İnfaz Koruma Memuru Güvenlik Soruşturması Olumsuz Gelirse: Nelere Bakılır, Ne Kadar Sürer, Dava ve Göreve Başlama (2026)

Güvenlik soruşturması ne zaman yapılır, kim karar verir, ne kadar sürer?

Ceza infaz kurumlarında ve tutukevlerinde çalışacak personel hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması birlikte yapılır (7315 sayılı Kanun m. 3/2; Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik m. 9/2-g). Arşiv araştırması adli sicil kaydına, aranma ve tahdit kayıtlarına, kesinleşmiş mahkeme kararlarına, HAGB ve kamu davasının açılmasının ertelenmesi kararlarına, devam eden ya da sonuçlanmış soruşturma ve kovuşturma kayıtlarına bakar (Kanun m. 4). Güvenlik soruşturması bunlara kolluk ve istihbarat birimlerindeki olgusal verileri, yabancılarla ilişkiyi ve terör ya da suç örgütleriyle irtibatı ekler (m. 5). Süreç adım adım şöyle işliyor:

1. Sınav ve yerleştirme: Son alımlarda Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün ilanına başvuran ve sözlü sınavı kazanan aday bir ceza infaz kurumuna yerleştiriliyor; güvenlik soruşturması bundan sonra, atamadan önce yapılıyor. 1.3.2022 tarihli ilanla Burdur ve Samsun kurumlarına yerleştirilen iki adayın ataması, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması olumsuz değerlendirildiği için yapılmadı (Danıştay 12. Dairesi, E.2024/2836, K.2024/2570, 21.5.2024; E.2025/1997, K.2025/2212, 5.5.2025). Sözlü sınavın konuları Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği'nde yazılı (m. 9/A, 14).
2. Araştırmayı yapan birim: İnfaz koruma memurlarının güvenlik soruşturmasını Emniyet Genel Müdürlüğü ve valilikler, kaymakamlıklar yapar (Yönetmelik m. 11/3-d). Arşiv araştırmasının sonucu en geç 30 iş günü, güvenlik soruşturmasının sonucu en geç 60 iş günü içinde Bakanlığa bildirilir (m. 11/7). Yönetmelik sürenin aşılmasına bir sonuç bağlamaz; beklemenin uzaması sonucun olumsuz olduğunu göstermez.
3. Karar veren: Toplanan veriler yorum katılmadan Bakanlığın Değerlendirme Komisyonuna gönderilir. Bakanlıklarda Komisyona bir bakan yardımcısı başkanlık eder; Komisyon en az beş üyeden oluşur, üye tam sayısıyla toplanır ve oy çokluğuyla karar verir (Yönetmelik m. 12/1, 12/5). Gerekçeli görüş atamaya yetkili amire sunulur, atamayı yapıp yapmamaya amir karar verir (Kanun m. 7/3). Doğruluğu denetlenemeyen ya da kin ve düşmanlıkla verildiği açık bilgiler Komisyona hiç iletilmez (Yönetmelik m. 12/3).
4. Soruşturma sürerken: Aday hakkında, atama şartlarını kaybettirecek nitelikte bir eylemden adli soruşturma veya kovuşturma varsa ataması soruşturma veya kovuşturma sonuçlanıncaya kadar bekletilir (Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği m. 18/3). Yönetmelik bu adayın atamasını ceza dosyasının sonucuna bağlar; takipsizlik ya da beraat kararı çıkınca aday kararı kesinleşme şerhiyle birlikte Bakanlığa sunar ve başvurusunun evrak kaydını saklar.
5. Görevdeyken: Güvenlik soruşturması görevdeki memur için de sonuç doğurabiliyor. Bakanlık, açık ceza infaz kurumunda çalışan bir memurun güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanınca görevine devam etmesini uygun görmedi; işlem yargı kararıyla iptal edildi (12. Daire, E.2024/5279, K.2025/5959, 25.12.2025). Eski dönemde hizmet sözleşmesinin feshedildiği dosyalar da var (İDDK, E.2020/2802, K.2022/1530, 18.4.2022).

"Güvenlik soruşturması kalktı mı?" Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği'nde infaz ve koruma memuru kadrosu için yazılı olan "güvenlik soruşturması olumlu olmak" şartı 30.5.2025'te yürürlükten kaldırıldı (RG 32915, m. 3); bu tarihten önce ilanı yapılmış alımlar eski hükümle tamamlanır (geçici m. 7). Soruşturmanın kendisi kalkmadı: zorunluluk doğrudan 7315 sayılı Kanun'un 3. maddesinden geliyor ve olumsuz bir bilginin sonucunu artık Komisyonun gerekçeli görüşü ile amirin kararı belirliyor. Aşağıda anılan kararların çoğu kaldırılan yönetmelik şartına dayanıyordu. Yeni tarihli bir işlemde davacı, mahkemeden işlemin hangi kanun hükmüne ve hangi somut bilgiye dayandığını idareden sormasını isteyebilir.

Öğrencilik yolu. 4769 sayılı Kanun ve Eğitim Merkezleri Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği, eğitim merkezlerinde hizmet öncesi eğitim görecek infaz ve koruma memurluğu öğrencilerinin alımını da düzenliyor. Bu yolda güvenlik soruşturması tamamlanmayan adayın geçici kaydı yapılır; soruşturma olumsuz sonuçlanırsa öğrencilikle ilişiği kesilir ve yerine aday alınmaz (Yönetmelik m. 32). Danıştay'a 2013-2016 alımlarından gelen dosyaların çoğu bu "geçici kabulün iptali ve ilişik kesme" işlemleridir.

Hangi kayıt elemeye yol açıyor?

Kanun hangi bilgilerin araştırılacağını sayar, hangisinin adayı eleyeceğini söylemez. Bir grup kayıt ise doğrudan memuriyet engelidir. Aşağıdaki tablo, infaz koruma memuru dosyalarında karşılaşılan kayıtları ve Danıştay ile Anayasa Mahkemesinin bunlara verdiği cevabı gösteriyor; kişi kendi kaydını bulup davada hangi belgeyi sunacağını buradan çıkarabilir.

HAGB'de iki çizgi. 2015'te Danıştay 12. Dairesi, 18 yaşındayken görevli memura mukavemetten 1 yıl hapis alıp hükmün açıklanması geri bırakılan ve aradan 11 yıl geçmiş bir öğrencide fiilin niteliği ve geçen süre nedeniyle güvenlik soruşturmasının olumsuz sayılamayacağına karar veriyordu (E.2015/2238, K.2015/4853, 17.9.2015, oyçokluğu). İdari Dava Daireleri Kurulu ise 7315 sayılı Kanun yürürlüğe girdikten sonra, Kanun'un HAGB kararlarını açıkça arşiv araştırmasına kattığını (m. 4/1-ç) ve bu bilginin değerlendirilmesinin idarenin takdirinde olduğunu kabul etti. 18.4.2022 tarihli kararlarda 4045 sayılı Kanun döneminde kurulan işlemler de 7315'in ilkeleriyle denetlendi ve HAGB kaydı bulunan öğrencilerin davaları reddedildi. Bugün HAGB'ye dayanan bir işlemde sonucu belirleyen, fiilin görevle bağı ve mahkeme gerekçesinin dilidir; Anayasa Mahkemesinin bu konudaki kararları aşağıda ayrı başlıkta.

On sekiz yaş sınırı. Adli Sicil Kanunu'na göre on sekiz yaşından küçüklerle ilgili adli sicil ve arşiv kayıtlarını yalnız savcılık ve mahkemeler, bir soruşturma veya kovuşturma için isteyebilir (5352 sayılı Kanun m. 10/3). Kurul bu hükmü 7315 sayılı Kanun karşısında özel hüküm saydı ve 18 yaşından küçükken işlenen silahla yaralama ve tehditten verilen HAGB kararına dayanan ilişik kesmeyi hukuka aykırı buldu (İDDK, E.2020/1899, K.2022/1528, 18.4.2022, oyçokluğu). 12. Daire, 1990 doğumlu bir memur hakkında 2006 yılına ait istihbari bilgi notuna dayanan işlemi de aynı kural nedeniyle hukuka aykırı buldu ve iptal kararını onadı (E.2024/5279, K.2025/5959, oybirliği). Kişi dava dilekçesinde doğum tarihini ve fiil tarihini yan yana gösterir.

Yakınların kaydı. Adli Sicil Kanunu'nun 10. maddesinin ikinci fıkrası, kanunda açıkça belirtilmedikçe bir yakının adli sicil ve arşiv kaydının istenemeyeceğini ve kişiyi bir haktan yoksun bırakmak için dayanak yapılamayacağını söylüyor. 7315 sayılı Kanun'un teklif metnindeki eşi ve birinci derece hısımları ekleyen cümle de Kanun'a alınmadı (Akkaş ve Doğan, 2023, s. 873-874). Yakınla ilgili bir istihbari bilgi yine de dosyaya girebilir; Anayasa Mahkemesine göre bu durumda mahkeme, tespitin kişinin kendisinden kaynaklandığını ya da onunla güncel ve kişisel bir bağ kurduğunu göstermek zorundadır (Bayram Altın [GK], 29.5.2024, §§ 39-41). Akrabası nedeniyle atanmayan aday, o kişiyle birlikte yaşamadığını ve kendisi hakkında hiçbir kayıt bulunmadığını belgelerle anlatır.

Form ve beyan. Öğrencilik yolunda sınavı kazanan adaydan istenen belgeler arasında güvenlik soruşturması formu ve adli sicil ile devam eden soruşturma hakkında yazılı beyan var (Eğitim Merkezleri Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği m. 31/D). Bir dosyada Bakanlık, adayın formda HAGB kararını yazmadığını da ileri sürdü; Danıştay, dokuz yıl önceki bir bıçakla yaralamadan verilip düşen HAGB'ye dayanan ilişik kesmenin iptalini yine de onadı (12. Daire, E.2018/8512, K.2021/670, 15.2.2021). Formdaki sorular doğru cevaplanır; HAGB, düşme veya takipsizlik kararı varsa kararın kendisi ve kesinleşme şerhi davada kullanılmak üzere saklanır.

Dava: hangi işlem, hangi mahkeme, hangi süre

• Dava edilen işlem: Komisyon görüşü bir hazırlık işlemidir; dava ona dayanan işleme açılır: atanmama, geçici kabulün iptali ve ilişik kesme, görevine devam etmesinin uygun görülmemesi ya da sözleşmenin feshi.
• Süre: İşlemin yazılı bildiriminden itibaren 60 gün (2577 sayılı Kanun m. 7). Bakanlığa başvuru süreyi durdurur; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre işlemeye devam eder (m. 11). Sürenin hesabı ve tebligat sorunları genel yazıda.
• Mahkeme: Atanmama işlemini Ankara'daki Bakanlık kurduğu için dava Ankara İdare Mahkemesinde açılır (m. 32/1). Bandırma'ya yerleştirilmek üzere sınavı kazanan bir adayın Balıkesir'de açtığı dava önce Balıkesir, sonra Ankara İdare Mahkemesinin yetkisizlik kararlarıyla Danıştay'a gitti; Danıştay 12. Dairesi Ankara İdare Mahkemesini yetkili gördü (Hakan Yıkılmaz, 11.7.2023, §§ 9-11). 2022 alımında atanmayan adayların davaları da Ankara 3. ve 8. İdare Mahkemelerinde görüldü. Görevdeyken görevine son verilen memur için yetkili mahkeme son görev yaptığı yerin idare mahkemesidir (m. 33/2).
• Yürütmenin durdurulması: İşlem açıkça hukuka aykırıysa ve uygulanması telafisi güç bir zarar doğuracaksa mahkeme yürütmeyi durdurabilir (m. 27/2). 2022 alımında atanmayan bir aday, Ankara 8. İdare Mahkemesinin yürütmeyi durdurma kararı üzerine 19.9.2023'te Samsun'daki kurumda göreve başladı; işlem 12.10.2023'te iptal edildi (12. Daire, E.2025/1997, K.2025/2212).
• Dilekçede istenecekler: Değerlendirme Komisyonu kararının ve dayanak bilgi ve belgelerin mahkemece Bakanlıktan istenmesi (Kanun m. 7/3); ceza dosyalarındaki takipsizlik, beraat, düşme veya HAGB kararlarının kesinleşme şerhleriyle sunulması; 18 yaş altı bir fiil varsa doğum ve fiil tarihlerinin gösterilmesi; yakının kaydı varsa o kişiyle ilişkinin anlatılması; iptal istemiyle birlikte yoksun kalınan parasal hakların yasal faiziyle ödenmesinin istenmesi (m. 12).
• İstinaf ve temyiz: İdare mahkemesinin kararına karşı bölge idare mahkemesine istinaf yoluna gidilir. Göreve başlamadan atanmayan ya da geçici öğrenciliğe kabul edilmeyen aday henüz kamu görevlisi olmadığı için bölge idare mahkemesinin kararı kesindir; Danıştay bu dosyalarda temyiz istemini incelemeden reddetti (İDDK, E.2023/2147, K.2024/567, 14.3.2024, oybirliği). Geçici kabulden sonra ilişiği kesilen öğrenci ya da görevine son verilen memur ise Danıştay'da temyiz yoluna gidebilir (m. 46/1-d). Kesin kararlarda Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru süresi, bölge idare mahkemesi kararının tebliğinden itibaren 30 gündür; sürenin başlangıcı bireysel başvuru süresi ne zaman başlar yazısında.

Davayı kazanınca göreve başlama ve maaşlar

Atama. İptal kararından sonra Bakanlık adayı atar ve aday yerleştirildiği kurumda göreve başlar; 2022 alımında Ankara 3. İdare Mahkemesinin 23.11.2023 tarihli iptal kararından sonra böyle bir atama yapıldı (12. Daire, E.2024/2836, K.2024/2570). 7588 sayılı Kanun 11.7.2026'dan beri bu sırayı değiştirebiliyor: 2577 sayılı Kanun'un 28. maddesine eklenen cümleye göre güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının idarece olumsuz değerlendirilmesine dayanan işlemlere karşı açılan davalarda verilen ve göreve iade sonucunu doğuran kararlar, nihai kararlar kesinleştikten sonra yerine getirilir. Cümlenin güvenlik soruşturmasına ilişkin kısmı belirli kurumlarla sınırlanmamış; bu yüzden Bakanlık infaz koruma memuru davalarında da kesinleşmeyi bekleyebilir. Hiç atanmamış bir adayın kazandığı davanın "göreve iade" sayılıp sayılmayacağını açıklayan bir Danıştay kararı 28.10.2026 itibarıyla yok.

Yeniden değerlendirme. İptal kararı Bakanlığın aynı kişi hakkında yeniden değerlendirme yapmasını engellemiyor. 12. Daire, 4045 sayılı Kanun'un iptali nedeniyle verilen bir iptal kararını onarken Bakanlığın 7315 sayılı Kanun'daki usul ve esaslara göre yeniden değerlendirme yapabileceğini belirtti (E.2023/4762, K.2023/6799, 18.12.2023). Anayasa Mahkemesi de, iptal kararı usule ilişkin bir eksikliğe dayanıyorsa idarenin eksikliği gidererek aynı içerikte yeni bir işlem kurabileceğini kabul etti: Değerlendirme Komisyonu kurulmadan verildiği için iptal edilen işlemin yerine Bakanlık yeni bir komisyon kurarak yine olumsuz karar verdi ve kararın icrası hakkının ihlal edildiği iddiası kabul edilemez bulundu (Nurullah Çelik, 11.10.2018, §§ 26-28). Yeni işlem ayrı bir işlemdir; ona karşı da 60 gün içinde dava açılır. Davacı dilekçesinde usul itirazlarının yanında dayanak bilginin göreve engel olmadığını da tartıştırırsa iptal kararı esasa ilişkin olur ve Bakanlığın aynı gerekçeyle yeniden işlem kurması zorlaşır.

Maaşlar ve faiz. Atanmadığı ya da görevden ayrı kaldığı dönemin parasal hakları tam yargı istemiyle alınır. Bu istem iptal davasıyla birlikte ya da iptal kararından sonra ayrı bir davayla ileri sürülebilir; ayrı dava açıldığında da yetkili mahkeme iptal davasını gören Ankara İdare Mahkemesidir (2577 sayılı Kanun m. 36/1-a; 12. Daire, E.2024/2836, K.2024/2570 ve E.2025/1997, K.2025/2212). Danıştay, ilişiği iptal edilen bir öğrencinin parasal haklarına dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesini (E.2024/1793, K.2024/5329, 5.12.2024) ve görevden ayrı kalınan dönemde başka bir işte kazanılan gelirin ödenecek ücretten düşülmesini (E.2023/79, K.2024/4673, 5.11.2024) onadı. Kişi o dönemdeki çalışma kayıtlarını bu yüzden hazır tutar.

Anayasa Mahkemesinin infaz koruma memuru kararları

Anayasa Mahkemesi infaz koruma memuru adaylarının başvurularında üç soruya baktı: kayıt idareye hukuka uygun verildi mi, mahkeme gerekçesi kişiyi suçlu gösterdi mi, başvuru süresinde mi.

Hukuka aykırı verilen kayıt. 2009'da sözleşmeli infaz ve koruma memurluğu sınavını kazanan başvurucunun ataması, 18 yaşından küçükken işlediği hırsızlıktan verilen ve ertelenen cezası nedeniyle yapılmamıştı. Genel Kurul, dönemin 4045 sayılı Kanunu'nun güvenceleri içermediğini ve kaydın Adli Sicil Kanunu'nun 10. maddesinin üçüncü fıkrasına açıkça aykırı biçimde idareye verildiğini belirterek özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine karar verdi ve yeniden yargılama yapılmasını istedi (Fatih Saraman [GK], 27.2.2019, §§ 90-91).

Gerekçenin dili. İki başvurucu sınavı kazanmış, HAGB ile sonuçlanan ve denetim süresi geçince düşen ceza davaları nedeniyle mesleğe alınmamıştı: biri lisedeyken kasten yaralamadan 7 ay 23 gün, öteki resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyandan 1.500 TL adli para cezası almıştı. İdari yargı gerekçelerinde "işlediği fiiller", "mahkûmiyet" ve "sübut bulan eylem" ifadeleri geçiyordu. Anayasa Mahkemesi, açıklanması geri bırakılan hükme dayanarak kişinin suçu işlediği inancını yansıtan bu gerekçeleri masumiyet karinesinin ihlali saydı, yeniden yargılamaya hükmetti, tazminat taleplerini reddetti ve her birine 4.794,70 TL yargılama gideri ödenmesine karar verdi (Enez Ersöz, §§ 44-45; Şevki Ozan Büyükkaya, §§ 43-44; ikisi de 31.3.2022, oybirliği). Buna karşılık izinsiz kazıdan 1 yıl 8 ay hapis hakkında HAGB verilen bir adayda bölge idare mahkemesi yalnız fiilin niteliğini ve infaz kurumundaki görevin hassasiyetini tartışmış, başvurucuya suç isnat etmemişti; bu başvuru açıkça dayanaktan yoksun bulundu (Arif Önen, 24.2.2021, §§ 36-38). Kişi bu ayrımı Anayasa Mahkemesinden önce istinaf dilekçesinde ileri sürer: ilk derece kararında HAGB'ye konu fiil "sabit" ya da "mahkûmiyet" diye anılıyorsa bu, masumiyet karinesi şikâyeti olarak açıkça yazılır.

Süre. Bandırma'ya yerleştirilecek adayın davasında bölge idare mahkemesi kararını kesin olarak vermiş, başvurucu yine de temyize gitmişti. Anayasa Mahkemesi, atanmama işleminin görevle ilişkiyi kesen bir işlem izlenimi verdiğini ve temyize başvurmanın makul bir dayanağı olduğunu kabul ederek başvuruyu süresinde saydı, esasta ise kabul edilemez buldu (Hakan Yıkılmaz, §§ 54-56). İDDK 2024 kararında göreve başlamamış adayın dosyasında bölge idare mahkemesi kararının kesin olduğunu açıkça söyledi; bu yüzden güvenli yol, bölge idare mahkemesi kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde bireysel başvurudur. Benzer kararlar kişisel verilerin korunması ihlal kararları sayfasında.

Yeniden başvuru

Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği, güvenlik soruşturması olumsuz değerlendirilen adayın sonraki infaz koruma memuru alımlarına başvurmasını yasaklamıyor; yeni alımda yeni bir araştırma yapılır. Soruşturmada elde edilen veriler iki yılın sonunda silinir, ancak işleme karşı dava açılmışsa karar kesinleşmeden silinmez (7315 sayılı Kanun m. 10; Yönetmelik m. 15/3). Silinen, araştırmanın çıktısıdır; adli sicil ve yargı kayıtları kendi kurallarıyla durur ve yeni araştırmada yeniden karşınıza çıkar. Sicil ve arşiv kaydının ne zaman silindiği adli sicil kaydı silme ve GBT kaydı ve silinen sabıka yazılarında.

Öğrencilik yolunda yönetmelik, eğitim merkezinden izinsiz ayrılan ya da öğrenciliği sona erdirilen kişinin bir daha eğitim merkezlerine alınmayacağını söylüyor (Eğitim Merkezleri Kuruluş, Görev ve Çalışma Yönetmeliği m. 36). İlişik kesme işlemine karşı süresinde açılan dava bu engelin de önüne geçer.

Uzman erbaş, askerî öğrenci ve özel güvenlik görevlisi adaylarının güvenlik soruşturması için: uzman çavuş sözleşme feshi, harp okulundan ayrılma ve tazminat ve özel güvenlik kimlik kartı iptali. HAGB kararının kendisi için: HAGB nedir.