Bir ceza dosyası şikâyet ya da ihbarla başlar; soruşturmada savcı delilleri toplar ve ya dava açmaz ya da iddianame düzenler. Mahkeme iddianameyi kabul edince kovuşturma başlar, hükümden sonra istinaf ve temyiz yolları, kesinleşmeden sonra da Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru gelir. Bu sayfa her aşamada ne olduğunu, sürenin ne kadar olduğunu ve hangi hakkın kullanıldığını kısaca anlatır ve konuyu ayrıntılı ele alan yazılara bağlanır.
1. Soruşturma: şikâyetten iddianameye
- 01
Şikâyet. Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay içinde yapılır; hakarette fiilden itibaren iki yıl üst sınır vardır. Suç duyurusu nasıl yapılır? · Şikâyet süresi
- 02
İfadeye çağrı. Soruşturma gizlidir; kişi çoğu zaman ifadeye çağrıldığında öğrenir. Davetiyeye uymayan şüpheli zorla getirilebilir; susma ve müdafi hakkı vardır. Hakkımda soruşturma var mı? · İfade ve sorgu · Zorla getirme · Müdafi hakkı
- 03
Yakalama ve gözaltı. Gözaltı kural olarak yirmi dört saati geçemez; toplu suçlarda savcı her defasında bir günü aşmamak üzere uzatabilir. Yakalama · Gözaltı süresi
- 04
Delil toplama. Arama, elkoyma, telefon incelemesi, HTS, dinleme, kamera kaydı, teşhis ve bilirkişi incelemesi kendi şartlarına bağlıdır; hukuka aykırı elde edilen delil hükme esas alınamaz. Arama · Elkoyma · Telefon incelemesi · HTS · Dinleme · Kamera kaydı · Teşhis · Bilirkişi raporu · Hukuka aykırı delil
- 05
Tutuklama ve adli kontrol. Hâkim kuvvetli şüphe, kaçma veya delil karartma tehlikesi ve ölçülülük varsa tutuklar; karara iki hafta içinde itiraz edilir. Daha hafif tedbir adli kontroldür. Tutuklama nedenleri · Tutukluluğa itiraz · Tutukluluk süresi · Adli kontrol
- 06
Soruşturmanın sonu. Uzlaştırmaya ya da ön ödemeye tabi suçlarda dosya dava açılmadan kapanabilir. Yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığı kararı verilir; varsa iddianame düzenlenir. Savcılıkta ortalama süre 155 gündür. Uzlaştırma · Ön ödeme · Takipsizlik ve itiraz · İddianame
2. Kovuşturma: iddianamenin kabulünden hükme
- 07
Davaya katılma. Mağdur ve suçtan zarar gören, ilk derece mahkemesi hüküm verinceye kadar davaya katılabilir; katılan savcıdan bağımsız olarak kanun yoluna gider. Ceza davasına katılma
- 08
Basit yargılama ve seri muhakeme. Asliye cezada hafif suçlarda mahkeme duruşmasız hüküm verebilir ve cezayı dörtte bir indirir; karara iki hafta içinde itiraz edilir. Basit yargılama · Seri muhakeme
- 09
Duruşma. Sanık kural olarak duruşmada hazır bulunur; tanıkları sorgulama, ek savunma ve son söz hakları vardır. İlk derece ceza mahkemelerinde ortalama süre 248 gündür. Duruşmada hazır bulunma · Tanık beyanı · Tanık olarak çağrılmak · Ek savunma · Son söz
- 10
Hüküm. Mahkûmiyette bir yıla kadar hapis cezası paraya çevrilebilir, iki yıla kadar ceza ertelenebilir ya da hükmün açıklanması geri bırakılabilir. Gerekçeli karar tebliğ edilir. Paraya çevirme ve erteleme · HAGB · Gerekçeli karar
3. Kanun yolları ve kesinleşme
- 11
İstinaf. Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta içinde hükmü veren mahkemeye verilir; bölge adliye mahkemesinde ortalama süre 245 gündür. İstinaf · Süreyi kaçırdıysanız: eski hale getirme
- 12
Temyiz. Kanunda temyizi kabil kararlar için iki hafta içinde başvurulur; Yargıtay ceza dairelerinde ortalama süre 628 gündür. Temyiz · Karar ne zaman kesinleşir? · Ceza davası ne kadar sürer?
- 13
Zamanaşımı. Dava zamanaşımı dolarsa dava düşer; kesme işlemleriyle süre en fazla yarısı kadar uzar. Ceza davasında zamanaşımı
4. Kesinleşmeden sonra
- 14
Anayasa Mahkemesi. Kanun yolları tükendikten sonra 30 gün içinde bireysel başvuru yapılır; adil yargılanma, kişi hürriyeti ve özel hayat gibi haklardaki ihlaller ileri sürülür. Başvuru süresi · Hangi haklar
- 15
Yeniden yargılama. Yeni delil, sahte belge, yalancı tanıklık ya da Anayasa Mahkemesi veya AİHM ihlal kararı kesinleşmiş hükmün yeniden görülmesini sağlar. Yargılamanın yenilenmesi · İhlal kararı sonrası
- 16
Tazminat. Haksız gözaltı ve tutuklama, kovuşturmaya yer olmadığı veya beraat kararından sonra tazminat doğurur; makul süreyi aşan yargılama için Tazminat Komisyonuna başvurulur. Haksız tutuklama tazminatı · Makul süre tazminatı · Mağdurun tazminat davası
Ceza davası aşamaları hakkında sık sorulan sorular
Ceza davasının aşamaları nelerdir?
Şikâyet veya ihbarla başlayan soruşturma evresi, savcının iddianamesinin mahkemece kabulüyle başlayan kovuşturma evresi, hüküm, istinaf ve temyiz kanun yolları ve kesinleşmeden sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru. Soruşturma uzlaştırma, ön ödeme ya da kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla da bitebilir.
Soruşturma ne zaman kovuşturmaya dönüşür?
Cumhuriyet savcısı yeterli şüphe görürse iddianame düzenler; kovuşturma evresi mahkemenin iddianameyi kabul etmesiyle başlar (CMK m. 175/1). Yeterli şüphe yoksa kovuşturmaya yer olmadığına karar verilir ve bu karara suçtan zarar gören iki hafta içinde itiraz eder.
Ceza davası toplam ne kadar sürer?
Adalet Bakanlığının 2025 istatistiğine göre ortalamalar savcılıkta 155 gün, ilk derece ceza mahkemelerinde 248 gün, istinafta 245 gün, Yargıtay ceza dairelerinde 628 gündür. Bu aşamaların hepsinden geçen bir dosyanın iki ila üç yıl sürmesi olağandır.
Hüküm ne zaman kesinleşir?
İstinaf veya temyiz süresi içinde başvurulmazsa ya da kanun yolu incelemesi bitince kesinleşir. İstinaf ve temyiz süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273/1, 291/1). Kesinleşmeden sonra yol Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ve kanunda sayılan hâllerde yargılamanın yenilenmesidir.
Hangi aşamada avukat zorunludur?
Şüpheli veya sanık çocuksa, kendini savunamayacak derecede malulse, sağır ve dilsizse ya da alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren bir suçla suçlanıyorsa istemi aranmadan müdafi görevlendirilir (CMK m. 150). Diğer dosyalarda müdafi her aşamada seçilebilir; ifadede ve sorguda hazır bulunabilir.
Av. Ertuğrul Targal
Targal Avukatlık Bürosunun kurucu avukatıdır. Meslekî ve akademik çalışmalarını ceza hukuku, ceza muhakemesi ve insan hakları alanlarında sürdürmektedir.
Başlıca kaynaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu; 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu
- Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü, Adalet İstatistikleri 2025