Görevden Uzaklaştırma 2026: Maaş, Süre, İtiraz ve İptal Davası, Göreve Dönüşte Kesilen Maaşın Faizi ve Eski Görev

Kim verir, hangi şartla

Görevden uzaklaştırmaya atamaya yetkili amirler, bakanlık ve genel müdürlük müfettişleri, illerde valiler ve ilçelerde kaymakamlar yetkilidir; vali ve kaymakam aldığı tedbiri memurun kurumuna derhal bildirir (m. 138). Tedbir soruşturmanın her aşamasında alınabilir; hakkında ceza kovuşturması yapılan memur da uzaklaştırılabilir (m. 137, 140). Tedbiri alan amir izleyen 10 iş günü içinde soruşturmaya başlamak zorundadır. Memuru uzaklaştırıp derhal soruşturma başlatmayan, bu işlemi keyfî ya da kişisel husumetle yaptığı anlaşılan amir hukuki, mali ve cezai sorumluluk taşır (m. 139). Tedbir süresince memuriyet sona ermez; amir memurun yerine vekil atayabilir (m. 86).

Kanunun aradığı şart "görevi başında kalmasında sakınca" bulunmasıdır. Bu geniş bir takdir alanı bırakır, ama sınırsız değildir. Anayasa Mahkemesi, bir bildiriyi imzaladığı için iki ay görevden uzaklaştırılan öğretim üyesinin davasında mahkemenin "soruşturmanın sağlıklı yürütülmesi" gibi genel bir gerekçeyle yetindiğini, tedbirin neden gerekli olduğunu ortaya koymadığını belirtti; özel hayata saygı hakkının ihlal edildiğine ve 30.000 TL manevi tazminata karar verdi (İzge Hakan Günal (2), B. No: 2018/25425, 27.11.2024, §§ 22-23, 27). Görevden uzaklaştırılan bir albayın davasında da isnatların ve bilgilerin neler olduğunu, görevde kalmanın hizmeti nasıl etkileyeceğini açıkça göstermeyen ret kararını gerekçeli karar hakkının ihlali saydı (Hulusi Karaçalıoğlu, B. No: 2019/11470, 4.11.2025, §§ 16-19).

Tedbir yazısını tebliğ tarihiyle birlikte saklayın; yazıda tedbirin hangi soruşturmaya dayandığı ve neden gerekli görüldüğü yazmıyorsa bunu dava dilekçesinde ilk itiraz olarak gösterin.

Süre

Tedbirin süresi neden alındığına göre değişir. Aşağıdaki tablo kuralları ve süre dolunca ne olacağını gösterir:

Ceza kovuşturmasında "iki ayda bir inceleme" bir biçim şartı değildir; amirin her defasında memurun durumunu yeniden değerlendirmesi ve kararını yazıyla bildirmesi gerekir. Bu yazılar gelmiyorsa ya da her seferinde aynı kalıp cümle yazılıyorsa memur tedbirin kaldırılmasını yazılı olarak ister; 30 gün içinde cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır ve memur buna karşı dava açar (İYUK m. 10). Anayasa Mahkemesi de olağanüstü hal döneminde soruşturmaya başlama süresini uygulanmaz kılan kuralı iptal etti ve değerlendirme sürelerinin kaldırılmasına rağmen memurun talep ve dava hakkının açık olduğunu belirtti (E.2018/137, K.2022/86, 30.6.2022). Soruşturma yapılmadan 21 ay uzaklaştırılan bir öğretmenin manevi tazminat davasının genel bir gerekçeyle reddini de ihlal saydı (Duygu Erbilgin, B. No: 2019/42091, 20.9.2023, §§ 19-21).

Maaş, SGK ve diğer haklar

• Aylık. Görevden uzaklaştırılan memura, ayrıca görevi ile ilgili olsun olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memura bu süre içinde aylığının üçte ikisi ödenir; memur sosyal hak ve yardımlardan yararlanmaya devam eder (m. 141). Aile ve çocuk yardımı gibi sosyal yardımlar bu yüzden kesilmez.
• Sosyal denge tazminatı. Danıştay 12. Dairesi, sosyal denge sözleşmesine "fiilen çalıştığı sürece" ödeme kaydı koyarak görevden uzaklaştırılan personelin ödemesini kesen düzenleme ve işlemlerin iptalini onadı; bu dönemlerde 657 sayılı Kanunun genel hükümleri uygulanır (E.2022/3942, K.2025/4261, 9.10.2025; E.2023/6059, K.2024/942, 29.2.2024).
• SGK. Eksik aylık alınan her ay SGK'ya 15 gün olarak bildirilir; göreve iade edilip tam aylığa hak kazanılınca 30 güne tamamlanır (Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m. 100/8). Genel sağlık sigortası primi bu dönemde yarı tutar üzerinden ödenir, iadede tamamlanır (m. 108).
• Kademe ve derece. 143. maddedeki sonuçlardan biri gerçekleşirse uzakta geçen süre kademe ilerlemesinde sayılır; derece yükselmesi için gereken bekleme süresini aşan kısmı idare üst derecede kademe ilerlemesine sayar (m. 141).
• Yurt dışı ve pasaport. 657 sayılı Kanunda görevden uzaklaştırılan memura seyahat yasağı getiren bir hüküm yoktur. Yurt dışına çıkış yasağı ancak ceza mahkemesinin adli kontrol kararıyla gelir. Olağanüstü hal döneminde terör örgütüyle iltisak gerekçesiyle uzaklaştırılanlar için pasaport iptali ve lojman tahliyesi öngören 6749 sayılı Kanunun 4. maddesi ise bu özel tedbirlere ilişkindir.

İtiraz ve iptal davası

657 sayılı Kanun görevden uzaklaştırmaya karşı özel bir itiraz yolu öngörmez. Memurun iki yolu vardır:

1. İptal davası. Tebliğden itibaren 60 gün içinde (İYUK m. 7), memurun son görev yaptığı yerdeki idare mahkemesinde açılır; görevden uzaklaştırma davalarında yetkili mahkeme budur (İYUK m. 33/2). Dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması da istenir; mahkeme işlemin açıkça hukuka aykırı olduğunu ve telafisi güç zarar doğuracağını görürse tedbiri durdurur (İYUK m. 27/2). Uzatma kararları da ayrı işlemlerdir; her birine karşı ayrıca dava açılır.
2. İdareye başvuru. Memur dava süresi içinde üst makamdan işlemin kaldırılmasını isteyebilir; bu başvuru süreyi durdurur, 30 gün içinde cevap gelmezse istek reddedilmiş sayılır ve kalan süre işlemeye devam eder (İYUK m. 11). Başvuru süreyi uzatmaz; dilekçenin idareye ulaştığı tarihi gösteren belgeyi saklayın.

Dava açmamanın bedeli. Danıştay, tedbire dava açılmasını sonraki parasal haklara bağlıyor. İdari Dava Daireleri Kurulu, bölge idare mahkemeleri arasındaki ayrılığı gidererek, görevden uzaklaştırma yargı kararıyla iptal edilmedikçe öğretmene ek ders ücreti ödenemeyeceğine karar verdi (E.2023/31, K.2023/36, 12.10.2023, oyçokluğuyla). Aynı Kurul, açıkta geçen sürede hizmete katkı bulunmadığı için sağlık personeline performansa dayalı ek ödemenin yapılmayacağını kabul etti (E.2023/2235, K.2025/183, 3.2.2025). Danıştay 2. Dairesi ise bu mantığı bir adım ileri taşıdı: görevden uzaklaştırma ve uzatma işlemlerine karşı açılan davaları reddedilen jandarma personeline, uzaklaştırma dönemi maaşı için faiz ödenmesini hukuka aykırı buldu (E.2025/3960, K.2025/5831, 9.12.2025). Anayasa Mahkemesi de tedbire karşı iptal yoluna gidilmemiş bir dosyada ek ders ve eğitim-öğretime hazırlık ödeneği şikâyetini kabul edilemez buldu (Fatma Yanmaz, B. No: 2021/16092, 7.1.2026, §§ 41-45, oyçokluğuyla). Bu yüzden tedbire, sonuç ne olursa olsun, 60 gün içinde dava açmak gerekir.

Tedbir dava sürerken kalkarsa. Anayasa Mahkemesi, idare tedbiri kaldırdı diye davayı konusuz sayan bölge idare mahkemesi kararını katı yorum buldu ve karar hakkının ihlal edildiğine karar verdi; memurun işlemin hukuka aykırılığının tespitinde menfaati sürer (Turgay Demir, B. No: 2019/16060, 3.5.2023, §§ 35-38).

Tedbir ne zaman kalkar

Kanun tedbirin kalkmasını üç hükümle düzenler:

• Derhal kaldırma. Soruşturma sonunda memurluktan çıkarma veya cezai işlem gerekmezse tedbir derhal kaldırılır; kaldırmayan görevli hakkında 139. madde uygulanır (m. 142).
• Kesinleşmeyle kaldırma. Memurluktan çıkarma dışında bir disiplin cezası, kovuşturmaya yer olmadığı ya da beraat kararı, hükümden önce genel af veya memurluğa engel olmayan ve ertelenen bir ceza kesinleşince tedbir kaldırılır (m. 143). Kesinleşme şerhli kararı aldığınız gün kurumunuza yazılı olarak verin.
• Takdirle kaldırma. Fiiller hizmetin devamına engel değilse amir tedbiri her zaman kaldırabilir (m. 144).

HAGB kararı. 143. madde hükmün açıklanmasının geri bırakılmasını saymaz; bu yüzden HAGB sonrası kesilen üçte birin ödenip ödenmeyeceği mahkemeler arasında tartışmalıdır. Anayasa Mahkemesinin incelediği bir dosyada uzman jandarmanın HAGB kararından sonraki talebini idare mahkemesi "HAGB'de iade öngörülmemiş" diyerek reddetmiş, bölge idare mahkemesi ise kabul etmişti (Sedat Kuytu, B. No: 2021/7047, 16.7.2025, §§ 5-6). HAGB kararı alan memur kesinleşmeden sonra yazılı olarak başvurur; ret üzerine dava açar ve bölge idare mahkemesinin kabul yönündeki bu kararını dilekçesinde gösterir.

Tahliye olunca göreve gitmek. Tutukluluk tedbirle aynı şey değildir. Danıştay 12. Dairesi, tahliyeden sonra aylığının üçte ikisi yatmaya devam ettiği için göreve dönmeyen ve 20 gün sonra göreve başlayan astsubayın, kendisine yazılı bir uzaklaştırma kararı bildirilmediği sürece göreve gitmek zorunda olduğunu belirtti; 10 gün kesintisiz göreve gelmeyenin çekilmiş sayılmasını hukuka uygun buldu (E.2021/8069, K.2025/2716, 26.5.2025; 657 m. 94). Tahliye edilir edilmez ya da tedbirin bittiğini öğrenir öğrenmez kurumunuza yazılı olarak başvurun ve göreve başlayın.

Kesilen üçte bir ve faiz

Kesilen üçte bir, 143. maddedeki sonuçlardan biri gerçekleşince ödenir (m. 141). Asıl uyuşmazlık faizdedir; iki yargı yeri farklı kural uyguluyor:

• Anayasa Mahkemesi: alacağın doğduğu tarihten. Beraatinden sonra kesilen 33.598,98 TL'si faizsiz ödenen jandarma albayının davasında Mahkeme, beraat kesinleşmeden idareye başvurmanın beyhude olacağını, faizi idarenin temerrüdüne ya da açık bir kanun hükmüne bağlamanın Anayasa'nın 35. maddesiyle çeliştiğini ve faizsiz ödemenin aşırı külfet olduğunu belirtti (Hami Çetiner, B. No: 2019/7982, 23.11.2021, §§ 55-59). Görevden uzaklaştırılıp göreve iade edilen araştırma görevlisinin birikmiş maaşlarına faizi dava tarihinden başlatan kararı da alacağın doğduğu tarihlerden başvuru tarihine kadar faiz ödenmediği için ihlal saydı (İhsan Oluç, B. No: 2021/54035, 17.2.2026, § 16). Aynı sonuç Sedat Kuytu (§ 14) ve Oğuzhan Duman (B. No: 2021/64775, 10.2.2026) kararlarında da var.
• Danıştay: başvuru ya da dava tarihinden. Danıştay 12. Dairesi, idareye başvuru varsa faizin başvuru tarihinden, yoksa dava tarihinden başlatılmasının Danıştay içtihatlarıyla istikrar kazandığını belirterek hak ediş tarihinden faiz veren bölge idare mahkemesi kararlarını bu yönde düzelterek onadı (E.2023/4252, K.2025/5191, 24.11.2025; E.2022/3942, K.2025/4261, 9.10.2025).

Bu ayrılık karşısında memurun izleyeceği yol şudur: soruşturma veya kovuşturma lehe sonuçlanıp kesinleşir kesinleşmez kurumuna yazılı başvurur; dava dilekçesinde faizi "her aylığın ödenmesi gereken tarihten itibaren" diye açıkça ister, çünkü İhsan Oluç dosyasında idare mahkemesi dilekçede başlangıç tarihi yazılmadığı için faizi dava tarihinden başlatmıştı (§ 6). Mahkeme faizi yine başvuru veya dava tarihinden başlatırsa kesin karardan sonra 30 gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurur. Kamu görevlisinin maaş alacaklarına ilişkin diğer Anayasa Mahkemesi kararları kamu görevlisinin maaş ve aidat alacakları sayfasında.

Toplu ödeme yatınca dava süresi işler mi? İdare göreve dönen kişinin hesabına açıklamasız bir toplu maaş ödemesi yatırır ve kişi diğer haklarını sonra ister. Anayasa Mahkemesi, yalnız maaşa ilişkin bu açıklamasız ödemeyi diğer taleplerin reddi sayıp dava süresini o tarihten başlatan kararı öngörülemez ve katı bularak mahkemeye erişim hakkının ihlali saydı (Osman Vırıt, B. No: 2020/13947, 8.2.2024, §§ 18-22; Sebiha Can ve diğerleri, B. No: 2022/51983, 11.2.2026). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de aynı yönde karar verdi (Gürmen/Türkiye, B. No: 34365/22, 17.3.2026, §§ 21-25). Para yatınca kalan haklarınızı (faiz, ek ders, nöbet ücreti, kademe) beklemeden yazılı olarak isteyin ve ret ya da 30 günlük sessizlikten itibaren 60 gün içinde dava açın.

Eski göreve dönüş

15.7.2016'dan sonra görevden uzaklaştırılan ve yönetici kadrosunda bulunan memurun göreve iadesi, yöneticilik görevi dışında, öğrenimine ve kazanılmış hak aylık derecesine uygun bir kadroya atanarak da yapılabilir (7081 sayılı Kanun m. 8). Anayasa Mahkemesi bu yetkiyi tanıyor ama sınırlıyor: idare, memuru eski görevine atamamasının kişiye özgü, ilgili ve yeterli gerekçesini ve eski göreve engel olan hukukî veya fiilî zorunluluğu göstermelidir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararından sonra halk eğitim merkezi müdürünü başka ilçede öğretmen olarak atayan ve yalnız kalıp bir ibare kullanan işlemi onaylayan kararları özel hayata saygı hakkının ihlali saydı (Yunus Demirörs, B. No: 2021/876, 21.1.2025, §§ 21-22, oyçokluğuyla). Beraat ettikten sonra şube müdürlüğüne iade edilmeyen memur için de aynı sonuca vardı (Ali Özev, B. No: 2021/18795, 18.6.2026, §§ 18-19). Eski görevinize atanma talebinizi yazılı yapın; ret yazısında size özgü bir gerekçe yoksa bunu dava dilekçesinde gösterin.

Tazminat

Hukuka aykırı bir uzaklaştırmanın yol açtığı zarar için memur idareye karşı tam yargı davası açar; iptal davasıyla birlikte ya da iptal kararından sonra (İYUK m. 12). Anayasa Mahkemesi soruşturma yapılmadan 21 ay görevden uzaklaştırılan öğretmenin manevi tazminat talebinin "ağır hizmet kusuru yok" gibi genel bir gerekçeyle reddedilmesini şeref ve itibarın korunması hakkının ihlali saydı (Duygu Erbilgin, §§ 19-21). Bildiriyi imzaladığı için uzaklaştırılan öğretim üyesine ise kendisi 30.000 TL manevi tazminat verdi (İzge Hakan Günal (2), § 27). Akademik çalışmalarda da, tedbir hukuka uygun olsa bile beraatle dönen memurun fiilî çalışmaya bağlı ödemelerinin kusursuz sorumluluk ilkesiyle karşılanması gerektiği savunuluyor (Akgül, 2026, s. 692-695). Dava açılmayan tedbirin sicilden silinmediğine ilişkin bölge idare mahkemesi kararı ve buna yönelik eleştiri için bkz. Saygın, 2024, s. 172.

Polis, akademisyen, sözleşmeli personel ve OHAL dönemi

• Polis ve jandarma. Disiplin soruşturması nedeniyle görevden uzaklaştırmada 657 sayılı Kanun uygulanır; meslekten veya memurluktan çıkarma cezası verilen ve görevde kalması sakıncalı görülen personel karar uygulanana kadar uzaklaştırılabilir, cezası hafifletilenin tedbiri derhal kaldırılır (7068 sayılı Kanun m. 28). Ayrıntılar polis ve jandarma disiplin cezası yazısında.
• Öğretim elemanı. Tedbir 3 ay, her defasında 3 ay uzatılabilir; rektör ve dekan için YÖK Genel Kurulu karar verir; iadede uzakta geçen süre akademik yükselme için gereken bekleme süresinden de sayılır (2547 sayılı Kanun m. 53/B).
• Sözleşmeli personel. 2023'ten beri sözleşmeli personelin görevden uzaklaştırılmasında Devlet memurlarının tabi olduğu hükümler uygulanır (657 sayılı Kanun m. 4/B son paragraf). Anayasa Mahkemesi, sözleşmeli aile hekiminin soruşturma sonunda olumsuzluk çıkmamasına rağmen iade edilmeyen kesintisini mülkiyet hakkının ihlali saydı (Devrim Sarıkaya, B. No: 2019/26159, 11.5.2022).
• Hâkim ve savcı. Hâkimler ve Savcılar Kurulunun görevden uzaklaştırma kararına karşı yargı yolu kapalıdır; bu konu HSK kararlarına karşı yargı yolu yazısında.
• OHAL dönemi. 2016-2018'de KHK'larla uzaklaştırılan ve sonra kamu görevinden çıkarılıp OHAL Komisyonu kararıyla iade edilenlerin mali hakları 7075 sayılı Kanunun 10. maddesine tabidir; bu dosyalarda Danıştay, birimdeki emsallerinin katıldığı operasyonlara ilişkin tazminatın yasal faiziyle ödenmesini kabul etti (İdari Dava Daireleri Kurulu, E.2025/54, K.2025/63, 1.10.2025). Komisyon kararlarına karşı dava OHAL Komisyonu ret kararına karşı iptal davası, KHK ile çıkarmanın kendisi KHK ile kamu görevinden çıkarma yazısında. Görevden uzaklaştırma sonucunda verilebilecek en ağır ceza devlet memurluğundan çıkarma cezası yazısında.