Hapis Cezası Paraya Çevrilir mi? Kaç Aya Kadar, Günlüğü Kaç Lira, Ödenmezse Ne Olur ve Cezanın Ertelenmesi

Hangi hapis cezası paraya çevrilir?

Mahkeme kararını kişinin kişiliğine, sosyal ve ekonomik durumuna, yargılama sürecinde duyduğu pişmanlığa ve suçun işlenmesindeki özelliklere göre verir (m. 50/1). Suçun kanundaki cezası "hapis veya adli para cezası" diye seçimlik öngörülmüş ve mahkeme hapsi seçmişse, bu hapis cezası artık adli para cezasına çevrilmez (m. 50/2).

Çevirme kararını hükmü kuran mahkeme verir; kesinleşmiş hapis cezası sonradan paraya çevrilemez. Bu yüzden sanık veya müdafi, mahkûmiyet ihtimaline karşı esas hakkındaki savunmada çevirme ve erteleme için gerekli bilgileri (iş, gelir, aile durumu, sabıka kaydı, zararın giderildiği) belgesiyle sunar.

Bir gün hapis kaç lira? Hesap ve ödeme

Hapis cezasının her günü bir gün adli para cezasına karşılık gelir; bir günün karşılığı en az 100, en fazla 500 Türk lirasıdır ve mahkeme bunu kişinin ekonomik ve diğer şahsi hâllerine göre belirler (TCK m. 52/2; 2.3.2024 tarihli 7499 sayılı Kanunla 20-100 liradan yükseltildi). Örneğin 5 ay (150 gün) hapis, gün başına 100 liradan 15.000, 200 liradan 30.000 lira olur. Kararda gün sayısı ile bir gün karşılığı ayrı ayrı gösterilir (m. 52/3).

• Taksit ve mehil. Mahkeme hükümde ödeme için kesinleşmeden itibaren bir yılı aşmayan mehil ya da en az dört, en çok iki yıla yayılan taksit verebilir (m. 52/4). Hükümde taksit yoksa, bir ay içinde üçte birini ödeyen hükümlüye kalanı için iki taksit verilir (5275 sayılı Kanun m. 106/6).
• Ödeme emri. Kesinleşen ilamı alan Cumhuriyet savcısı, cezanın otuz gün içinde ödenmesi için hükümlüye ödeme emri tebliğ eder (m. 106/2).
• Ödenmezse. Ödenmeyen kısım hapse çevrilir ve hükümlü iki saat çalışma bir gün sayılmak üzere kamuya yararlı bir işte çalıştırılır; programa uymazsa kalan kısım açık ceza infaz kurumunda çektirilir. Hükümlü kalan günlere karşılık gelen parayı ödeyince çalıştırma veya hapis sona erer (m. 106/3, 8). Çocuklar hakkında hükmedilen adli para cezası hapse çevrilemez (m. 106/4).

Paradan başka seçenek yaptırımlar

Kısa süreli hapis cezası adli para cezası yerine şunlara da çevrilebilir (TCK m. 50/1-b-f):

• Mağdurun veya kamunun zararının aynen iade, eski hâle getirme ya da tazminle tamamen giderilmesi,
• en az iki yıl süreyle bir meslek veya sanat edinmeyi sağlayan bir eğitim kurumuna devam,
• cezanın yarısından bir katına kadar belirli yerlere gitmekten ya da belirli etkinliklerden yasaklanma,
• suç bir hak veya ehliyetin kötüye kullanılmasıyla işlenmişse ehliyet ve ruhsatın geri alınması ya da meslekten yasaklanma,
• gönüllü olmak koşuluyla cezanın yarısından bir katına kadar kamuya yararlı bir işte çalışma.

Hüküm kesinleştikten sonra savcılığın tebligatına rağmen otuz gün içinde seçenek tedbire başlanmaz ya da devam edilmezse infaz hâkimliği kısa süreli hapis cezasının tamamen veya kısmen infazına karar verir (m. 50/6). Tedbir kişinin elinde olmayan nedenlerle yerine getirilemiyorsa infaz hâkimliği tedbiri değiştirir (m. 50/7).