Vasiyetname; mirasbırakanın o sırada tasarruf ehliyeti yoksa, yanılma, aldatma veya korkutmayla yapılmışsa, içeriği hukuka veya ahlaka aykırıysa ya da kanundaki şekle uyulmadan düzenlenmişse iptal edilir (TMK m. 557). Davayı menfaati olan mirasçı veya vasiyet alacaklısı açar. Süre, öğrenmeden itibaren bir yıl, her hâlde vasiyetnamenin açılmasından başlayarak iyi niyetli davalıya karşı on, kötü niyetliye karşı yirmi yıldır (TMK m. 559). Saklı pay zedelenmişse iptal yerine veya onunla birlikte tenkis istenir.
Bu yazı vasiyetname türlerini ve şekil şartlarını, iptal sebeplerini, sürenin başlangıcını ve ispatı Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2025-2026 kararlarıyla anlatır.
Vasiyetname türleri ve şekil şartları
| Tür | Şekil şartı | Dayanak |
|---|---|---|
| Resmî vasiyetname | Noter, sulh hâkimi veya yetkili memur iki tanıkla düzenler. Mirasbırakan okur ve imzalar; memur tarih koyup imzalar; mirasbırakan tanıkların önünde vasiyetnameyi okuduğunu ve son arzularını içerdiğini beyan eder; tanıklar bu beyanı ve mirasbırakanı tasarrufa ehil gördüklerini yazıp imzalar. | TMK m. 532-534 |
| Okuyamayan veya imzalayamayan için resmî vasiyetname | Memur vasiyetnameyi iki tanık önünde mirasbırakana okur; tanıklar ayrıca vasiyetnamenin okunduğunu da yazıp imzalar. | TMK m. 535 |
| El yazılı vasiyetname | Yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılır ve imzalanır; notere veya sulh hâkimine bırakılabilir. | TMK m. 538 |
| Sözlü vasiyet | Yakın ölüm tehlikesi, ulaşımın kesilmesi, hastalık, savaş gibi olağanüstü hâllerde iki tanığa yapılır; tanıklar beyanı yazıp derhâl mahkemeye verir. | TMK m. 539 |
Katılma yasağı: Fiil ehliyeti olmayanlar, okur yazar olmayanlar, mirasbırakanın eşi, üstsoy ve altsoyu, kardeşleri ve bunların eşleri resmî vasiyetnamede memur veya tanık olamaz; düzenlemeye katılan memura ve tanıklara ya da onların yakınlarına o vasiyetnameyle kazandırma yapılamaz (TMK m. 536). Bu yasağa aykırılıkta vasiyetnamenin tamamı değil, yalnız bu kazandırmalar iptal edilir (TMK m. 558).
Ölümden sonra: Ele geçen vasiyetname, geçerli olup olmadığına bakılmaksızın hemen sulh hâkimine teslim edilir; sulh hâkimi bir ay içinde açıp ilgililere okur ve tebliğ eder (TMK m. 595, 596).
İptal sebepleri
- Tasarruf ehliyetinin yokluğu: Mirasbırakanın vasiyetnamenin düzenlendiği anda ayırt etme gücü yoksa vasiyetname iptal edilir. Mahkeme hastane kayıtlarını, tanıkları ve Adli Tıp Kurumu raporunu değerlendirir. Yargıtay, Adli Tıp Kurumu 4. İhtisas Kurulunun mirasbırakanın düzenleme tarihinde akıl sağlığının yerinde olduğunu bildirdiği dosyada iptal davasının reddini onadı (7. HD, E.2025/2338 K.2026/1213, 04.03.2026).
- İrade sakatlığı: Vasiyetin yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapıldığını davacı ispat eder. Tanık beyanlarıyla mirasbırakanın iradesini bozacak bir korkutmanın etkisinde olduğu ispatlanamayan dosyada ret kararı onandı (7. HD, E.2025/1898 K.2026/172, 12.01.2026).
- Hukuka veya ahlaka aykırılık: Tasarrufun içeriği, bağlandığı koşullar veya yüklemeler hukuka ya da ahlaka aykırıysa iptal edilir.
- Şekil eksikliği: Kanunda öngörülen şekle uyulmayan vasiyetname iptal edilir. Yargıtay, okur yazar olmayan ve parmak basan vasiyetçinin vasiyetnamesinin, noterin metni ona okuması ve tanıkların bunu da yazması gerekirken vasiyetçi metni kendisi okumuş gibi düzenlenmesini şekil eksikliği sayan iptal kararını onadı (7. HD, E.2026/2314 K.2026/2815, 20.05.2026).
Süre: ne zaman başlar?
- Bir yıl: Davacının tasarrufu, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten başlar (TMK m. 559).
- Başlangıç anı: Vasiyetname davacıya tebliğ edildi diye süre başlamış sayılmaz. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, tebliğden itibaren bir yıl geçtiği gerekçesiyle davayı süreden reddeden kararı bozdu: bir yıllık süre vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin sulh hukuk kararının kesinleşmesinden itibaren işler (E.2024/3670 K.2025/1885, 10.04.2025).
- Üst sınır: Her hâlde vasiyetnamenin açılmasından başlayarak iyi niyetli davalılara karşı on, iyi niyetli olmayan davalılara karşı yirmi yıl (TMK m. 559).
- Savunma yoluyla: Vasiyetnamenin hükümsüzlüğü, davalı olarak her zaman ileri sürülebilir.
Süreler hak düşürücüdür; geçirilirse iptal davası açılamaz ve vasiyetname uygulanır, yalnız hükümsüzlük savunma olarak ileri sürülebilir. Vasiyetnamenin açılması kararı tebliğ edilir edilmez sürenin hesabı yapılmalıdır.
Dava: kim açar, ispat, tenkisle ilişkisi
- Davacı: Tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı (TMK m. 558). Dava vasiyetnamenin tamamının veya bir kısmının iptali için açılabilir.
- Mahkeme ve masraf: Dava mirasbırakanın son yerleşim yeri asliye hukuk mahkemesinde açılır; dava değeri üzerinden nispi harç alınır (dava masrafları 2026).
- İspat: Vasiyetnamenin geçerli olduğu asıldır; iptal sebebini davacı ispat eder. Ehliyetsizlikte Adli Tıp Kurumu raporu, şekil eksikliğinde vasiyetnamenin aslı ve düzenleme tutanağı belirleyicidir.
- Tenkis: Vasiyetname geçerli olsa bile saklı payı zedeliyorsa tenkis istenir. İptal ve tenkis aynı davada kademeli olarak istenebilir; tenkisin süresi de vasiyetnamenin açılmasından itibaren on yıl ve öğrenmeden itibaren bir yıldır (TMK m. 571). Oranlar ve hesap saklı pay ve tenkis davası yazısındadır.
- Mirastan çıkarma: Vasiyetnameyle saklı paylı mirasçı mirasçılıktan çıkarılmışsa, çıkarma sebebi vasiyetnamede yazılı olmalıdır; sebep yazılmamış veya ispatlanamamışsa çıkarılan saklı payını alır (TMK m. 512).
Sık sorulan sorular
Vasiyetnamenin iptali davası açma süresi ne kadar?
Davacı vasiyetnameyi, iptal sebebini ve kendisinin hak sahibi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde dava açmalıdır; her hâlde vasiyetnamenin açılmasından başlayarak iyi niyetli davalılara karşı on, iyi niyetli olmayanlara karşı yirmi yıl geçince dava hakkı düşer (TMK m. 559). Yargıtay 7. Hukuk Dairesi bir yıllık sürenin, vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin sulh hukuk kararının kesinleşmesinden başlayacağını kabul etti (E.2024/3670 K.2025/1885).
Vasiyetname hangi sebeplerle iptal edilir?
Dört sebeple: mirasbırakanın tasarruf ehliyeti yoksa; vasiyet yanılma, aldatma, korkutma veya zorlama sonucunda yapılmışsa; içeriği, koşulları veya yüklemeleri hukuka ya da ahlaka aykırıysa; kanundaki şekillere uyulmadan yapılmışsa (TMK m. 557). Vasiyetnamenin düzenlenmesine katılan memur veya tanığın ya da yakınlarının lehine yapılan kazandırmalar ayrıca geçersizdir; bu durumda yalnız o kazandırmalar iptal edilir (TMK m. 536, 558).
Geçerli bir vasiyetname nasıl yapılır?
Üç yolla: noter veya sulh hâkimi önünde iki tanıkla resmî vasiyetname (TMK m. 532-535); yapıldığı yıl, ay ve gün gösterilerek başından sonuna kadar mirasbırakanın el yazısıyla yazılıp imzalanan el yazılı vasiyetname (m. 538); ölüm tehlikesi gibi olağanüstü hâllerde iki tanığa yapılan sözlü vasiyet (m. 539). Bilgisayarla yazılmış ve yalnız imzalanmış metin el yazılı vasiyetname sayılmaz.
Okuma yazma bilmeyen kişi vasiyetname yapabilir mi?
Evet, ancak resmî vasiyetnamede özel bir usul uygulanır: memur vasiyetnameyi iki tanığın önünde mirasbırakana okur, mirasbırakan son arzularını içerdiğini beyan eder ve tanıklar hem bu beyanı hem de vasiyetnamenin mirasbırakana okunduğunu vasiyetnameye yazar (TMK m. 535). Yargıtay, okur yazar olmayan ve parmak basan vasiyetçi için vasiyetnameyi kendisi okumuş gibi gösteren usulle düzenlenen vasiyetnamenin şekil eksikliği nedeniyle iptalini onadı (7. HD, E.2026/2314 K.2026/2815).
Ehliyetsizlik iddiası nasıl ispatlanır?
Mahkeme, mirasbırakanın vasiyetnamenin düzenlendiği tarihteki akıl sağlığını hastane kayıtları, tanık beyanları ve Adli Tıp Kurumu raporuyla araştırır. Yargıtay 2026'da, Adli Tıp Kurumu ihtisas kurulunun mirasbırakanın düzenleme tarihinde fiil ehliyeti bulunduğunu bildirdiği dosyalarda iptal davalarının reddini onadı (7. HD, E.2025/2338 K.2026/1213; E.2025/1898 K.2026/172).
Vasiyetnamenin iptali ile tenkis arasındaki fark nedir?
İptal davası, vasiyetnamenin kendisinin geçersiz olduğunu ileri sürer; kabul edilirse vasiyetname hiç yapılmamış gibi yasal miras paylaşımı uygulanır. Tenkis davası ise geçerli bir vasiyetnamenin saklı payı zedeleyen kısmının indirilmesini ister. İki talep çoğunlukla aynı davada kademeli olarak ileri sürülür.
Muhammet Zeyd Targal
Balıkesir Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Bölümü mezunudur ve aynı üniversitenin Hukuk Fakültesinde öğrenimini sürdürmektedir. Targal Avukatlık Bürosunun hukukî yayın çalışmalarında yer almaktadır.
Başlıca hukukî kaynaklar
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 512, 531-539, 557-559, 571, 595, 596
- Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, E.2024/3670 K.2025/1885 (10.04.2025); E.2025/1898 K.2026/172 (12.01.2026); E.2025/2338 K.2026/1213 (04.03.2026); E.2026/2314 K.2026/2815 (20.05.2026)