OHAL Komisyonu Ret Kararına Karşı İptal Davası: Süre, Ankara İdare Mahkemesi, İstinaf ve Temyiz, AYM-AİHM ve İade Sonrası Haklar

Komisyon kapandı: bugün hangi aşamadasınız?

Komisyon 685 sayılı KHK ile kuruldu, 17 Temmuz 2017'de başvuru almaya başladı; 685 sayılı KHK 7075 sayılı Kanunla kanunlaştı. Görev süresi Cumhurbaşkanı Kararlarıyla dört kez birer yıl uzatıldı; son uzatma 22.1.2022 tarihli 2022/19 sayılı Kararla yapıldı. Anayasa Mahkemesi görev süresinin 22/1/2023'te sona erdiğini tespit etti (Mehmet Fatih Bulut ve diğerleri, B. No: 2021/48895, 27/11/2024, § 15). Komisyon, kapanıştan on gün önce yaptığı açıklamada 127.292 başvurunun tamamını karara bağladığını, 17.960 başvuruyu kabul, 109.332 başvuruyu reddettiğini bildirdi.

Kapanıştan sonra Komisyon kararlarına ilişkin yazışmaları ve mahkemelerin verdiği kararlar üzerine yapılacak işleri ilgilinin son görev yaptığı kurum yürütür; öğrencilikle ilişiği kesilenler için Millî Eğitim Bakanlığı, rütbesi alınan emekliler için İçişleri ya da Millî Savunma Bakanlığı yetkilidir (7075 sayılı Kanun geçici m. 5). Anayasa Mahkemesi bu düzenlemeyi Anayasa'ya aykırı bulmadı (E.2023/40, K.2025/14, 16/1/2025).

Aşağıdaki tablo, bulunduğunuz aşamaya göre ilk adımı ve süresini gösterir. Sürelerin hepsi kararın size tebliğini ya da öğrenmenizi izleyen günden başlar.

60 günlük süre ve süreyi kaçıranlar

Komisyon ret kararını kendisi tebliğ etmedi. Kararı, dosyanın devredildiği kurum, başvuru formunda bildirdiğiniz adrese Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ eder; dava süresi bu tebliğden itibaren 60 gündür (Usul ve Esaslar m. 15/3, 16; İYUK m. 7). Süre tebliğ tarihini izleyen gün başlar. Son gün resmî tatile denk gelirse süre izleyen ilk iş gününün sonunda biter; süre adli tatilde doluyorsa tatilin bittiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzar (İYUK m. 8). Anayasa Mahkemesinin incelediği bir polis memuru dosyasında Komisyon kararı 6/12/2019'da tebliğ edilmiş, dava 20/1/2020'de açılmıştı (Hasan Semerci, B. No: 2020/13908, 2/12/2020, § 11).

İdareye yapılan başvuru 30 gün cevapsız kalınca reddedilmiş sayılır (İYUK m. 10/2); 7075 sayılı Kanun m. 7/2 bu kuralı Komisyon başvurularına uygulamadı, bu yüzden dava için Komisyonun açık kararını beklemek gerekiyordu. Komisyon bütün başvuruları karara bağladığı için bugün cevapsız kalmış bir başvuru yoktur; herkesin elinde tebliğ edilmiş ya da edilmesi gereken bir karar vardır.

Süreyi kaçırdıysanız. Usule uygun tebliğden sonra 60 gün geçtiyse Komisyon kararı kesinleşir. Komisyon kapandığı ve aynı konuda yapılan ikinci başvuru işleme alınmadığı için (7075 sayılı Kanun m. 7/1) yeniden başvurma imkânı da yoktur. Anayasa Mahkemesi ve AİHM de şikâyetin önce bu yoldan, süresinde götürülmesini arar (Remziye Duman, B. No: 2016/25923, 20/7/2017, § 34; Köksal/Türkiye (k.k.), no. 70478/16, 6/6/2017, § 30). Geriye bakılacak tek nokta tebligattır. Kurumdan tebliğ mazbatasının örneğini isteyin; tebliğin kime, hangi adreste ve hangi tarihte yapıldığını kontrol edin. Tebliğ usule aykırı yapılmışsa süre, kararı öğrendiğiniz ve beyan ettiğiniz tarihten başlar (Tebligat Kanunu m. 32). Bu durumda öğrenme tarihinden itibaren 60 gün içinde, usulsüzlüğü ve öğrenme tarihini dilekçede açıkça anlatarak dava açılır.

Hangi mahkeme, hangi davalı?

Komisyon kararlarına karşı dava, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun belirlediği Ankara idare mahkemelerinde açılır (7075 sayılı Kanun m. 11/1). Hangi dairelerin bu davalara bakacağını Kurul belirler ve dağılım yıllar içinde değişti; dilekçeyi Ankara İdare Mahkemesine hitaben yazmanız yeterlidir, tevzi bürosu dosyayı yetkili dairelerden birine kaydeder. Danıştay 5. Dairesi de yetki uyuşmazlıklarında dosyayı "özel yetkili Ankara İdare Mahkemelerine tevzii yapılmak üzere" Ankara İdare Mahkemesine gönderiyor (E.2026/1874, K.2026/1849, 9/3/2026). Ankara dışında oturan kişi dilekçesini bulunduğu yerdeki idare mahkemesine, idare mahkemesi yoksa asliye hukuk mahkemesine, yurt dışında Türk konsolosluğuna verebilir (İYUK m. 4); dava, dilekçenin deftere kaydedildiği tarihte açılmış sayılır (m. 6/1). Yanlışlıkla başka bir mahkemeye açılan dava reddedilmez, dosya yetkili mahkemeye gönderilir (m. 15/1-a).

Davalı Komisyon değildir. Kanun Cumhurbaşkanlığına ve Komisyona husumet yöneltilmesini yasaklar ve davalıyı sayar (7075 sayılı Kanun m. 11/1, ek m. 1):

• kamu görevinden, meslekten veya teşkilattan çıkarılanlar için en son görev yapılan kurum;
• memur ve işçiler dahil Türk Silahlı Kuvvetlerinden çıkarılanlar için Millî Savunma Bakanlığı;
• Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlikten çıkarılanlar ile rütbesi alınan emekli emniyet mensupları için İçişleri Bakanlığı;
• öğrencilikle ilişiği kesilenler ile kapatılan özel okul, yurt ve vakıf üniversiteleri için Millî Eğitim Bakanlığı;
• kapatılan dernekler için İçişleri Bakanlığı, vakıflar için Vakıflar Genel Müdürlüğü, sendikalar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı.

Davalı yanlış gösterilirse dava reddedilmez; mahkeme dilekçeyi gerçek davalıya tebliğ eder (İYUK m. 15/1-c). Davayı ihraç edilen kişi ya da avukatı açar.

Bu yol herkes için geçerli değildir. 667 sayılı KHK m. 3 ve 6749 sayılı Kanun m. 3 uyarınca Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararıyla meslekten çıkarılan hâkim ve savcılar Komisyona değil, kararın kesinleşmesinden itibaren 60 gün içinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştaya gider (7075 sayılı Kanun m. 11/2); bu yol HSK kararlarına karşı yargı yolu yazısında. KHK'ya dayanılarak işveren tarafından iş sözleşmesi feshedilen işçinin davası iş mahkemesinde görülür (OHAL'de iş sözleşmesinin feshi). 696 sayılı KHK ile kadroya geçen işçilerin tayin sorunu ise ihraçla ilgili değildir (696 KHK tayin hakkı).

Dava dilekçesi ve dosyaya girmesi gereken belgeler

Komisyon başvuruları dosya üzerinden inceledi; sözlü ifade verme ve tanık dinletme taleplerini dikkate almadı (Usul ve Esaslar m. 14/1, 14/3). Bu yüzden idare mahkemesi, sizin anlatımınızı ve belgelerinizi ilk kez bir yargıcın gördüğü yerdir. Dilekçede şunlar yer almalıdır:

• Zorunlu unsurlar: ad, soyad, T.C. kimlik numarası ve adres; davalı kurum; Komisyon kararının tarihi, sayısı ve size tebliğ edildiği tarih; davanın konusu ve sebepleri; deliller (İYUK m. 3). Komisyon kararının ve tebliğ belgesinin örneği dilekçeye eklenir.
• İstem: Komisyon kararının iptali ile birlikte, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle ödenmesi. İptal ve tam yargı istemi aynı dilekçede birleştirilebilir (İYUK m. 12).
• Komisyon kararındaki her tespite ayrı cevap: Kararın "başvurucuya ilişkin bilgi, belge ve tespitler" bölümünde sayılan her olguyu ayrı başlıkta ele alın. Olgu doğru değilse belgesini, doğruysa neden örgütsel bir bağ göstermediğini yazın: hesap maaş hesabı mıydı, çocuğun okul kaydının nedeni neydi, bağış tek seferlik miydi.
• Ceza dosyası: kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararı, gerekçesi ve lehinize tanık beyanları.
• Ara karar talepleri: İdare mahkemesi davaya ilişkin incelemeyi kendiliğinden yapar ve kurumlardan belge isteyebilir (İYUK m. 20). Talimat öncesi ve sonrası Bank Asya hesap dökümünün TMSF'den, ceza dosyasının ve kurum bilgi notunun getirtilmesini isteyin. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 2025'te incelediği bir dosyada Bank Asya dökümleri bölge idare mahkemesinin ara kararıyla TMSF'den getirtilmiş, bağış iddiası da idare mahkemesinin ara kararıyla bakanlıklara sorulmuştu (E.2024/2923, K.2025/874, 21/4/2025).
• Duruşma talebi: İptal davalarında taraflardan biri isterse duruşma yapılması zorunludur (İYUK m. 17/1). Talebi dava dilekçesinde yazın.

Dava açılırken harç ve posta gideri yatırılır; ödeme gücü olmayan kişi dilekçede adli yardım ister ve gelir durumunu gösteren belgeleri ekler (İYUK m. 31 yollamasıyla Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri). Sık görülen "disiplin soruşturması yapılmadı, savunma alınmadı" itirazına fazla yer ayırmayın: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu KHK ile kamu görevinden çıkarmayı disiplin cezası değil "olağanüstü tedbir" sayıyor (E.2024/2923, K.2025/874; E.2025/186, K.2025/1102). Davayı belirleyen soru, iltisak ve irtibatın somut bir olguyla gösterilip gösterilmediğidir.

Yürütmeyi durdurma ve 2026'daki kesinleşme kuralı

Yürütmenin durdurulması istenebilir. OHAL KHK'larına dayanan işlemlere karşı açılan davalarda yürütmenin durdurulmasını yasaklayan 6755 sayılı Kanun m. 38'i Anayasa Mahkemesi 24/12/2020'de iptal etti; karar 8/4/2021'de Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi (E.2017/21, K.2020/77). Bugün mahkeme İYUK m. 27/2'deki iki şartın birlikte gerçekleşip gerçekleşmediğine bakar: işlem açıkça hukuka aykırı olmalı ve uygulanması telafisi güç veya imkânsız bir zarar doğurmalıdır. İstemin reddine karşı, tebliğden itibaren yedi gün içinde bölge idare mahkemesine bir kez itiraz edilir (m. 27/7).

Anayasa Mahkemesi, yürütmeyi durdurma isteminin incelenmemesini ancak davanın sonunu anlamsızlaştırıyorsa hak ihlali olarak inceliyor. Ankara 25. İdare Mahkemesi henüz yürürlükteki 6755 sayılı Kanun m. 38'e dayanarak istemi incelememiş, bölge idare mahkemesi itirazı reddetmişti; Anayasa Mahkemesi, davanın sonunda iptal kararı verilirse başvurucunun bütün özlük haklarıyla göreve dönebileceğini belirterek başvuruyu açıkça dayanaktan yoksun buldu (Hasan Semerci, §§ 12-13, 22-24).

2026'da bir kural daha eklendi. 7588 sayılı Kanunla İYUK m. 28/1'e eklenen cümleye göre Millî Savunma Bakanlığı, Jandarma, Sahil Güvenlik, Emniyet ve Millî İstihbarat Teşkilatı personeli ile adayları ve bu kurumların okullarındaki öğrenciler hakkında, terör örgütleriyle iltisak gerekçesiyle kamu görevinden çıkarılanların davalarında verilen ve göreve iade sonucunu doğuran mahkeme kararları, nihai karar kesinleştikten sonra yerine getirilir. Kanunun metni göreve iade sonucunu doğuran mahkeme kararlarını ayırmadan kesinleşmeye bağladığı için, bu gruplarda ne ilk derece iptal kararı ne de yürütmeyi durdurma kararı kişiyi kesinleşmeden göreve başlatır. Öğretmen ya da sağlık çalışanı gibi diğer kamu görevlilerinde genel kural geçerlidir: idare kararın tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde gereğini yerine getirir (İYUK m. 28/1).

Mahkeme iltisakı hangi olgularla arıyor?

Komisyonun kapanışta açıkladığı inceleme ölçütleri arasında ceza soruşturması ve kovuşturması dosyalarındaki tespitler, örgüt içi iletişim programı kayıtları, Bank Asya'ya destek amaçlı hesap açma ve para yatırma bilgisi, örgütle bağlantılı sendika, dernek ve vakıf üyelikleri ile örgüt bağlantılı kuruluşlardaki çalışma kayıtları vardı. Anayasa Mahkemesinin incelediği bir öğretim üyesi dosyasında ret kararı Bank Asya hesabına, çocuğun sonradan kapatılan bir okuldaki kaydına ve rektörlüğün aldığı beyanlara dayanıyordu (Sinan Ulu [GK], B. No: 2023/57158, 25/9/2025, § 14).

Anayasa Mahkemesi Genel Kuruluna göre OHAL tedbirinde ceza yargılamasındaki gibi her türlü şüpheden uzak bir ispat aranmaz; tedbirin gerekliliğinin ciddi ve objektif biçimde açıklanması yeterlidir (Sinan Ulu, § 87). Ancak mahkeme, kişinin iltisak ve irtibatının ciddi, önemli ve somut nitelikte objektif olay ve vakıalarla desteklenip desteklenmediğini ve kişinin menfaati ile kamu yararını dengeleyen ilgili ve yeterli gerekçeyi ortaya koymalıdır (§ 99). Bank Asya işlemleri hukuka uygunluk karinesinden yararlanır; aksini kabul eden mahkeme talimat öncesi ve sonrası hesap hareketlerini karşılaştırıp rutin dışılığı somut verilerle göstermeli, ceza mahkemesi aynı işlemler hakkında farklı sonuca vardıysa bu farkı makul biçimde açıklamalıdır (Resul Darama (2) [GK], B. No: 2022/14226, 23/10/2025, §§ 120-122). Bu ölçütün dört Genel Kurul kararındaki uygulaması AYM Genel Kurulunun 2025 ölçütü yazısında, sonuç sayıları KHK ile ihraç ve OHAL tedbirleri sayfasındadır.

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 2025'te verdiği iki karar, aynı ölçütün iki yöne nasıl işlediğini gösteriyor:

• Yetersiz bulunan deliller. İçişleri Bakanlığında veri hazırlama ve kontrol işletmeni olan davacı ceza davasında beraat etmişti. Bank Asya hesabı, kamu görevine girmeden önce ekonomik nedenle çalıştığı okulun maaş hesabıydı; abonelik ve Cihan Medya ödemesi aynı döneme aitti; telefonundaki KakaoTalk kalıntısı Uzak Doğu menşeli telefonlarda yüklü gelen bir programdan kaynaklanıyordu; Kimse Yok Mu Derneğine bir kez SMS ile bağış yapmıştı. Kurul bu tespitlerin örgütsel saik gösterilmeden iltisaka delil olamayacağına karar verdi ve davayı reddeden ısrar kararını bozdu (E.2024/2923, K.2025/874, 21/4/2025, oyçokluğu).
• Yeterli bulunan deliller. Bir öğretmenin sosyal medya paylaşımlarını Kurul PKK/KCK ile iltisak kanaati için yeterli saydı ve işlemi iptal eden ısrar kararını bozdu (E.2025/186, K.2025/1102, 21/5/2025, oyçokluğu).

Ceza davasındaki beraat kararı, idare mahkemesini bu kararla çelişen her tespiti açıklamaya zorlar; kararı ve gerekçesini dava dosyasına koyun. Bank Asya, ByLock ve gizli tanık listeleri için ayrıntı: Bank Asya hesabı suç mu?, ByLock beraat kararları, Garson kodlaması.

İstinaf, temyiz, ısrar ve davanın süresi

İdare mahkemesinin kararına karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde Ankara Bölge İdare Mahkemesine istinaf yoluna gidilir (İYUK m. 45/1). Bölge idare mahkemesinin kararı, kamu görevinden, meslekten veya öğrencilikten çıkarılma sonucunu doğuran işlemlere karşı açılan iptal davalarında tebliğden itibaren 30 gün içinde Danıştayda temyiz edilebilir (m. 46/1-d); bu dosyalara Danıştay 5. Dairesi bakıyor (Sinan Ulu, § 20). Temyiz dilekçesi Danıştay Başkanlığına hitaben yazılır ve kararı veren bölge idare mahkemesine verilir; harç eksikse yedi günlük süre verilir, tamamlanmazsa temyizden vazgeçilmiş sayılır (m. 48/1, 3, 6).

Danıştay bozarsa dosya bölge idare mahkemesine döner. Bölge idare mahkemesi bozmaya uyabilir ya da önceki kararında ısrar edebilir; ısrar kararı temyiz edilirse Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu karar verir ve Kurulun kararına uyulması zorunludur (İYUK m. 50/3-5). Yukarıdaki iki Kurul kararı da bu yoldan geldi: Danıştay 5. Dairesinin bozmasına bölge idare mahkemesi uymamış, son sözü Kurul söylemişti.

Adresinizi dosyaya bildirin. Dava sürerken adres değiştiren kişi yeni adresini mahkemeye bildirmek zorundadır; bildirmezse eski adrese yapılan tebliğ geçerlidir (Tebligat Kanunu m. 35). Danıştay 5. Dairesi, taşındığı hâlde dosyaya adres bildirmeyen davacıya istinaf kararının eski adreste muhtara bırakılıp kapıya ihbarname yapıştırılarak 11/6/2025'te tebliğini geçerli saydı ve 13/7/2025'te verilen temyiz dilekçesini, süre 11/7/2025'te dolduğu için reddetti (E.2025/16637, K.2025/11284, 21/10/2025, oyçokluğu).

Dava ne kadar sürer? Kanun bir süre koymaz. Sinan Ulu dosyasında Komisyon başvuruyu 1/2/2018'de reddetti; Ankara 20. İdare Mahkemesi 24/12/2019'da, Ankara Bölge İdare Mahkemesi 14. İdari Dava Dairesi 31/1/2022'de, Danıştay 5. Dairesi 13/4/2023'te karar verdi; Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun kararı 25/9/2025'te geldi (§§ 14-21). Yargılamanın uzunluğundan şikâyet eden kişi önce Tazminat Komisyonuna başvurur; Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Tazminat Komisyonuna gitmeden kendisine getirilen makul süre şikâyetini başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle kabul edilemez buldu (Halit İnciroğlu [GK], B. No: 2023/38006, 29/5/2025, §§ 163-165). Başvurunun usulü Tazminat Komisyonuna başvuru yazısında.

Göreve dönüş: maaş, faiz, kadro ve manevi tazminat

Atama ve göreve başlama

Komisyon başvuruyu kabul ettiyse karar kadronun bulunduğu kuruma, öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilir; kişinin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. Kurum, bildirimi izleyen 30 gün içinde atamayı tamamlar ve atama emrini Tebligat Kanunu'na göre tebliğ eder. Tebliği izleyen 10 gün içinde göreve başlamayanın atanma hakkı düşer (7075 sayılı Kanun m. 10/1). Mahkemenin iptal kararıyla dönenler için idare kararın tebliğinden itibaren en geç 30 gün içinde gereğini yapar (İYUK m. 28/1); askerî ve kolluk personelinde ise yukarıda anlatılan kesinleşme kuralı uygulanır.

Geçmiş dönem maaşı, faiz ve kademe farkı

Göreve başlayana, kamu görevinden çıkarıldığı tarihi izleyen aybaşından göreve başladığı tarihe kadarki mali ve sosyal hakları ödenir (7075 sayılı Kanun m. 10/1). Kanun, on gün içinde göreve başlamayanın atanma hakkıyla birlikte mali haklarının da düşeceğini öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi "ile mali hakları" ibaresini iptal etti: kişinin iradesi dışında çalıştırılmadığı döneme ait ödemeyi göreve başlama şartına bağlamak mülkiyet hakkına yönelik haksız müdahaleyi sürdürür (E.2018/137, K.2022/86, 30/6/2022, §§ 431-434; RG 12/1/2023). Atanma hakkının on gün içinde başlanmazsa düşeceğine ilişkin kural ise yürürlükte kaldı.

Toplu ödemede faiz, kademe ve derece ilerlemesi ya da ek görev farkları eksik kalabilir. Bu kalemlerde süre çoğu zaman ödemenin hesaba geçtiği gün başlar. Komisyon kararıyla göreve dönen bir öğretmene geçmiş maaşı 27/8/2020'de toplu ödendi; öğretmen 26/10/2020'de ödeme dökümünü alıp faiz, kademe ilerlemesi ve ek görev farkı istedi, idare aynı gün reddetti ama ret yazısını kanıtlanabilir bir yolla tebliğ etmedi. Uşak İdare Mahkemesi 60 günlük süreyi ödeme gününden başlattı, ret yazısının aynı gün tebliğ edildiğini kabul edip davayı süreden reddetti. AİHM, idarenin ispatlanmamış tebliğ iddiasının yükünü başvurucuya yüklemenin mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine karar verdi ve 1.500 avro manevi tazminata hükmetti (Gürmen/Türkiye, no. 34365/22, 17/3/2026, §§ 3-7, 24-26, 29; Komite, oybirliği). Buradan çıkan adım açıktır: ödeme dökümünü hemen isteyin, eksik kalemler için ödeme gününden itibaren 60 gün dolmadan idareye yazılı başvurun ve cevabı tarihli tebliğ belgesiyle alın. İdareye yapılan bu başvuru işlemeye başlamış dava süresini durdurur (İYUK m. 11).

Faiz isteği dilekçede açıkça yazılmalıdır. Anayasa Mahkemesinin aktardığı bir dosyada İzmir 3. İdare Mahkemesi, eski kadrosuna atanmak için idareye başvuran memurun yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle ödenmesine hükmetti; kararı onayan İzmir Bölge İdare Mahkemesi, parasal hakların idareye başvuru tarihinden başlamak üzere her ay için tahakkuk tarihinden itibaren faiziyle ödeneceğini açıkladı (İmam Belge (2), B. No: 2021/1553, 20/5/2026, §§ 12-13).

Eski kadro ve yöneticilik görevi

Kanun ilk hâliyle müdür yardımcısı ve daha üst yöneticilik görevindeyken çıkarılanların, dönüşte yöneticilikten önceki kadrolarına atanmasını öngörüyordu. Anayasa Mahkemesi bu cümleyi iptal etti; Komisyon kararıyla iltisakı olmadığı kabul edilen kişiyi kategorik olarak yöneticilikten uzak tutmak şüphenin tam kalkmadığı izlenimi yaratıyordu (E.2018/159, K.2019/93, 24/12/2019; RG 24/3/2020). İmam Belge dosyası bu iptalin pratikteki sınırını gösterir: Komisyon kararıyla dönen mal müdürü veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosuna atandı ve bu atamaya dava açmadı. Göreve dönüşünden yedi hafta sonra mal müdürlüğüne atanmak için idareye başvurdu; cevap alamayınca açtığı davayı, bu arada cümle iptal edildiği için kazandı. Ancak göreve dönüşten idareye başvurduğu güne kadarki dönemin maaş farkı için, o atamaya dava açmadığından Anayasa Mahkemesinden sonuç alamadı (§§ 11-13, 32-37). Dönüşte size verilen kadro eskisinden aşağıdaysa atama işlemine, tebliğinden itibaren 60 gün içinde ayrıca dava açın.

Manevi tazminat

7145 sayılı Kanunla 7075 sayılı Kanun m. 10/1'e eklenen "Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz." cümlesini Anayasa Mahkemesi etkili başvuru hakkına aykırı bularak iptal etti (E.2018/137, K.2022/86, §§ 452-460; Basri Bağcı ve İrfan Fidan'ın karşıoyuyla). Mahkemeye göre Komisyonun kabul kararı, kişinin hiçbir örgüt veya yapıyla iltisakının belirlenemediğinin ve hukuka aykırı biçimde kamu görevinden çıkarıldığının idarece tespiti demektir (§ 457).

Anayasa Mahkemesi 2026'da bu sonucu bireysel başvuruda uyguladı. Komisyon kararıyla 2019-2021 arasında göreve dönen üç öğretmenin manevi tazminat davaları, iptal edilen cümleye dayanılarak İstanbul 14., Ankara 2. ve Ankara 5. İdare Mahkemelerince reddedilmişti. Mahkeme, özel hayata saygı hakkıyla bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar verdi (Aslıhan Şahin ve diğerleri, B. No: 2021/16059, 4/3/2026, §§ 6-7, 30-31, 36, 38; oybirliği). Mahkeme kararıyla göreve dönenlerin manevi tazminat davalarında ise Danıştay 5. Dairesi, zararı doğuran uyuşmazlığa bakan Ankara özel yetkili idare mahkemelerini yetkili gördü (E.2026/1874, K.2026/1849, 9/3/2026, oybirliği). Okunan dosyalarda göreve dönen kişi önce idareye yazılı başvurdu, ret üzerine tam yargı davası açtı; başvuruyu iade kararının bildirilmesinden sonra geciktirmeyin.

İhraçtan sonra göreve dönmeyip hizmet birleştirmesiyle emekli olanların ikramiye sorunu KHK ile ihraç edilenlere emekli ikramiyesi yazısında anlatılıyor.

Anayasa Mahkemesi aşaması

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru, Danıştayın temyiz kararını ya da bölge idare mahkemesinin kesin kararını öğrendiğiniz tarihten itibaren 30 gün içinde yapılır (6216 sayılı Kanun m. 47/5). Sürenin hangi gün başladığı, tebliğ ile öğrenme tarihinin farklı olduğu durumlar AYM başvuru süresi ne zaman başlar yazısında; harç tutarı AYM bireysel başvuru harcı yazısında.

Anayasa Mahkemesi Komisyon yolunu tüketilmesi gereken bir yol saydı. Komisyon kurulmadan önce kendisine gelen bir KHK ihracı başvurusunda, Komisyonun bilgi ve belgeye ulaşma yetkisini, üyelerinin güvencelerini ve özellikle kararlarına karşı yargı yolunun açık olmasını belirleyici buldu; bu yargılamada bağımsız ve tarafsız mahkemede, silahların eşitliğine uygun ve makul sürede yargılanma güvencelerinin sağlanmasını anayasal zorunluluk olarak tanımladı (Remziye Duman, §§ 43-47). Anayasa Mahkemesi önünde ileri sürülecek şikâyet de bu yargılamanın kendisidir: idare mahkemesi iltisakı hangi somut olguya dayandırdı, lehinize delilleri ve beraat kararını değerlendirdi mi?

Bazı dosyalarda idare mahkemesi davayı Komisyona hiç göndermedi. 30 Ağustos 2016'da mezun olacak askerî öğrencilerin ve nasbı onaylanmayan subay adaylarının davalarını idare mahkemeleri Komisyona göndermek yerine incelemeden reddetti. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu bunu mahkemeye erişim hakkının ihlali saydı ve kararı, Komisyonun kapanmasından sonraki işleri kurumlara veren 7075 sayılı Kanun geçici m. 5 çerçevesinde yeniden yargılama yapılmak üzere idare mahkemesine gönderdi (Ayhan Orhanlı [GK], B. No: 2019/7991, 23/2/2023, §§ 83-84 ve hüküm, oybirliği). Aynı sonucu askerî öğrencilerin dosyalarında da tekrarladı (Mehmet Fatih Bulut ve diğerleri, §§ 13-17, 20). İhlal kararından sonra dosyanın nasıl yeniden görüleceği ihlal kararı sonrası yeniden yargılama yazısında.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

AİHM'e Komisyon ve idari yargı yolu tüketildikten sonra gidilir. Mahkeme, KHK ile ihraç edilen bir öğretmenin başvurusunda Komisyonu ilk bakışta erişilebilir bir yol saydı: Komisyon yargı organı olmasa da kararları yargı denetimine tabiydi. Bu sonucun, Komisyon ve yargı kararları ile bunların uygulanması ışığında yolun etkililiğinin ileride yeniden incelenmesine engel olmadığını, etkililiği ispat yükünün Devlette olduğunu da yazdı (Köksal/Türkiye (k.k.), § 29). Başvuruyu iç hukuk yollarının tüketilmemesi nedeniyle oybirliğiyle kabul edilemez buldu (§ 30).

Başvuru süresi Anayasa Mahkemesinin kararından itibaren dört aydır (AİHM başvuru süresi). KHK ile ihraç başvurularında AİHM'in istediği kapak sayfası ve form kuralları KHK ile ihraçta AİHM başvurusu yazısında anlatılıyor. AİHM'in kesinleşmiş ihlal kararı üzerine idari yargıda yargılamanın yenilenmesi, kararın kesinleştiği tarihten itibaren bir yıl içinde istenir (İYUK m. 53/1-ı, 53/3).