İş Kazası Tazminatı 2026: Nasıl Hesaplanır, Kimden İstenir, SGK Ödemeleri, Zamanaşımı ve Yargıtay Kararları

İş kazası nedir, işveren ne zaman sorumludur?

Sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay; sigortalı işyerindeyken, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, görevle işyeri dışına gönderildiğinde, emziren kadın sigortalının süt izninde veya işverenin sağladığı taşıtla işe gidiş gelişte meydana gelmişse iş kazasıdır (5510 sayılı Kanun m. 13/1). İşveren kazayı kolluğa hemen, SGK'ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir (m. 13/2). Bildirmezse, bildirim tarihine kadar ödenen geçici iş göremezlik ödeneği işverenden tahsil edilir (m. 21/2).

• İşverenin borcu: İşveren iş sağlığı ve güvenliği için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmakla yükümlüdür (TBK m. 417/2). Risk değerlendirmesi yapar, eğitim verir, önlemlere uyulup uyulmadığını denetler (6331 sayılı Kanun m. 4).
• Sorumluluğun niteliği: İşverenin kanuna veya sözleşmeye aykırı davranışı yüzünden işçinin ölümü veya vücut bütünlüğünün zedelenmesinden doğan zarar, sözleşmeye aykırılık hükümlerine tabidir (TBK m. 417/3). Zamanaşımının on yıl olmasının nedeni budur.
• Kusur raporu: Mahkeme kazanın nasıl olduğunu iş güvenliği uzmanı bilirkişilere inceletir. Yargıtay'ın onadığı bir dosyada eğitimleri tamamlanmadan işe başlatılan, kişisel koruyucu donanım verilmeyen ve düşen cisimlere karşı toplu koruma alınmayan işçinin kazasında işveren %100 kusurlu bulundu (10. HD, E.2025/14919 K.2026/1672).
• İşçinin kusuru: Önlem alınmadığını bildiği hâlde çalışmaya devam eden işçiye de kusur verilebilir; yüksekten düşme olayında işverenler %70, işçi %30 kusurlu sayıldı (10. HD, E.2025/13856 K.2026/4374). İşçinin kusuru oranında tazminat indirilir (TBK m. 52/1).
• Ceza davası: Hukuk hâkimi, kusur konusunda ceza hâkiminin kararıyla ve beraat kararıyla bağlı değildir (TBK m. 74).

Kimden istenir: işveren, asıl işveren, üçüncü kişi

• Asıl işveren ve alt işveren birlikte sorumludur: Alt işverenin işçisi, asıl işvereni ve alt işvereni birlikte ya da yalnız birini dava edebilir; sorumlulukları müteselsildir. Aralarındaki sözleşmeye "iş kazası sorumluluğu alt işverene aittir" yazılması işçiyi ve mirasçılarını bağlamaz (10. HD, E.2025/11680 K.2026/1952, 24.02.2026).
• Asıl işveren kimdir? İşyerinde kendi işçisini çalıştıran ve işin bir bölümünü veya yardımcı işini başkasına veren işveren asıl işverendir. İşin bütününü anahtar teslim veren ya da kendi işi olmayan bir işi ihale eden iş sahibi asıl işveren sayılmaz. Mahkeme bu ayrımı tüm sözleşmeleri ve şirketin ana sözleşmesindeki faaliyet konusunu getirterek yapar; eksik inceleme bozma sebebidir (10. HD, E.2026/5579 K.2026/5435; E.2025/20663 K.2026/5445; E.2025/13907 K.2026/4369).
• Belediye ve kamu kurumları: Restorasyon işini bir şirkete veren belediye, işçinin yüksekten düşmesinde asıl işveren olarak şirketle birlikte sorumlu tutuldu (10. HD, E.2025/13856 K.2026/4374).
• Üçüncü kişi: Kaza üçüncü bir kişinin kusuruyla olmuşsa SGK, yaptığı ödemelerin ve bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değerinin yarısını o kişiye rücu eder (5510 sayılı Kanun m. 21/4). İşçi de üçüncü kişiden haksız fiil hükümlerine göre tazminat ister. İşverenin sağladığı servis aracında olan kaza iş kazasıdır; sigorta yönü için: trafik kazası tazminatı.

Hangi tazminatlar istenir?

Manevi tazminatın tutarını belirlerken mahkemeler tarafların sosyal ve ekonomik durumunu, paranın alım gücünü, kusur oranlarını, maluliyet oranını ve olayın kazazedede yarattığı acıyı birlikte gözetir (10. HD, E.2025/14919 K.2026/1672'de onanan ilk derece gerekçesi). SGK'nın gelir bağlamadığı %10 altı maluliyetlerde de tazminat istenir: %4,3 maluliyette gelir bağlanmayan işçi işverenden tazminat almıştı (10. HD, E.2025/13907 K.2026/4369'da anılan dosya).

Tazminat nasıl hesaplanır?

Maddi tazminatı mahkemenin atadığı aktüerya bilirkişisi hesaplar. Hesabın adımları ve her adımda itiraz edilebilecek nokta şunlardır:

1. Maluliyet oranı: Meslekte kazanma gücü kaybını SGK Kurum Sağlık Kurulu belirler (5510 sayılı Kanun m. 19/1). Oran çelişkiliyse ya da itiraz varsa mahkeme Adli Tıp Kurumundan rapor ister.
2. Gerçek ücret: Hesap SGK'ya bildirilen ücretle değil, işçinin fiilen aldığı ücretle yapılır. Bordro dışı ödemeler tanık, banka kaydı ve meslek kuruluşlarından emsal ücret araştırmasıyla ispatlanır. Bulunan ücretin dönemin asgari ücretine oranı, sonraki yılların asgari ücretine uygulanır: Yargıtay'ın onadığı dosyada günlük net 115 TL ücret, dönemin asgari ücretinin 2,353 katı sayıldı (10. HD, E.2025/14919 K.2026/1672). 2026'da asgari ücretin günlük brütü 1.101 TL, aylık brütü 33.030 TL'dir (Asgari Ücret Tespit Komisyonu kararı, RG 26.12.2025, sayı 33119).
3. Dönemler: Bakiye ömür yaşam tablosuna göre belirlenir. Kaza ile hesap tarihi arasındaki bilinen dönem iskontosuz hesaplanır; gelecek dönemde her yıl %10 artırım ve %10 iskonto uygulanır (aynı karar). Emeklilik sonrası (pasif) dönem için de zarar hesaplanır; Yargıtay pasif dönem hesabına yönelik itirazı reddeden kararı onadı (10. HD, E.2025/19233 K.2026/1158).
4. Kusur indirimi: Bulunan kayıp işverenin kusur oranıyla sınırlandırılır; işçinin kusuru oranında indirim yapılır (TBK m. 52/1). Zarara hafif kusuruyla sebep olan işveren tazminatı ödeyince yoksulluğa düşecekse hâkim hakkaniyet indirimi de yapabilir (m. 52/2).
5. SGK indirimi: SGK'nın yaptığı ödemeler ve bağladığı gelirin ilk peşin sermaye değeri, işverenin kastı veya iş güvenliği mevzuatına aykırılığı varsa işverene rücu edilir (5510 sayılı Kanun m. 21/1). Rücu edilebilen kısım tazminattan düşülür; rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri düşülmez (TBK m. 55/1). Rücu edildiğine dair bulgu bulunmayan geçici iş göremezlik ödeneğinin tazminattan düşülmemesi doğru bulundu (10. HD, E.2025/14919 K.2026/1672).
6. İşverenin daha önce yaptığı ödemeler: İşverenin kazadan sonra aileye yaptığı ödeme yardım niteliğini aşıyorsa ifa amaçlıdır. Mahkeme ödeme tarihindeki gerçek zararı hesaplar, ödemenin bu zararın yüzde kaçını karşıladığını bulur ve bugünkü tazminattan aynı oranda indirir; açık oransızlık yoksa talep reddedilir. Yargıtay, ölümlü kazadan sonra ödenen 25.000 TL'yi ve "zararımız karşılandı, şikâyetçi değiliz" dilekçesini gözetmeden yapılan hesabı bozdu (10. HD, E.2025/11272 K.2026/1981, 25.02.2026).
7. Faiz: İncelenen kararlarda tazminata kaza tarihinden yasal faiz işletildi. 31 Temmuz 2026'dan sonra olan kazalarda ise çalışma gücü kaybı ve destekten yoksun kalma tazminatının bilinen döneme ait kısmına kaza tarihinden, bilinmeyen döneme ait kısmına karar tarihinden faiz işler; tahkikattan önce ifa amacıyla yapılan ödemeler ödeme tarihine göre oranlı olarak düşülür (TBK m. 55; 7589 sayılı Kanun m. 18 ve geçici m. 1/9; ayrıntı: 12. Yargı Paketi).

Dava, zamanaşımı ve icra

• Mahkeme ve arabuluculuk: Dava iş mahkemesinde açılır (7036 sayılı Kanun m. 5). İş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat, tespit ve rücu davalarında arabulucuya başvurma şartı yoktur (m. 3/3). SGK olayı iş kazası saymazsa önce iş kazasının tespiti davası açılır.
• Zamanaşımı: On yıldır (TBK m. 146). Süre, SGK'nın sürekli iş göremezlik oranını kesin olarak belirlediği tarihte başlar; oran sonradan değişmemiş olsa bile kesin belirleme tarihi esas alınır (Yargıtay HGK, E.2018/(21)10-906 K.2024/104, 14.02.2024; 10. HD, E.2024/14080 K.2025/9357, 02.06.2025). Ayrıntı ve Anayasa Mahkemesi kararları: iş kazası tazminatında zamanaşımı ve ıslah.
• Dava türü: 31 Temmuz 2026'dan sonra açılan davalarda belirsiz alacak davası yoktur; tazminatın tamamı bilirkişi raporuyla belli olacağından kısmi dava açılır ve talep aynı davada bir kez artırılır (HMK m. 109/4). Ayrıntı: belirsiz alacak davası kaldırıldı.
• Temyiz sınırı: Birden çok davacı varsa sınır her davacının alacağı için ayrı ayrı uygulanır. Yargıtay, her biri bölge adliye mahkemesinin karar tarihindeki 378.290 TL'lik sınırın altında kalan manevi tazminatlara yönelik temyizi reddetti (10. HD, E.2025/11272 K.2026/1981). 2026 yılı için sınır 682.000 TL'dir.
• İcra ve haciz: Temyiz kararın icrasını durdurmaz; kesinleşme şartı yalnız kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz üzerindeki aynî haklara ilişkin kararlar için aranır (HMK m. 367). Maddi tazminata ilişkin para hükmü kesinleşmeden takibe konulabilir; borçlu teminat göstererek icranın geri bırakılmasını isteyebilir (İİK m. 36). Vücut veya sağlık zararı için ödenen tazminat haczedilemez (İİK m. 82/1-11).
• İşten ayrılma: İş güvenliği önlemleri alınmadığı için işten ayrılmak isteyen işçinin hakları: işçinin haklı nedenle feshi.