Taşınmazınız 18. madde uygulamasına girdiyse belediye onu çevredeki parsellerle birleştirir, yol ve park gibi ortak alanlar için bir kısmını keser ve size imar planına uygun yeni bir parsel ya da hisse verir. Bunun için rızanız aranmaz (3194 sayılı İmar Kanunu m. 18/1). Hazırlanan parselasyon planı otuz gün askıda kalır; itirazınızı bu sürede planı onaylayan idareye verirsiniz. İtiraz sonuç vermezse ya da hiç itiraz etmediyseniz, 60 gün içinde taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde iptal davası açarsınız; süre işlemin size tebliğiyle ya da işlemi bütün unsurlarıyla öğrenmenizle başlar. Kesinti, taşınmazın uygulamadan önceki yüzölçümünün yüzde kırk beşini geçemez. İlk adım, askı dağıtım cetvelinde kendi satırınızı bulup kesilen oranı ve size verilen yeni parseli okumaktır.
Bu yazı yalnız parselasyon işlemini anlatır: askıda neye bakacağınızı, hangi itirazın mahkemede karşılık bulduğunu, 60 günün hangi günden sayıldığını ve iptal kararından sonra tapunun nasıl düzeltildiğini. Şikâyetiniz taşınmazın planda yola, parka ya da okula ayrılmış olmasıysa sorun imar planındadır; onun yolu imar planına itiraz ve iptal davası yazısındadır.
18 uygulaması taşınmazınıza ne yapar?
Tapudaki tarla ya da arsa, kadastronun çizdiği sınırlarla durur; imar planı ise aynı yere yollar, parklar ve yapı adaları çizer. İkisini birbirine uyduran işlem parselasyondur. Belediye (belediye ve mücavir alan dışında valilik) bir düzenleme sahası belirler, bu sahadaki bütün parselleri tek bir bütün gibi ele alır, ortak alanları ayırır ve kalan alanı imar parselleri olarak maliklere dağıtır. Kesinleşen plan tapuya gönderilir; tapu müdürlüğü kayıtları maliklerin onayını aramadan yeni plana göre düzenler (m. 19).
Ortak alanlar için yapılan kesintinin adı düzenleme ortaklık payıdır (DOP). Kanun bu payı, bölgenin ihtiyacı olan umumi hizmet alanlarının oluşturulması ve düzenlemeyle taşınmazda doğan değer artışının karşılığı olarak tanımlar ve üst sınırını koyar: taşınmazın düzenlemeden önceki yüzölçümünün yüzde kırk beşi (m. 18/2). Sınır 10.7.2019'da yürürlüğe giren 7181 sayılı Kanunla yüzde kırktan bu orana çıktı. O tarihten beri okul ve sağlık tesisi gibi alanlar için ayrıca kamu ortaklık payı ayrılmıyor; yol, meydan, park, otopark, ibadet yeri, karakol, Millî Eğitim ve Sağlık Bakanlığı tesis alanları, pazar yeri, belediye hizmet alanı ve kanunda sayılan öteki kullanımların hepsi DOP'tan karşılanır (m. 18/3).
Uygulama başladığında tapu kaydınıza “3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesine istinaden imar uygulamasına alınmıştır” belirtmesi konur; bu belirtmeden sonra idare parselin ifrazına ve tevhidine izin vermez (Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik m. 12). Tapuda bu kaydı gördüyseniz belediyenin imar ya da emlak ve istimlak müdürlüğüne gidip uygulamanın hangi aşamada olduğunu sorun; askı başlamışsa otuz günlük süre işliyor demektir.
Askı ve itiraz: 30 gün
Encümenin onayladığı parselasyon planı bir ay süreyle ilgili idarede asılır ve bu sürenin sonunda kesinleşir (m. 19). Yönetmelik 11.9.2025'te değişti ve askıyı ayrıntılı düzenledi. Plan otuz gün boyunca aynı anda üç yerde durur: idarenin askı panosunda, internet sitesinde ve Bakanlığın parselasyon planı izleme ve denetleme sisteminde (PARSİD). Uygulamaya giren taşınmazların maliklerine e-Devlet üzerinden bildirim gönderilir. Askıda paftalar, uygulamaya giren parsellerin listesi ve askı dağıtım cetveli bulunur (Yönetmelik m. 26/1).
Sizin için asıl belge askı dağıtım cetvelidir. Cetvel her taşınmaz için tapu alanını, hisse oranını, kesilen düzenleme ortaklık payını, kesintiden sonra kalan tahsis miktarını ve tahsisin yapıldığı yeni ada ile parseli gösterir (m. 4/1-s). Askı süresi içinde idareye başvurursanız plan hakkında istediğiniz bilgiyi vermek zorundadır (m. 26/1). DOP oranının nasıl hesaplandığını ve tahsisin neden yerinden yapılmadığını parselasyon planı açıklama raporu anlatır (m. 23); itirazdan önce bu raporu da isteyin.
İtirazı otuz günlük askı süresi içinde, planı onaylayan idareye dilekçeyle ya da PARSİD üzerinden yaparsınız (m. 26/2, 26/4). Sonrası üç ihtimaldir. Kimse itiraz etmezse plan askının sonunda kesinleşir. İdare itirazları uygun bulmazsa plan, gerekçelerin yazıldığı idare kararıyla kesinleşir. İdare bir itirazı uygun bulursa planı düzeltir ve askıyı yeniden başlatır; değişiklik yalnız belirli parselleri etkiliyorsa o maliklere on günlük itiraz süresi vererek tebligat yapması ya da muvafakatlerini alması yeterlidir (m. 26/2). Size böyle bir tebligat gelirse on gün içinde cevap verin; komşunuzun itirazı üzerine yapılan düzeltme sizin parselinizi küçültmüş ya da yerini değiştirmiş olabilir.
İtiraz isteğe bağlıdır; itiraz etmeyen malik de dava açabilir. Yine de askıda itiraz etmenin iki yararı vardır: hesap ve çizim hataları tescilden önce düzeltilebilir, ve itirazınız ileride mahkemenin önüne hangi noktaya ne zaman karşı çıktığınızı gösteren bir belge olarak gelir.
Cetvelde neye bakılır, hangi itiraz sonuç verir?
Malikler en çok neye itiraz ediyor? Marmara Bölgesindeki idare mahkemelerinde 2015-2023 arasında açılmış 397 parselasyon davasının dilekçelerini inceleyen bir araştırma 990 ayrı itiraz saydı: 229'u tahsisin yerine, 184'ü hisseli hâle gelmeye, 168'i DOP hesabına, 99'u fiilen kullanılan alanın bir kısmının elden çıkmasına ilişkindi (Mintemur ve Çepni, 2024, s. 170). Aynı araştırma, bilirkişilerin bu itirazları haklı bulma oranının düşük olduğunu da not eder (s. 172). Sonuç veren itiraz, memnuniyetsizliği bir kurala bağlayan itirazdır. Aşağıdaki tablo sık görülen şikâyetleri, karşılarındaki kuralı ve askıda bakacağınız belgeyi gösterir; kendi durumunuza uyan satırı itiraz ve dava dilekçenizin iskeleti yapabilirsiniz.
| Şikâyet | Kural | Bakılacak belge |
|---|---|---|
| Kesinti çok yüksek | DOP, düzenlemeden önceki yüzölçümün %45'ini geçemez (m. 18/2). Sahadaki ortak alan ihtiyacı %45'i aşıyorsa aşan kısım kamulaştırma, trampa ya da imar hakkı aktarımıyla karşılanır (m. 18/5; Yönetmelik m. 5/2, 15) | Askı dağıtım cetvelindeki oran; DOP oranı hesabı |
| Daha önce de kesilmişti ya da yola terk etmiştim | Bir parselden bir defadan fazla DOP alınmaması esastır. Yapılaşma koşulu ve nüfus artmışsa önceki kesinti ve terkler düşülerek ilave kesinti yapılabilir; toplam %45'i aşamaz (m. 18/7, 18/9; Yönetmelik m. 16/5) | Kadastro müdürlüğünün mülkiyet raporu: önceki uygulamalar ve terk miktarları (Yönetmelik m. 11/5-c) |
| Yerim değişti, uzaktan parsel verildi | Parsel öncelikle taşınmazın bulunduğu yerden, mümkün değilse en yakınındaki eşdeğer alandan verilir (m. 18/13; Yönetmelik m. 17/1-a) | Açıklama raporu: yerinden tahsis yapılamadıysa gerekçesi (Yönetmelik m. 23/1-ç) |
| Müstakil tapum vardı, hisseli parsel verildi | Tahsis miktarı asgari parsel büyüklüğünün altındaysa ya da teknik ve hukukî bir neden varsa hisselendirme yapılır; hisse mümkün olduğunca tek bir imar parselinde toplanır (Yönetmelik m. 17/1-e) | İmar planı notundaki asgari parsel büyüklüğü; cetveldeki tahsis miktarınız |
| Hissem benden habersiz ayrıldı ya da ayrılmadı | Hisseli taşınmaz, maliklerin muvafakatiyle ya da tutanağa bağlanmış fiilî kullanıma göre müstakil hâle getirilebilir (m. 18/14; Yönetmelik m. 17/1-d) | Muvafakat belgeleri; fiilî kullanım tespit tutanağı |
| Evim, ahırım başkasının parselinde kaldı | Korunabilecek yapının, asgari parsel büyüklüğü sağlanıyorsa tam ve hissesiz bir imar parseline denk getirilmesi gerekir (Yönetmelik m. 17/1-c, 18/1) | Parselasyon paftası; yapı ve muhdesat cetveli |
| Komşu parsel uygulamaya alınmadı | Düzenleme sınırı yönetmelikteki ölçütlere göre geçirilir; sahaya bitişik olup başka bir sahaya alınamayacak parsel dışarıda bırakılamaz (Yönetmelik m. 10) | Düzenleme sınır krokisi |
Danıştay 6. Dairesinin kararları bu kuralların mahkemede nasıl okunduğunu gösterir. Tahsis yerinde Daire şöyle der: kök parsellerin bulunduğu yerde oluşturulan imar adalarından öncelikle o parsellerin maliklerine yer verilir; taşınmaz imar parseli oluşturulamayan bir alanda, sözgelimi yolda kalıyorsa, malike mümkün olduğunca yakından ve eşdeğer nitelikte bir parsel tahsis edilir. Antalya Serik'teki dosyada belediye, davacının kök parselinin bulunduğu yerde ruhsatlı bir otel durduğunu söyleyerek hissesini başka adalara taşımıştı; Daire bu gerekçenin hukukî dayanağı olmadığına karar verdi (E.2021/634, K.2021/14241, 22.12.2021, oyçokluğu).
Hisse çözümünde kanun iki yol tanır: maliklerin muvafakati ya da fiilî kullanım. Daire, maliklerin muvafakat verdiğini gösteren bir belgenin bulunmadığı parselasyonu bu yönüyle hukuka aykırı buldu (E.2024/3204, K.2024/7169, 2.12.2024). Tahsis miktarı asgari parsel ölçüsünün altında kalıyorsa hisselendirme kurala uygundur: plan notu en küçük parseli 2.500 m² olarak belirlemişse, kesintiden sonra 2.037 m² hakkı kalan malike müstakil parsel verilemez. Arnavutköy'deki bir dosyada idare mahkemesi bu gerekçeyle davayı reddetmişti (Danıştay 6. Daire, E.2025/6448, K.2025/6612, 9.12.2025 kararındaki aktarım). İtirazdan önce plan notundaki asgari parsel ölçüsüyle kendi tahsis miktarınızı karşılaştırın.
İki denetim noktası da malikin cetvelinden bağımsızdır. Birincisi yetkidir: büyükşehirlerde ilçe belediyesinin yaptığı parselasyonu ilçe encümeninden sonra büyükşehir belediye encümeni de onaylar; bu onay yoksa işlem yetki yönünden sakattır (6. Daire, E.2025/4252, K.2025/7259, 24.12.2025). İkincisi dayanaktır: parselasyon yürürlükteki bir uygulama imar planına dayanır. Planın o bölgeye ilişkin kısmı mahkemece iptal edilmişse idarenin yeni bir plan yapıp yapmadığına bakılır; ayrıca bir parsel, hakkında dava var diye düzenleme sınırının dışında bırakılamaz (6. Daire, E.2025/6448, K.2025/6612).
Dava açma süresi hangi günden başlar?
İdare mahkemesinde dava açma süresi 60 gündür (2577 sayılı İYUK m. 7). Zor olan, bu sürenin hangi günden sayılacağıdır; internetteki yazılar “askının bitiminden” ile “tebliğden” arasında gidip gelir. Danıştayın cevabı açıktır. İmar planı herkese hitap eden bir düzenlemedir, ona karşı süre askıyla başlar. Parselasyon ise her malik için ayrı sonuç doğurur: hangi parselin verildiğini, kaç metrekare kesildiğini, kiminle hissedar olunduğunu tek tek belirler. Bu yüzden Danıştay parselasyonu kişiye özgü bir işlem sayar ve sürenin başlaması için işlemin malike usulüne uygun tebliğ edilmesini ya da malikin işlemi bütün unsurlarıyla öğrendiğinin açıkça ortaya konmasını arar (İdari Dava Daireleri Kurulu, E.2025/157, K.2025/1897, 9.10.2025; 6. Daire, E.2021/8663, K.2023/5800, 12.6.2023).
Bakanlık 2020'de yönetmeliğe aksini yazmıştı: askı, internet ilanı ve duyuruyla parselasyon maliklere “tebliğ edilmiş sayılır” (eski m. 26). Danıştay 6. Dairesi bu maddeyi 13.5.2024'te iptal etti. Gerekçesi, Anayasanın 125. maddesine göre idari işlemlere karşı dava süresinin yazılı bildirimle başlaması ve hak arama özgürlüğünün yönetmelikle kısıtlanamamasıydı; Daire, parselasyonda ilan tarihinin süre başlangıcı sayılamayacağını söyleyen 1970 tarihli içtihadı birleştirme kararını da hatırlattı (E.2020/5904, K.2024/2887). 11.9.2025'te yeniden yazılan 26. madde artık “tebliğ edilmiş sayılır” demiyor; e-Devlet bildirimini bir duyuru olarak düzenliyor.
Aşağıdaki tablo dört durumu ve her birinde sürenin nasıl hesaplandığını gösterir. Kendi durumunuzu bulun, tarihleri takvime yazın.
| Durum | Süre nasıl işler | Dayanak |
|---|---|---|
| Parselasyon ya da yeni tapu size yazılı olarak tebliğ edildi | Tebliği izleyen günden itibaren 60 gün | İYUK m. 7; İDDK E.2025/157 |
| Tebliğ yok, askıdan haberiniz olmadı, sonradan öğrendiniz | İşlemi bütün unsurlarıyla öğrendiğiniz günden itibaren 60 gün. Öğrenme tarihi saptanamıyorsa mahkeme dava dilekçesinde bildirdiğiniz tarihi esas alır | İDDK E.2025/157; 6. Daire E.2023/8174, K.2024/4792 (aynı kararda aktarılıyor) |
| Askıda itiraz ettiniz | Güvenli hesap: idare askının son gününden itibaren 30 gün içinde cevap vermezse itiraz reddedilmiş sayılır, 60 gün bu tarihten sonra işler. Cevap 30 gün içinde gelirse 60 gün cevabın tebliğinden sayılır | İYUK m. 11; 6. Daire E.2025/5889, K.2025/6220, 27.11.2025 (imar planı askısı için aynı hesap); E.2023/5025, K.2024/2371, 18.4.2024 |
| Aradan yıllar geçti | 1.7.2020'den sonra kesinleşen parselasyon planına karşı kesinleşmeden itibaren beş yıl dolduktan sonra dava açılamaz | 3194 m. 8/b; AYM E.2021/20, K.2022/84; 6. Daire E.2021/8663 |
Üçüncü satırı bir örnekle açalım. Askının son günü 10 Şubat 2026 olsun ve siz askı içinde itiraz etmiş olun. İdare 12 Mart 2026'ya kadar cevap vermezse itirazınız reddedilmiş sayılır; dava süresi 13 Mart'ta başlar ve 11 Mayıs 2026 Pazartesi günü biter. Danıştay 6. Dairesi, askı tutanağında bu 30 günlük cevap süresi yazmıyorsa eski 60 günlük sürenin uygulanacağına karar vermiş ve bu kuralın imar planı ile parselasyon askılarının ikisi için de geçerli olduğunu belirtmiştir (E.2023/5025, K.2024/2371). Hesabınızı bu uzun süreye göre yapmayın. Daire, dava süresi geçtikten sonra gelen ret cevabının süreyi yeniden başlatmadığını da söylüyor (E.2025/5889, K.2025/6220). Takviminizi 30 artı 60 güne göre kurun.
İkinci satırdaki “öğrenme” dar yorumlanır, ama iki yönlü çalışır. Van'daki dosyada malik, ikinci askı sırasında idareye “arsamdan yol geçirilmek isteniyor, mağdurum” diye bir dilekçe vermişti. İlk derece ve bölge idare mahkemesi bunu parselasyona itiraz ve öğrenme saydı, davayı süreden reddetti. İdari Dava Daireleri Kurulu aynı görüşte değildi: dilekçede parselasyona ilişkin tek bir ifade yoktu, malikin işlemi bütün unsurlarıyla öğrendiği söylenemezdi. Kurul öğrenme tarihini, malikin tapuda durumu görüp üç ayrı parselde hisselendirildiğini anlatarak idareye başvurduğu 20.1.2023 olarak kabul etti ve 1.3.2023'te açılan davayı süresinde buldu (E.2025/157, K.2025/1897, oyçokluğu). Bu karardan çıkan ikinci sonuç şudur: süre öğrendiğiniz günden işler, idarenin başvurunuza cevap vermesini beklemez. Tapuda ya da belediyede durumu öğrendiğiniz gün 60 gün başlamıştır; idareye dilekçe verip cevabını beklerken süreyi geçirmeyin. Öğretide, Danıştayın taşınmazı sonradan satın alan kişiyi parselasyonu en geç satın alma tarihinde öğrenmiş saydığı da aktarılıyor (Bulut, 2026, s. 1646).
Açık kalan bir soru var. 11.9.2025'ten beri maliklere e-Devlet üzerinden bildirim gidiyor. Mahkemelerin bu bildirimi yazılı tebliğ ya da öğrenme sayıp saymayacağına ilişkin bir Danıştay kararına 12.11.2026 itibarıyla rastlamadık. Bildirimi aldıysanız ya da askıda cetveli incelediyseniz tebliğ beklemeyin; davayı askının son gününü izleyen 60 gün içinde açın.
Beş yıl sınırı 7221 sayılı Kanunla geldi: kesinleşen imar planlarına ve parselasyon planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her hâlde beş yıl içinde dava açılabilir (m. 8/b). Anayasa Mahkemesi kuralın parselasyon planlarına ilişkin kısmını Anayasaya uygun buldu (E.2021/20, K.2022/84, 30.6.2022). Danıştay 6. Dairesi kuralın 1.7.2020'de yürürlüğe girdiğini ve bu tarihten önce kesinleşmiş parselasyonlara uygulanamayacağını söyledi (E.2021/8663, K.2023/5800). Eski bir uygulamayı yeni öğrendiyseniz hâlâ dava açabilirsiniz; 2020'den sonra kesinleşmiş bir uygulamada ise beşinci yılın dolacağı günü hesaplayın.
Dava nerede, kime karşı, nasıl açılır?
Parselasyon bir idari işlemdir; iptali idare mahkemesinden istenir. Yetkili mahkeme taşınmazın bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 34). Davalı, parselasyonu onaylayan idaredir: belediye sınırları içinde belediye, dışında valilik. Büyükşehirlerde ilçe belediyesinin yaptığı parselasyon büyükşehir belediye encümeninin onayıyla tamamlandığından Danıştay büyükşehir belediyesinin de davalı gösterilmesini ister (6. Daire, E.2025/4252, K.2025/7259). Uygulamayı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yaptıysa davalı Bakanlıktır.
Dilekçede encümen kararının tarihini ve sayısını, askı tarihlerini, işlemi nasıl ve ne zaman öğrendiğinizi, eski ve yeni ada ile parsel numaralarını ve hukuka aykırı bulduğunuz noktaları yazın. Tapu kayıtlarını, askı dağıtım cetvelinin sizinle ilgili sayfasını, varsa itiraz dilekçenizi ve idarenin cevabını ekleyin. Belediye dosyanın örneğini vermediyse bunu da yazın; mahkeme işlem dosyasını idareden getirtir. Şikâyetiniz parselasyonun dayandığı imar planından kaynaklanıyorsa, parselasyonla birlikte uygulama imar planının iptalini de aynı davada isteyebilirsiniz; parselasyon planın uygulama işlemidir ve plana karşı dava süresi bu durumda parselasyona göre hesaplanır (İYUK m. 7/4; İDDK E.2025/157).
Bu davalarda mahkeme yerinde keşif yapar ve harita mühendisi, şehir plancısı gibi bilirkişilerden rapor alır; incelediğimiz kararların hepsinde hüküm bilirkişi raporuna dayanıyor. Keşif ve bilirkişi giderini mahkeme avans olarak davacıdan ister. Aynı parselasyona karşı birçok malik ayrı ayrı dava açtığında farklı bilirkişi kurulları çelişen raporlar verebiliyor. Danıştay 6. Dairesi Arnavutköy'deki uygulamada aynı uygulamaya karşı açılmış on sekiz dosyayı birlikte ele aldı ve bölge idare mahkemesinden çelişkinin giderilmesini istedi (E.2025/6448, K.2025/6612). Komşularınız da dava açtıysa dosya numaralarını öğrenip dilekçenizde belirtin.
Dava açmak tescili durdurmaz (İYUK m. 27/1). Parselasyon tapuya işlendikten sonra yeni parseller satılabilir, üzerlerine ruhsat alınıp yapı yapılabilir; bu aşamadan sonra eski duruma dönmek güçleşir. Bunu önlemek için dava dilekçesinde yürütmenin durdurulmasını isteyin. Mahkeme, işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunu ve uygulanırsa telafisi güç ya da imkânsız zarar doğacağını birlikte görürse yürütmeyi durdurur (İYUK m. 27/2). Tescil henüz yapılmadıysa bunu, yapıldıysa yeni parsellerin el değiştirme ve yapılaşma ihtimalini somut olarak yazın.
İptal kararından sonra tapu nasıl düzelir?
İptal kararı tapu kaydını değiştirmez; kararı uygulayacak olan idaredir. İdare kararın gereğini en geç otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır (İYUK m. 28/1). Yönetmelik üç ihtimal sayar. Mahkeme yalnız belirli parseller yönünden iptal etmişse ve mevcut imar parselleri üzerinden düzeltme mümkünse, idare yalnız o parselleri düzeltir. Parselasyonun tamamı iptal edilmişse geri dönüşüm işlemiyle uygulamadan önceki kök parsellere dönülür. İptal edilen uygulamayla oluşan parsellerde satış, ruhsat, kat irtifakı gibi işlemler yapılmışsa idare geri dönüşümle aynı anda yeni bir parselasyon yapar (Yönetmelik m. 37/1-2).
Kök parsele dönmek her zaman mümkün olmaz: yeriniz yeni planda yola denk gelmiş ya da size ait eski yere başkası bina yapmış olabilir. Kanun bu durum için ayrı bir kural koydu. İdare önce tescilli imar parselleri üzerinden mahkeme kararını yerine getiren yeni bir uygulama yapmayı dener. Bu olmazsa, sizin muvafakatinizle uygulama sahası içinde uygun bir yer tahsis eder. Anlaşma olmazsa kök parseldeki yeriniz esas alınarak, DOP kesintisi düşüldükten sonraki taşınmazın rayiç bedeli ödenir (m. 18/23; Yönetmelik m. 37/5). Size yer önerilirse imzalamadan önce parselin konumunu ve imar durumunu inceleyin; muvafakat vermediğiniz hâlde bedel de ödenmiyorsa bunu yazılı olarak isteyin.
İdare iptal kararını yıllarca uygulamayabiliyor. Balıkesir Gönen'deki dosyada parselasyon 2005'te ve yeniden yapıldıktan sonra 2016'da iki kez iptal edildi; belediye bu arada taşınmazı belediye hizmet alanı olarak kendi adına almış, sonra ticaret alanına çevirip üçüncü kişiye satmıştı. Malikin tazminat davası, idarenin kusuru bulunmadığı gerekçesiyle reddedildi. Anayasa Mahkemesi, hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptanmış bir işlemden doğan zararın ilgili ve yeterli gerekçe gösterilmeden karşılıksız bırakılmasını mülkiyet hakkının ihlali saydı (Nuray Mum Gürcanlar, B. No: 2020/21470, 1.11.2023, §§ 15-19). İdare kararı otuz gün içinde uygulamazsa İYUK m. 28 uyarınca tazminat davası açabilirsiniz; bu davada mahkemeden 18. maddenin iptal sonrası kuralını da tartışmasını isteyin.
İdarenin yeni yaptığı parselasyon da dava edilebilir ve mahkeme önceki iptal gerekçesinin giderilip giderilmediğine bakar. Serik'teki dosyada belediye, iki iptal kararından sonra üçüncü kez aynı tahsisi yapmıştı; Danıştay 6. Dairesi bunu yargı kararının uygulanmaması saydı (E.2021/634, K.2021/14241).
Bedel ve tazminat istemleri
Parselasyon hukuka uygun olsa da malikin para alacağı doğabilir. Bu istemlerin mahkemesi ve dayanağı iptal davasından ayrıdır.
Düzenleme sahasındaki ortak alan ihtiyacı yüzde kırk beşi aşıyorsa idare aşan kısmı kesemez. Bu kısım önce tescil dışı alanlardan ve kamu taşınmazlarından karşılanır; yetmezse parsellerin kamu hizmet alanına denk gelen kısımları, hizmeti verecek kurumun kamulaştıracağı şerhiyle malik adına tescil edilir. Kurum bu yerleri tescilden itibaren beş yıl içinde kamu mülkiyetine geçirmek zorundadır; süre bir yıl uzatılabilir (m. 18/5; Yönetmelik m. 15/1-2). Tapunuzda böyle bir şerh varsa tescil tarihini not edin. Kamulaştırma bedelinin nasıl belirlendiğini kamulaştırma bedeline itiraz yazısında anlattık. Süre dolduğu hâlde kamulaştırılmayan ve kullanılamayan taşınmazlar için Anayasa Mahkemesinin kararları imar planı ve mülkiyet hakkı sayfasında, bu durumdaki malikin dava yolu kamulaştırmasız el atma yazısındadır.
Üzerinde mevzuata uygun yapı bulunan parselden DOP'un tamamı kesilemeyebilir. İdare bu durumda kesilemeyen payı bedele dönüştürebilir: yapı sahibi payın karşılığını öder, idare bu parayı o yüzden fazla kesinti yapılan öteki maliklere dağıtır (m. 18/11; Yönetmelik m. 16/1, 16/3). Bedeli, Kamulaştırma Kanununun 11. maddesindeki esasları gözeterek lisanslı değerleme uzmanları ya da idarenin takdir komisyonu belirler. Tapunun beyanlar hanesine kayıt düşülür; bedel tescilden itibaren en geç bir yıl içinde ödenir ve ödenmedikçe taşınmaz devredilemez, yapı ruhsatı verilmez (m. 18/12). Yönetmelik bu bedellere itirazın Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre yapılacağını söyler (m. 16/7); o kanundan doğan ve adli yargıda çözülecek uyuşmazlıklara taşınmazın bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesi bakar (2942 sayılı Kanun m. 37). Bedel borçlusuysanız ya da payınıza düşen para size ödenmediyse hesap cetvelini idareden yazılı olarak isteyin.
Üçüncü istem değer kaybıdır. Bursa'daki bir dosyada malikin Mudanya yoluna cepheli parselleri kavşak alanında kaldı; malik, kendisine yola cephesi olmayan arka sıradan yer verildiğini ve taşınmazının değer kaybettiğini ileri sürdü. İdare mahkemesi tahsisin teknik zorunluluktan kaynaklandığını, işlem hukuka uygun olduğu için idarenin tazmin borcu doğmadığını söyleyerek tam yargı davasını reddetti. Anayasa Mahkemesi, mahkemenin taşınmazın değer kaybına uğrayıp uğramadığını hiç araştırmadığını saptadı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdi (Abdullah Durum ve diğerleri, B. No: 2020/37270, 8.1.2025, §§ 28-29). Yeriniz zorunlu olarak değiştiyse ve yeni parsel eskisinin değerinde değilse, bu farkı tam yargı davasıyla isteyebilirsiniz. Kanun üç yol tanır: iptal ve tam yargı davasını birlikte açmak, doğrudan tam yargı davası açmak ya da önce iptal davası açıp kararın tebliğinden itibaren dava süresi içinde tazminat istemek (İYUK m. 12). Hangisini seçerseniz seçin, eski ve yeni parselin değerini karşılaştıran bir bilirkişi incelemesi isteyin.
İstinaf, temyiz ve Anayasa Mahkemesi
İdare mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır (İYUK m. 45/1). Parselasyon davaları Danıştayda temyiz edilebilen davalar arasındadır: kanun “imar planları, parselasyon işlemlerinden kaynaklanan davalar”ı açıkça sayar; temyiz süresi de bölge idare mahkemesi kararının tebliğinden itibaren 30 gündür (İYUK m. 46/1-g). Temyiz incelemesini Danıştay 6. Dairesi yapar.
Kesin karardan sonra Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir; süre, başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren 30 gündür (6216 sayılı Kanun m. 47/5). Bu tarihin nasıl saptandığını AYM başvuru süresi ne zaman başlar yazısında anlattık. Anayasa Mahkemesi parselasyonun kendisini yeniden yapmaz; mahkemelerin malikin temel iddiasını araştırıp cevaplamadığına bakar. Abdullah Durum ve Nuray Mum Gürcanlar kararlarının ikisinde de ihlal buradan çıktı ve dosya yeniden yargılama için idare mahkemesine gönderildi. Derece mahkemelerinde ileri sürmediğiniz bir iddiayı bireysel başvuruda ilk kez dile getiremezsiniz; değer kaybını, eşdeğer olmayan tahsisi ya da uygulanmayan iptal kararını dava dilekçesinden başlayarak açıkça yazın.
18 uygulamasına itiraz hakkında sık sorulan sorular
18 uygulamasına itiraz süresi kaç gün?
Parselasyon planı, onaylayan belediyede ya da valilikte otuz gün askıda kalır; itiraz bu otuz gün içinde yapılır (3194 sayılı İmar Kanunu m. 19; Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik m. 26/1-2). İtirazı planı onaylayan idareye dilekçeyle ya da e-Devlet'teki PARSİD sistemi üzerinden verebilirsiniz (m. 26/4). İdare itirazı uygun bulursa planı düzeltip yeniden askıya çıkarır ya da değişiklikten etkilenen maliklere on günlük itiraz süresi vererek tebligat yapar; uygun bulmazsa gerekçeli kararıyla plan kesinleşir. İtiraz isteğe bağlıdır; itiraz etmeyen malik de dava açabilir.
18 uygulamasına karşı dava açma süresi ne zaman başlar?
Dava süresi 60 gündür (2577 sayılı İYUK m. 7). Danıştay parselasyonu malike özgü bir işlem sayar; süre, işlemin malike yazılı olarak tebliğ edildiği ya da malikin işlemi bütün unsurlarıyla öğrendiği günü izleyen günden başlar (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E.2025/157, K.2025/1897, 9.10.2025; 6. Daire, E.2021/8663, K.2023/5800, 12.6.2023). Askıda itiraz eden ya da e-Devlet bildirimini gören malik için güvenli hesap askının son gününden yapılır. Her durumda, 1.7.2020'den sonra kesinleşen parselasyon planlarına karşı kesinleşmeden itibaren beş yıl geçtikten sonra dava açılamaz (3194 sayılı Kanun m. 8/b).
DOP kesintisi en fazla yüzde kaç, ikinci kez kesilir mi?
Düzenleme ortaklık payı, taşınmazın düzenlemeden önceki yüzölçümünün yüzde kırk beşini geçemez (3194 sayılı İmar Kanunu m. 18/2). Sınır 10.7.2019'da 7181 sayılı Kanunla yüzde kırktan yüzde kırk beşe çıktı. Kural, bir parselden bir defadan fazla pay alınmamasıdır. İmar planıyla yapılaşma koşulu ve nüfus artmışsa idare, önceki kesinti ve terkleri hesaba katarak ilave kesinti yapabilir; toplam yine yüzde kırk beşi aşamaz (m. 18/7; Yönetmelik m. 16/5). Askı dağıtım cetvelinde kendi oranınızı bulun ve önceki terklerinizin hesaba girip girmediğini parselasyon planı açıklama raporundan kontrol edin.
18 uygulamasında hisse çözümü yapılabilir mi?
Evet. Düzenleme alanındaki hisseli arsa ve araziler, asgari parsel büyüklüğünü karşılamak şartıyla, hisse sahiplerinin muvafakatiyle ya da fiilî kullanım esasına göre müstakil hâle getirilebilir (3194 sayılı İmar Kanunu m. 18/14). Fiilî kullanım, idarenin yerinde yaptığı tespit ve belgelerle hazırladığı, onaylı bir tutanakla ortaya konur ve encümen kararında belirtilir (Yönetmelik m. 17/1-d). Danıştay 6. Dairesi, dosyasında maliklerin muvafakatine ilişkin belge bulunmayan bir hisse çözümünü hukuka aykırı buldu (E.2024/3204, K.2024/7169, 2.12.2024). Hisse çözümü istiyorsanız muvafakatinizi askı süresi içinde yazılı olarak verin; istemiyorsanız itirazınızda bunu açıkça yazın.
18 uygulaması olan arsa alınır mı?
Satışa engel bir kural yoktur; ama alıcı uygulamanın sonuçlarını devralır. Uygulamaya alınan parsellerin tapu kaydına “3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesine istinaden imar uygulamasına alınmıştır” belirtmesi konur ve bu parsellerin ifraz ve tevhidine izin verilmez (Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik m. 12). Uygulama bitmeden alınan taşınmazdan yüzde kırk beşe kadar düzenleme ortaklık payı kesilebilir, yeri değişebilir, pay hisseli bir parselde verilebilir. Tapuda bedele dönüştürme beyanı varsa bedel ödenmeden devir yapılamaz ve yapı ruhsatı verilmez (3194 sayılı Kanun m. 18/12). Satın almadan önce tapu kaydındaki beyanları ve belediyedeki askı dağıtım cetvelini inceleyin.
18 uygulaması ne kadar sürer?
Kanun uygulamanın tamamı için bir süre vermez. Adımlar bellidir: encümen onayı, otuz günlük askı, itirazların karara bağlanması, değişiklik varsa yeniden askı ya da on günlük tebligat, kadastro kontrolü ve tapuya tescil (3194 sayılı İmar Kanunu m. 19; Yönetmelik m. 26). İtiraz sayısı arttıkça süre uzar: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun incelediği Van'daki uygulama Ağustos 2020'de ilk kez askıya çıktı, iki kez daha askıya çıkarıldı ve Ekim 2021'de kesinleşti (E.2025/157, K.2025/1897). Belediye ya da valilik, parselasyon planını imar planının kesinleşmesinden itibaren beş yıl içinde yapmakla yükümlüdür (m. 18/10).
18 uygulamasına itiraz dilekçesinde ne yazılır?
Dilekçe parselasyon planını onaylayan belediye ya da valiliğe hitaben yazılır. Eski ada ve parsel numaranızı, askı dağıtım cetvelinde size ayrılan yeni ada ve parseli, kesilen düzenleme ortaklık payı oranını ve itiraz ettiğiniz noktayı yazın: oran yüzde kırk beşi aşıyorsa ya da önceki terkiniz düşülmemişse bunu, taşınmazınız yerinden verilmemişse bunu, hisseli parsel verilmişse bunu. İsteğinizi açıkça belirtin: düzeltme, yerinden tahsis, müstakil parsel. Dilekçeyi otuz günlük askı süresi içinde verin ve evrak kayıt numarasını saklayın. Danıştay, yalnızca “arsamdan yol geçiyor, mağdurum” diyen bir dilekçeyi parselasyona itiraz saymadı (İdari Dava Daireleri Kurulu, E.2025/157, K.2025/1897, 9.10.2025).
Başlıca hukukî kaynaklar
- 3194 sayılı İmar Kanunu m. 8/b, 18, 19 (7181, 7221, 7333 ve 7534 sayılı Kanunlarla değişik)
- Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmelik (RG 22.2.2020, 31047) m. 4, 5, 10-12, 14-17, 23, 26, 37; değişiklik yönetmeliği (RG 11.9.2025, 33014)
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7, 11, 12, 27, 28, 34, 45, 46; 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m. 11, 37; 6216 sayılı Kanun m. 47
- Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E.2025/157, K.2025/1897, 9.10.2025
- Danıştay 6. Dairesi: E.2020/5904, K.2024/2887, 13.5.2024; E.2021/8663, K.2023/5800, 12.6.2023; E.2021/634, K.2021/14241, 22.12.2021; E.2023/5025, K.2024/2371, 18.4.2024; E.2024/3204, K.2024/7169, 2.12.2024; E.2025/5889, K.2025/6220, 27.11.2025; E.2025/6448, K.2025/6612, 9.12.2025; E.2025/4252, K.2025/7259, 24.12.2025
- Anayasa Mahkemesi: E.2021/20, K.2022/84, 30.6.2022 (RG 6.9.2022, 31945); Nuray Mum Gürcanlar, B. No: 2020/21470, 1.11.2023; Abdullah Durum ve diğerleri, B. No: 2020/37270, 8.1.2025
- Şehadet Sevra Mintemur ve Murat Selim Çepni, “Arazi ve arsa düzenlemesine yapılan itirazların davacı dilekçeleri esas alınarak incelenmesi”, Geomatik, 9(2), 2024, s. 164-174; Serhat Bulut, “Plan ve Parselasyon Uyuşmazlıklarında İlk İnceleme Hususlarının Danıştay İçtihatları Çerçevesinde Değerlendirilmesi”, Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 21(2), 2026, s. 1615-1661

