Polis ve Jandarmada Meslekten Çıkarma Cezası 2026: Hangi Fiiller, 20 Ceza Puanı, Kim Verir, Savunma, İptal Davası ve Sonrası

Meslekten çıkarma ne demek, kimlere uygulanır

Kanunun tanımıyla meslekten çıkarma, "personelin emniyet, jandarma ve sahil güvenlik teşkilatlarında bir daha çalıştırılmamak üzere meslekten çıkarılmasıdır" (7068 sayılı Kanun m. 7/1-e). Kanun Emniyet Genel Müdürlüğünde çalışan her sınıftan memura, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay ve astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve erlere ve bu teşkilatlardaki diğer memurlara uygulanır (m. 2). Bekçiler emniyet teşkilatındaki memurlar arasındadır.

Devlet memurluğundan çıkarma ise kişinin "bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere" memurluktan çıkarılmasıdır (m. 7/1-f). Anayasa Mahkemesi, meslekten çıkarılan kişinin "aksi belirtilmedikçe diğer kamu kurumlarında çalışabilmesi söz konusu olabilmektedir" diyerek iki cezayı birbirinden ayırdı ve 7068'deki iki hükmü bu farkı da gözeterek ölçülü buldu (E.2020/77, K.2021/93, §§ 4, 33; E.2020/97, K.2022/62, § 46). Kolluk personelinin görevine dört farklı yoldan son verilebilir; hangisiyle karşılaştığınızı önce belirleyin:

• Meslekten çıkarma: 7068'deki fiiller ve ceza puanı; bu yazının konusu.
• Devlet memurluğundan çıkarma: 7068 m. 9 bu ceza için 657 sayılı Kanuna gönderir; ayrıca ülke bütünlüğüne karşı faaliyetle ilişki ve işkence bu cezayı gerektirir. Ayrıntısı devlet memurluğundan çıkarma cezası yazısında.
• Memurluğun sona ermesi: kasten işlenen bir suçtan bir yıl veya daha fazla hapis cezası ya da katalog suçlardan mahkûmiyet, disiplin cezası olmadan memurluğu sona erdirir (657 sayılı Kanun m. 48/A-5, 98/b).
• Kanun hükmünde kararname ile ihraç: ayrı bir rejimdir; yolu OHAL Komisyonu ret kararına karşı iptal davası yazısında.

Sözleşmeli subay, astsubay, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş-erlerin kendi kanunlarındaki sözleşme feshi ve ilişik kesme hükümleri ayrıca uygulanır (m. 7/4, 12/4); uzman erbaşlar için bu yol uzman çavuş sözleşme feshi yazısında.

Hangi fiiller meslekten çıkarma gerektirir

Kanunun 8/6. fıkrası meslekten çıkarmayı gerektiren fiilleri (a) ile (hh) arasındaki bentlerde sayar. Aşağıdaki tablo bu bentleri konularına göre gruplar; hakkınızdaki soruşturma evrakında hangi bendin gösterildiğini tabloda bulun ve fiilin o bendin her unsurunu taşıyıp taşımadığına bakın.

Listede ayrıca görevde ayrımcılık (a), yardım isteyen görevliye yardım etmemek (ı), mesleğin saygınlığını zedeleyen yerlere gitmek (i), iletişimi kasten engellemek (u), iffetsizliği bilinen kişiyle evlenmek veya birlikte yaşamak (ş), gayri tabii mukarenet (cc), vakıf kurmak (gg) ve fuhşa aracılık edenlerle bilerek ilişki kurmak (hh) vardır.

Bent doğru seçilmiş mi? Anayasa Mahkemesine göre (aa) bendindeki "yetkili olmadığı hâlde" sorgulama, personelin görevi gereği erişim imkânı bulunmayan verilere hukuka aykırı yollarla ulaşmasıdır; sorgulama yetkisi olan personelin bu yetkiyi amaç dışı kullanması bu bendin kapsamında değildir (E.2020/77, K.2021/93, §§ 7-8). Kurul ise soruşturmada ortaya çıkan fiile uyan bendi kendisi belirleyebilir (m. 27/2). Danıştay 12. Dairesi, kimlik kartının fotokopisini arkadaşına ücretsiz ulaşım için veren polise (ç) bendi yerine (ğ) bendinin uygulanması gerektiğini, sonuç değişmediği için cezanın hukuka uygun olduğunu oyçokluğuyla kabul etti (E.2025/3852, K.2025/6050, 30.12.2025). Bendin unsurları fiile uymuyorsa bunu savunmada ve davada açıkça yazın.

Ağırlaştırıcı hâller. Daha hafif cezaları gerektiren bazı fiiller, sonuçlarına göre meslekten çıkarmaya döner (m. 10): amirin emrini yapmamanın devleti veya kişileri zarara uğratması ya da hizmeti durdurması; görev yerinden ayrılmanın uzun süreli, görevi aksatacak veya zarar verecek biçimde olması; nöbete gelmemenin zarar doğurması; silahla ölüme veya yaralamaya sebebiyet; meskûn yerde silah atmanın zarar doğurması; görevde uyumanın zarara yol açması; mazeret uydurup verilen göreve gitmemek. Amirin izni olmadan görev yerini terk etmenin cezası kural olarak uzun süreli durdurmadır (m. 8/5); meslekten çıkarma için kurul, terkin uzun süreli veya zararlı olduğunu gerekçesinde göstermelidir. Kanun her hâlde cezanın "ölçülü, adaletli ve hakkaniyetli" ve gerekçeli olmasını ister (m. 6); olumlu geçmiş hizmeti ve iyi değerlendirme puanı olan personele bir derece hafif ceza uygulanabilir (m. 7/2).

20 disiplin cezası puanı

Her disiplin cezası personelin dosyasına puan olarak işlenir. Kanuna göre "En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde yirmi disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam oniki defa veya daha fazla disiplin cezası almak" disiplinsizliği alışkanlık hâline getirmektir ve yetkili kurul meslekten çıkarma cezası verir (m. 12/1-a). Son beş yıl içinde 40 puan ya da iki farklı amirden 25 ceza da aynı sonucu doğurur (m. 12/1-b). Aynı soruşturma dosyasında birden fazla ceza verilmişse yalnız en yüksek puan sayılır (m. 12/2). Puanlar Kanuna ekli çizelgelerdedir:

Anayasa Mahkemesi, bir yılda 21 puana ulaştığı için meslekten çıkarılan bir polisin davasında Van 1. İdare Mahkemesinin başvurusunu inceledi. Mahkeme, kuralın puanın hesaplanma şeklini ve süresini açıkça düzenlediğini, bir yılda "en hafif yirmi, en ağır dört disiplin cezası" alınmasını aradığını belirterek "yirmi disiplin cezası puanı" ibaresini oybirliğiyle Anayasa'ya uygun buldu (E.2020/97, K.2022/62, 1.6.2022, §§ 4, 33, 45).

Ceza puanına dayanan çıkarmada asıl denetim, puanı oluşturan her bir cezanın hukuka uygunluğudur. Danıştay 2. Dairesinin iki kararı yolu gösteriyor:

• Dayanak cezalar iptal edilirse çıkarma düşer. Balıkesir'de bir emniyet personelinin ceza puanına esas cezalarının tamamı ayrı davalarda kesin olarak iptal edildi; Daire, meslekten çıkarmanın dayanaksız kaldığını ve sebep yönünden hukuka aykırı olduğunu belirterek iptal kararını onadı (E.2022/4415, K.2025/6286, 29.12.2025).
• Dava açılamayan eski cezalar da denetlenir. Bir jandarma astsubayının, verildiği dönemde yargı yolu kapalı olduğu için dava edemediği eski cezaları, soruşturma yapılmadan doğrudan savunma istenerek verilmişti. Daire bu cezaları hukuka aykırı saydı; puan bir yılda 17'ye, beş yılda 39,5'e düştü ve çıkarmanın iptali onandı (E.2024/1714, K.2024/4660, 8.10.2024).

Ceza puanıyla çıkarılmışsanız dosyanızdaki her cezanın tarihini, kesinleşme tarihini, puanını ve nasıl verildiğini (soruşturma yapıldı mı, savunma usulüne uygun istendi mi) tek tek listeleyin. Davası süren cezaların sonuçlarını meslekten çıkarma davasına sunun.

Kim verir, ne zaman kesinleşir

Daha hafif cezaları disiplin amirleri de verebilir; meslekten çıkarmayı ise yalnız disiplin kurulları verir. Yetkili kurul personelin sınıfına ve rütbesine göre değişir; fiilin işlendiği tarihte çalışılan yer esas alınır (m. 26/1). Aşağıdaki tablo kurulları ve kararın kesinleşme yolunu gösterir; kararın altındaki imzaları ve onayları bu tabloyla karşılaştırın.

Bakan onayına sunulan karar uygun görülmezse ya da Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu uygun görüş vermezse dosyayı Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu kesin karara bağlar (m. 18/2). Akraba olan ya da daha önce aynı kişiye ceza vermiş veya soruşturma yapmış üye kurula katılamaz; personel isterse sendika temsilcisi kurula katılır (m. 26/6-7). Kurul kararları gerekçeli yazılır; ceza verilirse gerekçede disiplinsizliğin unsurları ve cezanın tayininde esas alınan hususlar gösterilir (m. 27/3). Hakkında meslekten çıkarma kararı verilen ve görevde kalması sakıncalı görülen personel, karar onaylanıncaya kadar görevden uzaklaştırılabilir; ceza onayda hafifletilirse uzaklaştırma derhâl kalkar (m. 28/2). Uzaklaştırma döneminin maaşı ve faizi görevden uzaklaştırma yazısında.

Savunma hakları ve zamanaşımı

Savunma alınmadan disiplin cezası verilemez ve savunma için verilen süre yedi günden az olamaz; süresinde savunma yapmayan personel bu haktan vazgeçmiş sayılır (m. 31/1-2). Meslekten çıkarma istenen personelin ayrıca özel hakları vardır: "soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir" (m. 31/4). Bu hakların savunma istem yazısında gösterilmemesi iptal sebebidir. Bir uzman çavuşun ceza puanına dayanan meslekten çıkarılmasını bölge idare mahkemesi, savunma istem yazısında m. 31/4'teki haklara yer verilmediği ve yazı bu hakları kullanmaya imkân tanıyacak biçimde düzenlenmediği için iptal etti; Danıştay 2. Dairesi bu kararı 9.12.2025'te onadı (E.2023/6517, K.2025/5830; aktaran karar E.2025/3960, K.2025/5831).

Savunma istem yazısı elinize geçince şunları yapın:

• Yazıda hangi fiilin, hangi tarihte, hangi bende dayanılarak isnat edildiğini ve meslekten çıkarma istendiğini kontrol edin; eksikse savunmanızda yazılı olarak belirtin.
• Soruşturma evrakını incelemek istediğinizi, dinlenmesini istediğiniz tanıkları ve kurulda sözlü savunma yapmak istediğinizi yazılı olarak bildirin; isterseniz savunmayı avukatınız yapar.
• Olumlu geçmiş hizmetinizi ve değerlendirme puanlarınızı belgeleyip bir derece hafif ceza uygulanmasını isteyin (m. 7/2).
• Ceza davası varsa ceza dosyasındaki ifadeleri, bilirkişi raporlarını ve kararları savunmaya ekleyin.

Zamanaşımı. Disiplin amiri fiili öğrendikten sonra altı ay içinde soruşturmaya başlamazsa meslekten çıkarma cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar (m. 29/1-b). Fiilin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmezse de yetki düşer (m. 29/2). Danıştay 2. Dairesi, son somut fiili 3.5.2010'daki bir telefon görüşmesi olan polise il polis disiplin kurulunun 7.8.2012'de verdiği meslekten çıkarma cezasını, idarenin ceza verme yetkisi zamanaşımına uğradıktan sonra verildiği için hukuka aykırı buldu (E.2025/2864, K.2026/404, 5.2.2026). İki yılın hangi tarihte dolduğu tartışılmıştı: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, cezanın disiplin kurulunun karar tarihinde verilmiş sayılacağını kabul eden bölge idare mahkemesi kararını onadı (E.2025/102, K.2025/1325, 16.6.2025; aktaran karar 2. Daire, E.2025/3876, K.2025/4846). Bu yüzden fiil tarihi ile kurul kararının tarihi arasındaki süreyi hesaplayın; yalnız Bakan onayının geç gelmesine dayanan zamanaşımı itirazı bugün güçsüzdür.

Ceza davası sürerken

Aynı olay hakkında ceza soruşturması veya kovuşturması yapılması, disiplin soruşturmasını ve ceza verilmesini engellemez (m. 5). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de devletlerin disiplin işlemini ceza davasının sonucuna kadar bekletme yükümlülüğü olmadığını kabul eder. Ama karar veren makam, ceza davası sonuçlanmadan kişiyi suçlu ilan edemez. Samsun İdare Mahkemesi, ceza davası sürerken meslekten çıkarılan bir polisin davasında gerekçesinde polisin zorla alıkoyma, yağma ve ırza geçmeye teşebbüs fiillerini işlediğini yazmıştı; Mahkeme bu ifadeyle polisin "unequivocally" suçlu ilan edildiğini ve kararda bunun disiplin alanıyla sınırlı olduğunu gösteren bir kayıt bulunmadığını belirterek masumiyet karinesinin ihlal edildiğine karar verdi (Kemal Coşkun/Türkiye, no. 45028/07, 28.3.2017, §§ 52-53). Bu karar üzerine yargılama yenilendi; idare mahkemesi 8.6.2018'de meslekten çıkarmayı iptal etti ve 2005'ten beri yoksun kalınan 201.418,64 TL faiziyle ödendi (Kemal Coşkun, B. No: 2018/37468, 3.5.2023).

Anayasa Mahkemesi de aynı ölçütü uyguluyor. Kesinleşmemiş ağır ceza kararına dayanıp polisin "kasten öldürme ve kasten öldürmeye teşebbüs fiileri subuta erdiğinden" diye yazan idare mahkemesi kararını erken çıkarım saydı ve masumiyet karinesinin ihlal edildiğine karar verdi (Mustafa Gündem, B. No: 2019/31489, 23.11.2022, §§ 19-20). Karar dili disiplin alanında kaldığında ise ihlal yoktur: "suçunu işlediği sübuta erdiğinden" ifadesinin disiplin suçunu kastettiği anlaşılan kararda ve ceza davasında beraat eden emniyet müdürünün dosyasında Mahkeme ihlal bulmadı; "karar vericilerin kullandıkları dil kritik önem taşır" dedi (İsmet Çelik, B. No: 2019/34272, 9.9.2020, § 30; Nihat Kuyubaşı, B. No: 2020/2509, 11.7.2024, § 22). Bu kararlar masumiyet karinesi ihlal kararları sayfasında.

Danıştay 2. Dairesi 2025-2026 kararlarında, ceza davası süren dosyalarda idare mahkemesinin ceza kararları kesinleştikten sonra ceza dosyasıyla disiplin dosyasını birlikte değerlendirmesini istiyor ve aksi yönde verilen ret kararlarını bozuyor (E.2025/3241, K.2025/4469, 15.10.2025; E.2025/3450, K.2026/225, 15.1.2026). Eski Tüzükteki "emniyeti suistimal" fiilinden meslekten çıkarılan ve ceza davası düşen polisin cezasını, bu fiil Türk Ceza Kanununda tanımlı bir suç olduğu ve mahkûmiyet bulunmadığı için hukuka aykırı buldu (E.2025/2837, K.2025/3914, 24.9.2025). Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararında ise sonucu, fiilin disiplin bendine uyup uymadığı belirler: görevi kötüye kullanmadan hükmün açıklanması geri bırakılan polisin (ç) bendine dayanan meslekten çıkarılması oyçokluğuyla onandı; karşıoy, görevi kötüye kullanma suçunun (ç) bendinin unsurlarını taşımadığını savundu (E.2025/3876, K.2025/4846, 5.11.2025). Ceza dosyanızı UYAP'tan izleyin, her kararı idare mahkemesine sunun ve fiilin disiplin bendinin unsurlarına uyup uymadığını ayrıca tartışın.

İptal davası

İtiraz yok, dava var. 7068'deki on günlük itiraz yolu disiplin amirlerinin cezaları içindir; Bakanın ve disiplin kurullarının verdiği cezalara karşı "ancak idari yargı yoluna başvurulabilir" (m. 30/5). Kesinleşen meslekten çıkarma cezasına karşı dava süresi, cezanın personele tebliğinden itibaren 60 gündür (m. 32; İYUK m. 7).

Mahkeme. Kamu görevlisinin görevine son verilmesiyle ilgili davalarda yetkili mahkeme, son görev yaptığı yerdeki idare mahkemesidir (İYUK m. 33/2). Danıştay 2. Dairesi, ceza verilmeden önce istifa eden uzman jandarma çavuşun davasında da son görev yerindeki Gaziantep İdare Mahkemesini yetkili saydı (E.2025/3087, K.2025/5382, 20.11.2025). Aynı kararla birden fazla meslekten çıkarma cezası verildiyse dilekçede her cezayı ayrı ayrı gösterin; Anayasa Mahkemesinin incelediği bir dosyada idare mahkemesi her ceza için ayrı dava açılmasını istemiş, bozmadan sonra ilgisiz gerekçeyle dilekçeyi yeniden reddettiği için gerekçeli karar hakkı ihlal edilmişti (Ali Koçak, B. No: 2019/39521, 18.1.2023, §§ 9-13, 35-36).

Dilekçede neler olur. İptal istemi; isnat edilen fiilin olmadığı ya da bendin unsurlarını taşımadığı; zamanaşımı; savunma ve m. 31/4 haklarına ilişkin eksiklikler; kurulun yetkisi ve oluşumu; gerekçe ve ölçülülük; ceza puanında dayanak cezaların hukuka aykırılığı; ceza davasının durumu. Yürütmenin durdurulmasını da isteyebilirsiniz; mahkeme telafisi güç veya imkânsız zarar ve açık hukuka aykırılık birlikte bulunursa bu kararı verir (İYUK m. 27/2). Maaş ve özlük haklarının faiziyle ödenmesini de aynı dilekçede isteyin.

Kanun yolları. İdare mahkemesinin kararına karşı 30 gün içinde bölge idare mahkemesine istinaf başvurusu yapılır (İYUK m. 45). Kanun, meslekten veya kamu görevinden çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan davaları temyize açık davalar arasında saydığı için bölge idare mahkemesinin kararına karşı 30 gün içinde Danıştayda temyiz yolu açıktır (İYUK m. 46/1-d); bu dosyaları çoğunlukla Danıştay 2. Dairesi inceliyor. Mahkeme yalnız idarenin anlattıklarına itibar edip sizin delillerinizi değerlendirmezse bu, Anayasa Mahkemesine göre silahların eşitliği ilkesinin ihlalidir: Mahkeme, bir jandarma astsubayının disiplin cezasına ilişkin davada bölge idare mahkemesinin başvurucunun delillerini değerlendirmeyerek onu zayıf konuma düşürdüğünü belirtti (Oğuz Büyükköroğlu, B. No: 2022/50994, 18.2.2026, § 17). Kesinleşen karara karşı 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapılabilir; kolluk disiplin cezalarına ilişkin Anayasa Mahkemesi kararları polis disiplin cezası ve AYM yazısında.

Davayı kazanırsanız

İdare, iptal kararının gereğini en geç 30 gün içinde yerine getirir (İYUK m. 28/1): personel göreve döner, açıkta geçen dönemin maaş ve özlük hakları ödenir. Danıştay 2. Dairesi, meslekten çıkarması iptal edilen uzman çavuşa bu döneme ait maaşlar için 16.112,36 TL faiz ödenmesine hükmeden kararı onadı; aynı kişinin görevden uzaklaştırma dönemine ait faiz istemini ise uzaklaştırma işlemi ayrıca iptal edilmediği için reddetti (E.2025/3960, K.2025/5831, 9.12.2025). Uzaklaştırma işlemine de süresinde dava açın.

İki kayıt var. Birincisi, terör örgütleriyle eylem birliği, yardım veya iltisak gerekçesiyle meslekten çıkarılan kolluk personeli hakkındaki göreve iade sonucunu doğuran kararlar, 11.7.2026'dan beri ancak nihai kararlar kesinleşince yerine getirilir (İYUK m. 28/1, 7588 sayılı Kanunla eklenen cümle). İkincisi, ceza hatalı vasıflandırma ya da düzeltilebilir bir şekil eksikliği nedeniyle iptal edilmişse idare, kararın tebliğinden itibaren altı ay içinde dosyayı yeniden değerlendirip yeni bir karar verebilir (7068 m. 29/4). Usulden kazanılan davadan sonra yeni bir disiplin süreci başlayabileceğini hesaba katın.

Meslekten çıkarıldıktan sonra

• Başka kurumda memurluk: Meslekten çıkarma yalnız emniyet, jandarma ve sahil güvenlik teşkilatlarında çalışmayı yasaklar. Anayasa Mahkemesi cezanın, gerekli şartları taşıyan kişinin diğer kamu kurumlarında çalışmasına engel olmadığını iki kez vurguladı (E.2020/77, K.2021/93, § 33; E.2020/97, K.2022/62, § 46). Atanmak için 657 sayılı Kanunun m. 48'deki genel şartlar ayrıca aranır.
• Emeklilik: 7068 emekli olmayı yasaklamaz; aylığın bağlanması sosyal güvenlik mevzuatındaki yaş, hizmet ve prim şartlarına göre belirlenir. Anayasa Mahkemesi, meslekten çıkarılmasaydı daha yüksek emekli aylığı alacağını ileri süren emniyet müdürünün bu beklentisini mülkiyet hakkı kapsamında görmedi (Nihat Kuyubaşı, § 28). Emekli ikramiyesi, işsizlik ödeneği ve hususi pasaport gibi sonuçlar devlet memurluğundan çıkarma cezası ve KHK ile ihraçta emekli ikramiyesi yazılarında.
• Sicil: Meslekten çıkarma ve devlet memurluğundan çıkarma, süre geçince silinebilen öteki cezaların aksine özlük dosyasından silinmez (m. 7/5).
• Af: Son genel disiplin affı olan 5525 sayılı Kanun (2006), emniyet hizmetleri sınıfındaki personele verilen meslekten çıkarma cezalarını af dışında bıraktı. 30.10.2026 itibarıyla yürürlükte bir disiplin affı yoktur.
• Geri dönüş: Göreve dönüş, cezanın yargı kararıyla iptaliyle ya da Kemal Coşkun dosyasında olduğu gibi bir ihlal kararından sonra yargılamanın yenilenmesiyle mümkündür.
• Kişisel silah ruhsatı: Ruhsat talebi hakkında mülki amir ayrı karar verir; ret kararına karşı ayrıca dava açılır. Anayasa Mahkemesi, ruhsat reddine dava açmayan eski bir polisin bu yöndeki şikâyetini incelemedi (Kemal Coşkun (3), B. No: 2019/22549, 16.4.2025).