
- Memurun değerlendirmesi: İcra memuru, haczi istenen mal veya hakkın haczinin caiz olup olmadığını kendisi değerlendirir ve talebi kabul ya da reddeder (İİK m. 82, son fıkra). Haczedilemeyecek eşyanın tutanağa geçirilmemesini istemek borçlunun hakkıdır.
Haczedilmezlik şikâyeti ve diğer yollar
- Şikâyet: Haczedilemeyecek bir eşya haczedilmişse borçlu, haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet eder (İİK m. 16). Mahkeme şikâyeti kabul ederse haciz kaldırılır.
- Hangi tarihe göre? Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, haczedilmezlik şikâyetinde değerlerin haciz tarihine göre belirlenmesi gerektiğini vurgular (E.2025/7302 K.2025/8391). Şikâyeti, takipte taraf olan borçlu yapar; taşınmaz üzerinde lehine aile konutu şerhi bulunan eş meskeniyet şikâyetinde bulunamaz (E.2025/3649 K.2025/5359).
- Borca itiraz: Haciz, takibin kesinleşmesinden sonra gelir. Genel haciz yoluyla takipte borca itiraz ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılır; süreler ödeme emrine itiraz yazısındadır.
- Maaş ve emekli aylığı: Ücretin ve emekli aylığının haczinin sınırları maaş haczi yazısında, takibin düşmesi icra dosyası ne zaman düşer yazısında anlatılmıştır.
Sık sorulan sorular
Evde haciz kalktı mı?
Tamamen kalkmadı, ama 2023'ten beri iki önemli sınır var. Konutta haciz yapılabilmesi için icra müdürünün karar vermesi ve icra mahkemesinin bu kararı üç gün içinde dosya üzerinden onaylaması gerekir (İİK m. 79/a). Ayrıca ailenin ortak kullanımına hizmet eden bütün ev eşyası haczedilemez; daha önce aynı amaçla kullanılan eşyadan birden fazlası varsa biri haczedilebiliyordu, 7445 sayılı Kanun bu imkânı kaldırdı (İİK m. 82/1-3).
Evde hangi eşyalar haczedilemez?
Borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerine ait kişisel eşya ile ailenin ortak kullanımına hizmet eden tüm ev eşyası haczedilemez (İİK m. 82/1-3): beyaz eşya, televizyon, mobilya, mutfak eşyası, giysiler, çocuk eşyaları, bilgisayar gibi. Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacağı, mesleğini sürdürmesi için gerekli araç gereç, öğrenci bursları da haczedilemez.
Evde hangi eşyalar haczedilebilir?
Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika ve süs eşyası gibi kıymetli şeyler ev içinde bulunsa da haczedilebilir (İİK m. 82/1-3). Haciz memuru, borçlunun üzerinde para, altın veya diğer kıymetli şeyleri sakladığını anlar ve borçlu bunları vermezse borçluya karşı kuvvet kullanılabilir (İİK m. 80).
Haciz memuru eve zorla girebilir mi?
İcra mahkemesinin konutta haciz kararını onaylamasından sonra haciz yapılabilir; borçlu kilitli yerleri ve dolapları açmak ve eşyayı göstermekle yükümlüdür, gerekirse bu yerler zorla açtırılır ve kolluk yardım eder (İİK m. 79/a, 80, 81). Mahkeme onayı yoksa konutta haciz yapılamaz; konut olmadığı kabul edilerek gidilen yerin konut olduğu anlaşılır ve borçlu rıza göstermezse haciz durdurulur.
Haczedilmemesi gereken eşya haczedilirse ne yapılır?
Borçlu, haczi öğrendiği tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine haczedilmezlik şikâyetinde bulunur (İİK m. 16). Şikâyet kabul edilirse haciz kaldırılır. Haline münasip evin haczinde de şikâyet süresi aynıdır; Yargıtay haciz tarihinden altı gün sonra yapılan şikâyeti incelemiştir (12. HD, E.2024/7210 K.2025/447).
Evde haciz var mı nasıl öğrenilir?
Hakkındaki icra takiplerini ve haciz işlemlerini borçlu, e-Devlet üzerinden UYAP Vatandaş Portalı'na girerek dosya bazında görebilir. Konutta haciz için icra müdürünün kararı ve icra mahkemesinin onayı gerektiğinden bu işlemler de icra dosyasında yer alır.
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m. 16, 79/a, 80, 81, 82, 83/a, 85; 7445 sayılı Kanun (kabul 28.03.2023) m. 1-3
- Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2024/7210 K.2025/447 (22.01.2025); E.2025/3649 K.2025/5359 (17.09.2025); E.2025/7302 K.2025/8391 (23.12.2025)